WEEK 5
I. HC 9: afwijkingen van de wervelkolom
The basic functional unit:
o Motion segment
Trible joint complex:
o 2 vertebras joined by two synovial facet joints and a syndesmosis (the intervertebral disc)
Intervertebral disc is not a true joint but a syndesmosis specially designed to dissipate and transfer compression
forces
Facet joints are true synovial joints designed to constrain motion
Radiculo-medullary system – all brain body communication except cranial nerves
In human end of spinal cord (myelum) at L1-L2 (conus
Caudal: cauda equina
Feet ar not the most caudal parts of the human body: it is the asshole!
Spine is the best vascularized part of the skeleton containing the largest avascular
tissue (discus intervertebralis)
Bloed ‘heeft het wervelkolom nodig’ namelijk, want er is hier een beenmergfabriek.
Wervelkolom en bekken zit veel beenmerg. Tussen de wervels zitten grote gaten;
tussenwervelschijven (discus intervertebralis); juist heel avasculair. Dus aan de ene
juist hele goeie doorbloeding, en de discussen juist helemaal niet.
Het is mechanisch een unstabiele structuur, het is rijk gevasculariseerd met ook grote delen die helemaal
avasculair zijn en er komen heel veel zenuwen uit
(‘housing essential computer cables): Hierdoor de
ellende van de wervelcolom
Spinale pathologie:
Congenitaal
o Sipina bifida = zakje boven de
billen, omdat het bot niet goed is
uitgegroeid en het ruggenmerg
komt naar buiten. Komt minder
voor door: foliumzuur en
selectieve abortie
o Congenitale deformaties: >>>
Syndromen (Klippel-Feil) =
botaandoening
Neurofibromatosis
Isolated formatie of
segmentale defecten
Developmental/ontwikkelend
(Een kind moet gaan staan, en hierdoor
kan de wervelkolom fout gaan groeien. Als
baby komt de sacrale lordose, maar met
staan moet er ook nog een lumbale
lordose komen). Het kan eigenlijk op 2
manieren falen: naar voren knikken
(kyfose) en draaien om zijn eigen as
(scoliose) dit is nog erger. >>>
o Scoliose (komt alleen bij mensen voor; dus het wervelkolom is eigenlijk niet gemaakt om ermee
rechtop te staan. De hele romp draait mee; met de ribben) het is altijd in torsi afwijking;
draaiafwijking. Hump-Gibbus; is het gedeelt van het lichaam dat door draaiing
hoger komt te staan (wanneer gebogen) >>>
Dan kan je ook ‘uit het lood’ gaan staan (dus lijn vanaf midden hoofd naar
beneden getrokken is niet in het midden van het bekken/tussen de
benen. Dit is erg vervelend want hierdoor wordt je heel erg snel moe.
o M. Scheurman = kyfose. Ook tijdens ontwikkelingsfase; 6-16 levensjaar. Het kan
ook o erg worden dat je het moet opereren en schroeven moet inzetten.
1
, o Spondolysis/spondylolisthetisch is ook een
ernstige ziekte; wat ook alleen bij mensen
voorkomt. In de onderrug ontstaan er
schuifkrachten; dit wordt afgeremd door de
facetgewrichten; hier ontstaat een
vermoeidheidsbreuk. Deze ontstat ook tijdens
de ontwikkelingsperiode. En als hier dan een
spondyolysis is (lysis = breuk) dan kan het
zijn dat het hele wervelkolom naar voren kan
schuiven = spondylolisthetis (sthetis = verschuiving). Het kan zo erg worden dat de wervelkolom
het bekken in kan schuiven. Je kan je dan ook voorstellen dat de zenuwen die hier lopen dan
verkneld kunnen raken. Een patient zal deze knikstand corrigeren door ergens anders de
wervelkolom bijvoorbeeld af te vlakken. Om dit te voorkomen wordt zo’n spondylolisthetis
vastgezet met pinnen
Degeneratief: is eigenlijk onontkoombaar om een complicatie van de wervelkolom te krijgen als je oud
genoeg wordt. Vooral in de onderrug of ondernek worden de krachten na een tijd te hoog; dan gaat hij
kapot. Dit kan op verschillende manieren:
o HNP (Hernia Nucleous Pulposi): het nucleuous pulposi kan door een scheur naar buiten worden
geperst, en drukt dan op de zenuwwortel. Dit gebeurt nog op een ‘relatief vroege leeftijd’: 30-55
jaar, wanneer er nog genoeg vocht in dit nucleous pulposi zit. Je hebt hierbij last van raciculaire
pijn (pijn aan de zenuwwortel).
o Degeneratieve spondylolisthesis (slip) dan gaat het langzaam kapot, als je wat ouder. Je verliest
spanning, en zo’n wervelkolom/tussenwervelschijf, gaat dan heen en weer schuiven. Dan kunnen
de zenuwen weer verdrukt worden. Dit zet je dan ook weer vast met schroeven.
o Spinale stenosis / neurogenetische claudicatie. Als je nog ouder wordt. Je rug wordt stijver, deels
ook voor bescherming. Extra weefsel wordt aangemaakt; cauda equina wordt dan ingegroeid door
dat extra weefsel, en heeft niet genoeg plek. Dit wordt dan ingedrukt door het weefsel. Als je
rechtop gaat staan heb je hier meer last van. Ouderen kunnen dan niet meer goed lang staan;
benen zijn zwakker en pijnlijker.
o Degeneratieve scoliose: als je ouder bent, als tussenwervelschijven kapot gaan kan je alsnog een
scoliose krijgen. Hier is ook weer geen plek voor het ruggenmerg en zal weer verdrukt worden.
ook hierbij zal je er weer pinnen inzetten om het vast te maken.
