De ziekte CVA
Om welke ziekte gaat het?
Cerebrovasculair accident betekent letterlijk een ongeluk in de vaten van de hersenen. Een CVA is een
acute verstoring van de cerebrale circulatie door een bloeding of een infarct. Het hersenweefsel krijgt
geen bloed en blijft verstoken van voeding en zuurstof en raakt hierdoor beschadigt of sterft af. De ernst
en de gevolgen hiervan zijn afhankelijk van de grootte en de plaats van het beschadigt hersenweefsel. Als
de neurologische gevolgen ervan 244 uur weer verdwijnen, wordt gesproken van een Tia.
Symptomatologie
De omvang, de locatie en de oorzaak van een CVA bepalen de mate en de ernst van de
ziekteverschijnselen. Bij een CVA in de hersenstam treden er vaak bewustzijnsstoornissen, stoornissen en
sensibiliteit en motoriek, en virusklachten op. Heeft een CVA in de kleine hersenen plaatsgevonden, dan is
er vooral sprake van coördinatiestoornissen. De meest voorkomende verschijnselen na een CVA in de
grote hersenen zijn in de volgende tabel weergegeven.
Motorische stoornissen Mobiliteitsproblemen door de hemiparese (uitval
van motoriek aan één zijde van het lichaam,
daardoor verstoorde balans en verlies van kracht).
Speekselverlies: door uitval van de motoriek in het
gezicht hangt de mondhoek naar beneden. De
client is niet in staat de lippen te sluiten en heeft
hierdoor speekselverlies.
Dysartrie: een spraakstoornis met als gevolg het
niet goed kunnen uitspreken van klanken,
woorden en zinnen door uitval van de motoriek in
de mond.
Slikstoornissen door uitval van de slik- en
kauwspieren.
Sensibiliteitsstoornissen Het gevoel in de aangedane zijde van het lichaam
is verminderd.
Virusstoornissen Hemi-anopsie: het zien is verstoord doordat de
helft van het gezichtsveld van één of beide ogen is
uitgevallen.
Cognitieve stoornissen Afasie: verstoord taalgebruik en/of taalbegrip. De
client begrijpt de taal niet of de client begrijpt wel
wat er gezegd wordt, maar kan zich niet uiten.
Agnosie: het onvermogen zich bewust te worden
van hetgeen wordt waargenomen. De client
neemt wel dingen waar, maar herkent deze niet
en kan er dus geen betekenis aan geven.
Concentratie en aandachtsproblemen.
Apraxie: de client is niet in staat om doelmatig te
handelen.
Oriëntatiestoornissen: de client is
gedesoriënteerd in plaats en of tijd.
Beperkt ziekte-inzicht: de client erkent zijn
beperkingen niet.
Waarnemingsstoornissen Neglect: de client is niet in staat om aandacht te
schenken aan de aangedane zijde en neemt
personen, voorwerpen en of geluiden aan de
aangedane zijde niet waar.
Emotionele stoornissen De client vertoont emoties die niet passen bij de
situatie, emotie beperken de client of hij vertoont
helemaal geen emotie.
Gedragsstoornissen De client kan neuro psychiatrische problemen
hebben zoals: euforie, agitatie, apathie,
depressieve gevoelens, angst, ontremd gedrag,
eetstoornissen, slaapproblematiek.
, Rechts
Kenmerkende verschijnselen bij een CVA recht zijn hemparese links en hierbij sensibiliteitsstoornissen,
neglect, impulsief gedrag en geheugenstoornissen bij het uitvoeren van handelingen.
Links
Kenmerkende verschijnselen bij een CVA links hemiparese rechts met hierbij sensibiliteitsstoornissen,
spraak en of taalstoornissen, langzaam en voorzichtig gedrag. Afhankelijk van de ernst en de locatie van
de hersenbeschadiging door een CVA zullen verschijnselen bijna geheel verdwijnen of er zijn blijvende
beperkingen. Toch zal een substantieel deel van de clienten die een ernstig CVA hebben doorgemaakt in
staat zijn om door compenseren een goede functionele status te bereiken.
Etiologie
Bij een herseninfarct is er sprake van een afsluiting van een bloedvat door:
Atherosclerose
Trombose
Embolie
Andere niet veel voorkomende oorzaken kunnen zijn:
Traumatisch letsels;
Specifieke aandoeningen
Afwijkingen in het stollingsmechanisme
Vasculitis
Bij een bloeding is er sprake van een defect aan een bloedvat door hypertensie of een aneurysma. Soms is
een aangeboren afwijking, een arterioveneuze malformatie ( misvorming), waarbij er sprake is van een
abnormale structuur van de wand en arteriën en venen direct met elkaar zijn verbonden, de oorzaak.
