Tentamen Geschiedenis Filosofie I:
Deeltentamen 1: Thales tot Plato
Inhoud
Algemene reflectie op het onderzoek naar de ‘geschiedenis van de filosofie’.......................................3
Indeling van de filosofie in de oudheid: Thema’s....................................................................................3
Indeling van de filosofie in de oudheid: Tijdperken................................................................................3
Presocratici.............................................................................................................................................3
Presocratici/Miletisch/Monisten: Thales............................................................................................4
Presocratici/Miletisch/Monisten: Anaximander.................................................................................4
Presocratici/Miletisch/Monisten: Anaximenes...................................................................................5
Presocratici: Pythagoras en Pythagoreïsme........................................................................................5
Presocratici: Xenophanes....................................................................................................................6
Presocratici: Heraclitus.......................................................................................................................6
Aantekeningen werkcollege: Fragmenten van Heraclitus...............................................................7
Presocratici/Eleaten: Parmenides.......................................................................................................7
Presocratici/Eleaten: Zeno..................................................................................................................8
Presocratici/Eleaten: Melissus............................................................................................................9
Presocratici/post-parmenides/pluralisten: Anaxagoras......................................................................9
Presocratici/post-Parmenides/Pluralisten: Empedocles.....................................................................9
Presocratici/post-Parmenides: Atomisten.........................................................................................10
Presocratici: Hippocrates..................................................................................................................10
Sofisten.................................................................................................................................................10
Protagoras.....................................................................................................................................11
Gorgias..........................................................................................................................................11
Prodicus........................................................................................................................................11
Socrates................................................................................................................................................11
Socrates’ leerlingen..........................................................................................................................12
Plato.....................................................................................................................................................12
Plato’s werkwijze:.........................................................................................................................13
De dialogen...................................................................................................................................13
Plato’s vernieuwingen.......................................................................................................................13
Plato’s kennisleer..............................................................................................................................14
Grondslag voor ideeënwereld.......................................................................................................14
Participatie tussen ideeën en zintuiglijke waarnemingen.............................................................14
1
, Idee van het goede.......................................................................................................................15
Hoe komen wij eigenlijk aan kennis?................................................................................................15
Plato’s Lijn.....................................................................................................................................15
Plato’s grot....................................................................................................................................16
Reflectie op de ideeënleer................................................................................................................16
Opvattingen over de ziel...................................................................................................................16
Waarom is de ziel onsterfelijk?.....................................................................................................16
Vermogens van de ziel..................................................................................................................16
Plato’s leer over gemeenschap en staat............................................................................................17
Plato over schoonheid en kunst........................................................................................................18
Plato’s kosmologie/kosmogonie.......................................................................................................18
Plato over de goden..........................................................................................................................19
Aantekeningen Werkcollege: Plato, discussie over rechtvaardigheid tussen socrates en
Thrasymachos...............................................................................................................................19
Aantekeningen werkcollege: Plato: het goede, de lijn en de grot.................................................20
2
, Algemene reflectie op het onderzoek naar de
‘geschiedenis van de filosofie’
Een historische lezing van de ontwikkeling van de filosofie kan weleens gebruikt worden om een
nieuw filosofisch standpunt te ontwikkelen. Dit vak is echter gericht op het onderzoek naar wat een
filosoof in zijn tijd zei in zijn context en onder welke invloeden.
Bronnen:
- Veelal secundair
- Verschillende genres: leerdichten, prosaverhandelingen, briefwisselingen, dialogen,
collegemateriaal, commentaren, bio-doxografie (biografie ic.m. een beschrijving v.d. leer)
Indeling van de filosofie in de oudheid: Thema’s
- Fysica (natuurfilosofie/biologie):
Ook metafysica: over alle vragen die boven de wereld staan
- Logica (redeneerkunst: kentheorie/epistemologie, wat kunnen wij weten?
- Ethica: wat is een goed leven voor de mens
ethiek
politieke filosofie
Indeling van de filosofie in de oudheid: Tijdperken
- 600-400 v.Chr: Presocratici: voornamelijk natuurfilosofie. Zoektocht naar het principe van de
kosmos (dat wat bestaat) los van mythologische antwoorden
- 400-300 v.Chr: Klassieke periode: Socrates, Plato, Aristoteles. Gericht op het menselijk
handelen i.p.v. het verklaren van de kosmos.
- 300-200 v.Chr: hellenisme
- 200-600 n.Chr: neoplatonisme
Presocratici
Deze classificering is pas later gemaakt. Het vormt geen samenhangende groep. Presocratici waren
vaak individuen, ze hadden geen filosofische school waaraan ze verbonden waren. Er was eigenlijk
ook nog geen aparte ‘filosoofstatus’.
Wat maakt deze groep bijzonder?
- Voor hen werden verklaringen over de natuurlijke wereld gegeven door mythen. Allerlei
godendaden vormden een onsamenhangende verklaring van de natuur. De Presocratici
beginnen met de eerste natuurfilosofie. Ze zoeken een rationele verklaring van de fysische
werkelijkheid.