Factoren die een kans op een CVA vergroten zijn stress, roken, overgewicht, weinig lichaamsbeweging en
co morbiditeit. De aandoeningen zijn onder andere:
Diabetes mellitus
Cardiovasculaire aandoeningen
Hypertensie
Coagulopathie
Hypercholesterolemie
Pathologie en pathofysiologie
Na het ontstaan van een CVA is er een acute fase. De client en zijn familie worden geconfronteerd met de
vraag of er een overlevingskans is. Als de client de acute fase overleeft. Dan zijn er onder andere nog de
volgende vragen:
In hoeverre herstelt hij?
Kan hij in de toekomst weer terug naar huis?
Blijft hij afhankelijk van zorg?
Een CVA is een belangrijk oorzaak voor invaliditeit. Het verloop en de prognose van een CVA hangen af
van de mate en de ernst van de hersenbeschadiging door het CVA. Als de verschijnselen een blijvende
invaliderend karakter hebben, dan heeft dit heel veel gevolgen voor de client, maar ook voor zijn
omgeving. Er ontstaan hierdoor gezondheid problemen en bestaansproblemen op fysiek, mentaal, sociaal
en maatschappelijk gebied. Het is meestal erg lastig te accepteren voor de cliënten en voor zijn familie dat
hij het ene moment nog volledig functioneert en het andere moment door de verschijnselen van een CVA
beperkingen heeft.
Hierna volgen de belangrijkste gezondheids – en bestaansporblemen bij cliënten na het ontstaan van en
CVA waarvan de verschijnselen een blijvend invaliderend karakter hebben. De gezondheids- en bestaan
problemen zijn uitgewerkt in NANDA-diagnose.
Lichamelijk Mobiliteitstekort lichamelijk
Halfzijdige verwaarlozing
Slikstoornis
Risico van aspiratie
Verstoorde verbale communicatie
Risico van perifere neuro vasculaire stoornis
Verstoorde zintuiglijke waarneming (visueel)
Sedentaire levensstijl
Om welke ziekte gaat het?
Cerebrovasculair accident betekent letterlijk een ongeluk in de vaten van de hersenen. Een CVA is een
acute verstoring van de cerebrale circulatie door een bloeding of een infarct. Het hersenweefsel krijgt
geen bloed en blijft verstoken van voeding en zuurstof en raakt hierdoor beschadigt of sterft af. De ernst
en de gevolgen hiervan zijn afhankelijk van de grootte en de plaats van het beschadigt hersenweefsel. Als
de neurologische gevolgen ervan 244 uur weer verdwijnen, wordt gesproken van een Tia.
Symptomatologie
De omvang, de locatie en de oorzaak van een CVA bepalen de mate en de ernst van de
ziekteverschijnselen. Bij een CVA in de hersenstam treden er vaak bewustzijnsstoornissen, stoornissen en
sensibiliteit en motoriek, en virusklachten op. Heeft een CVA in de kleine hersenen plaatsgevonden, dan is
er vooral sprake van coördinatiestoornissen. De meest voorkomende verschijnselen na een CVA in de
grote hersenen zijn in de volgende tabel weergegeven.
Motorische stoornissen Mobiliteitsproblemen door de hemiparese (uitval
van motoriek aan één zijde van het lichaam,
daardoor verstoorde balans en verlies van kracht).
Speekselverlies: door uitval van de motoriek in het
gezicht hangt de mondhoek naar beneden. De
client is niet in staat de lippen te sluiten en heeft
hierdoor speekselverlies.
Dysartrie: een spraakstoornis met als gevolg het
niet goed kunnen uitspreken van klanken,
woorden en zinnen door uitval van de motoriek in
de mond.
Slikstoornissen door uitval van de slik- en
kauwspieren.
Sensibiliteitsstoornissen Het gevoel in de aangedane zijde van het lichaam
is verminderd.
Virusstoornissen Hemi-anopsie: het zien is verstoord doordat de
helft van het gezichtsveld van één of beide ogen is
uitgevallen.
Cognitieve stoornissen Afasie: verstoord taalgebruik en/of taalbegrip. De
client begrijpt de taal niet of de client begrijpt wel
wat er gezegd wordt, maar kan zich niet uiten.
Agnosie: het onvermogen zich bewust te worden
van hetgeen wordt waargenomen. De client
neemt wel dingen waar, maar herkent deze niet
en kan er dus geen betekenis aan geven.
Concentratie en aandachtsproblemen.
Apraxie: de client is niet in staat om doelmatig te
handelen.
Oriëntatiestoornissen: de client is
gedesoriënteerd in plaats en of tijd.
Beperkt ziekte-inzicht: de client erkent zijn
beperkingen niet.
Waarnemingsstoornissen Neglect: de client is niet in staat om aandacht te
schenken aan de aangedane zijde en neemt
personen, voorwerpen en of geluiden aan de
aangedane zijde niet waar.
Emotionele stoornissen De client vertoont emoties die niet passen bij de
situatie, emotie beperken de client of hij vertoont
helemaal geen emotie.
Gedragsstoornissen De client kan neuro psychiatrische problemen
hebben zoals: euforie, agitatie, apathie,
depressieve gevoelens, angst, ontremd gedrag,
eetstoornissen, slaapproblematiek.
, Rechts
Kenmerkende verschijnselen bij een CVA recht zijn hemparese links en hierbij sensibiliteitsstoornissen,
neglect, impulsief gedrag en geheugenstoornissen bij het uitvoeren van handelingen.
Links
Kenmerkende verschijnselen bij een CVA links hemiparese rechts met hierbij sensibiliteitsstoornissen,
spraak en of taalstoornissen, langzaam en voorzichtig gedrag. Afhankelijk van de ernst en de locatie van
de hersenbeschadiging door een CVA zullen verschijnselen bijna geheel verdwijnen of er zijn blijvende
beperkingen. Toch zal een substantieel deel van de clienten die een ernstig CVA hebben doorgemaakt in
staat zijn om door compenseren een goede functionele status te bereiken.
Etiologie
Bij een herseninfarct is er sprake van een afsluiting van een bloedvat door:
Atherosclerose
Trombose
Embolie
Andere niet veel voorkomende oorzaken kunnen zijn:
Traumatisch letsels;
Specifieke aandoeningen
Afwijkingen in het stollingsmechanisme
Vasculitis
Bij een bloeding is er sprake van een defect aan een bloedvat door hypertensie of een aneurysma. Soms is
een aangeboren afwijking, een arterioveneuze malformatie ( misvorming), waarbij er sprake is van een
abnormale structuur van de wand en arteriën en venen direct met elkaar zijn verbonden, de oorzaak.
Factoren die een kans op een CVA vergroten zijn stress, roken, overgewicht, weinig lichaamsbeweging en
co morbiditeit. De aandoeningen zijn onder andere:
Diabetes mellitus
Cardiovasculaire aandoeningen
Hypertensie
Coagulopathie
Hypercholesterolemie
Pathologie en pathofysiologie
Na het ontstaan van een CVA is er een acute fase. De client en zijn familie worden geconfronteerd met de
vraag of er een overlevingskans is. Als de client de acute fase overleeft. Dan zijn er onder andere nog de
volgende vragen:
In hoeverre herstelt hij?
Kan hij in de toekomst weer terug naar huis?
Blijft hij afhankelijk van zorg?
Een CVA is een belangrijk oorzaak voor invaliditeit. Het verloop en de prognose van een CVA hangen af
van de mate en de ernst van de hersenbeschadiging door het CVA. Als de verschijnselen een blijvende
invaliderend karakter hebben, dan heeft dit heel veel gevolgen voor de client, maar ook voor zijn
omgeving. Er ontstaan hierdoor gezondheid problemen en bestaansproblemen op fysiek, mentaal, sociaal
en maatschappelijk gebied. Het is meestal erg lastig te accepteren voor de cliënten en voor zijn familie dat
hij het ene moment nog volledig functioneert en het andere moment door de verschijnselen van een CVA
beperkingen heeft.
Hierna volgen de belangrijkste gezondheids – en bestaansporblemen bij cliënten na het ontstaan van en
CVA waarvan de verschijnselen een blijvend invaliderend karakter hebben. De gezondheids- en bestaan
problemen zijn uitgewerkt in NANDA-diagnose.
Lichamelijk Mobiliteitstekort lichamelijk
Halfzijdige verwaarlozing
Slikstoornis
Risico van aspiratie
Verstoorde verbale communicatie
Risico van perifere neuro vasculaire stoornis
Verstoorde zintuiglijke waarneming (visueel)
Sedentaire levensstijl