3
Deeltentamen 1: Thales tot Plato
Inhoud
Algemene reflectie op het onderzoek naar de ‘geschiedenis van de filosofie’.......................................3
Indeling van de filosofie in de oudheid: Thema’s....................................................................................3
Indeling van de filosofie in de oudheid: Tijdperken................................................................................3
Presocratici.............................................................................................................................................3
Presocratici/Miletisch/Monisten: Thales............................................................................................4
Presocratici/Miletisch/Monisten: Anaximander.................................................................................4
Presocratici/Miletisch/Monisten: Anaximenes...................................................................................5
Presocratici: Pythagoras en Pythagoreïsme........................................................................................5
Presocratici: Xenophanes....................................................................................................................6
Presocratici: Heraclitus.......................................................................................................................6
Aantekeningen werkcollege: Fragmenten van Heraclitus...............................................................7
Presocratici/Eleaten: Parmenides.......................................................................................................7
Presocratici/Eleaten: Zeno..................................................................................................................8
Presocratici/Eleaten: Melissus............................................................................................................9
Presocratici/post-parmenides/pluralisten: Anaxagoras......................................................................9
Presocratici/post-Parmenides/Pluralisten: Empedocles.....................................................................9
Presocratici/post-Parmenides: Atomisten.........................................................................................10
Presocratici: Hippocrates..................................................................................................................10
Sofisten.................................................................................................................................................10
Protagoras.....................................................................................................................................11
Gorgias..........................................................................................................................................11
Prodicus........................................................................................................................................11
Socrates................................................................................................................................................11
Socrates’ leerlingen..........................................................................................................................12
Plato.....................................................................................................................................................12
Plato’s werkwijze:.........................................................................................................................13
De dialogen...................................................................................................................................13
Plato’s vernieuwingen.......................................................................................................................13
Plato’s kennisleer..............................................................................................................................14
Grondslag voor ideeënwereld.......................................................................................................14
Participatie tussen ideeën en zintuiglijke waarnemingen.............................................................14
1
, Idee van het goede.......................................................................................................................15
Hoe komen wij eigenlijk aan kennis?................................................................................................15
Plato’s Lijn.....................................................................................................................................15
Plato’s grot....................................................................................................................................16
Reflectie op de ideeënleer................................................................................................................16
Opvattingen over de ziel...................................................................................................................16
Waarom is de ziel onsterfelijk?.....................................................................................................16
Vermogens van de ziel..................................................................................................................16
Plato’s leer over gemeenschap en staat............................................................................................17
Plato over schoonheid en kunst........................................................................................................18
Plato’s kosmologie/kosmogonie.......................................................................................................18
Plato over de goden..........................................................................................................................19
Aantekeningen Werkcollege: Plato, discussie over rechtvaardigheid tussen socrates en
Thrasymachos...............................................................................................................................19
Aantekeningen werkcollege: Plato: het goede, de lijn en de grot.................................................20
2
, Algemene reflectie op het onderzoek naar de
‘geschiedenis van de filosofie’
Een historische lezing van de ontwikkeling van de filosofie kan weleens gebruikt worden om een
nieuw filosofisch standpunt te ontwikkelen. Dit vak is echter gericht op het onderzoek naar wat een
filosoof in zijn tijd zei in zijn context en onder welke invloeden.
Bronnen:
- Veelal secundair
- Verschillende genres: leerdichten, prosaverhandelingen, briefwisselingen, dialogen,
collegemateriaal, commentaren, bio-doxografie (biografie ic.m. een beschrijving v.d. leer)
Indeling van de filosofie in de oudheid: Thema’s
- Fysica (natuurfilosofie/biologie):
Ook metafysica: over alle vragen die boven de wereld staan
- Logica (redeneerkunst: kentheorie/epistemologie, wat kunnen wij weten?
- Ethica: wat is een goed leven voor de mens
ethiek
politieke filosofie
Indeling van de filosofie in de oudheid: Tijdperken
- 600-400 v.Chr: Presocratici: voornamelijk natuurfilosofie. Zoektocht naar het principe van de
kosmos (dat wat bestaat) los van mythologische antwoorden
- 400-300 v.Chr: Klassieke periode: Socrates, Plato, Aristoteles. Gericht op het menselijk
handelen i.p.v. het verklaren van de kosmos.
- 300-200 v.Chr: hellenisme
- 200-600 n.Chr: neoplatonisme
Presocratici
Deze classificering is pas later gemaakt. Het vormt geen samenhangende groep. Presocratici waren
vaak individuen, ze hadden geen filosofische school waaraan ze verbonden waren. Er was eigenlijk
ook nog geen aparte ‘filosoofstatus’.
Wat maakt deze groep bijzonder?
- Voor hen werden verklaringen over de natuurlijke wereld gegeven door mythen. Allerlei
godendaden vormden een onsamenhangende verklaring van de natuur. De Presocratici
beginnen met de eerste natuurfilosofie. Ze zoeken een rationele verklaring van de fysische
werkelijkheid.
3