Traumatische ongelukken: komt minder vaak voor, maar de gevolgen zijn wel vaak ernstiger. Als je globaal
kijkt naar de wervelkolom, zijn er 2 plekken waar we kwetsbaar zijn. Laag cervicaal (C5-C7) en
thoracolumbale overgang. De meeste zenuwuitval is dan ook wel cervicaal, dwarsleasies zijn hier dus ook
vaak; dat is natuurlijk wel erg.
Het menselijk hoofd is eigenlijk gewoon te zwaar voor de cervicale wervelkolom; je vraagt hiermee voor
problemen.
o Osteoporotische vertebrale fracturen: is als je ouder bent, dan kan zo’n breuk al gebeuren bij een
hele kleine of zelfs geen val. ‘silent epidemics’ heet dit ook wel. Het komt heel vaak voor; we
werken minder met ons lichaam; mechanische belasting van het lichaam is minder; hierdoor is de
aanmaak van goed bot tot je 65e lager. Daardoor kunnen we makkelijker, als we ouder worden,
onze rug breken. Die zijn niet onschuldig: je hebt 15-30% toename van de mortaliteit bij een
breuk of inzakking, maar het komt wel vaak voor.
Er is minder kalk en de structuur van het bot is ook helemaal anders. Als er dan dus iets breekt,
kan je het je voorstellen dat de hele structuur dan ook uit elkaar valt.
De complicatie van osteoporotische vertebrale fracturen:
Neurologische involvement
Non-union
Malunion
Zorgt voormeer fracturen
Sagittale disbalans
o Ankylotische spinale disorders: je bot verzwakt niet, maar verstijft.
Ankylosing spondylitis (AS, M. Bechterew)
Chronische inflamatie
Ankylosis van het SI en wervelkolom
Stabiele prevalentie (0,1-1,4%)
DISH (Diffuse Idiopatische Skeletale Hyperostose)
Niet inflammatoir ?
2
, Spontane ossificatie van de ligamenten (vooral van de wervelkolom) en entheses
Gerelateerd tot metabolische syndromen ?
Infectieus: het is vatbaar tot verschillende infecties. Eigenlijk is een wervellichaam een soort verkalkt
bloedvat; het is heel erg goed doorbloed. Maar die nucleus en anulus zijn niet doorbloed. Dus stel dat een
bacterie uit het bloed van het wervelkolom komt en in de tussenwervelschijf komt, kan hij hier goed
overleven, want hier zijn niet veel cellen die de bacterie kunnen aanvallen. >>>
o TBC: wervellichaam. Deze ziekte is al heel oud. Als je peg hebt krijg je een dwarsleasie
o Pyogenisch: discus. Wordt deze tijd een groter probleem; de mensen worden steeds ouder.
Lumbaal en thoracale wervelkolom komt het meest voor, vooral bij ouderen. 15-20% is ook
neurologisch involved. S. Aureus is 60% van de gevallen en Gram negatief ook het meest. Ook
komt het meer voor bij mensen die al invasieve medicale interventies hebben gehad en sterke
associatie met endocarditis hebben.
o Mycotisch: immuun gecomprimeerd, of corpus of discus (deze is zeldzamer)
Neuplasmatisch: kanker aan het bot: een fatale attractie. Kanker aan bot of kraakbeen komt primair
eigenlijk nooit voor. Ze houden wel van bot; vooral in beenmerg. Hier kunnen namelijk heel goed
stamcellen groeien.
o Primair
o Metastase: komt vaak voor 70% van al het kanker patient krijgen metastasen en 40 % hiervan
gaan ook naar het wervelkolom. 10-20% hiervan zullen een epidurale wervelkolom compressie.
Locatie: throracaal 70%, lumbaal 20% en cervicaal 10%.
De wervelkolom is het 3e meest voorkomende plek voor metastases na long en lever.
o Multiple Myeloma (M. Kahler). Dit is het enige primaire tumor van het beenmerg. 90% bot leasies
in wervelkolom. >60 jaar. 1e symptoom is rugpijn. Life expectancy increasing.
3
I. HC 9: afwijkingen van de wervelkolom
The basic functional unit:
o Motion segment
Trible joint complex:
o 2 vertebras joined by two synovial facet joints and a syndesmosis (the intervertebral disc)
Intervertebral disc is not a true joint but a syndesmosis specially designed to dissipate and transfer compression
forces
Facet joints are true synovial joints designed to constrain motion
Radiculo-medullary system – all brain body communication except cranial nerves
In human end of spinal cord (myelum) at L1-L2 (conus
Caudal: cauda equina
Feet ar not the most caudal parts of the human body: it is the asshole!
Spine is the best vascularized part of the skeleton containing the largest avascular
tissue (discus intervertebralis)
Bloed ‘heeft het wervelkolom nodig’ namelijk, want er is hier een beenmergfabriek.
Wervelkolom en bekken zit veel beenmerg. Tussen de wervels zitten grote gaten;
tussenwervelschijven (discus intervertebralis); juist heel avasculair. Dus aan de ene
juist hele goeie doorbloeding, en de discussen juist helemaal niet.
Het is mechanisch een unstabiele structuur, het is rijk gevasculariseerd met ook grote delen die helemaal
avasculair zijn en er komen heel veel zenuwen uit
(‘housing essential computer cables): Hierdoor de
ellende van de wervelcolom
Spinale pathologie:
Congenitaal
o Sipina bifida = zakje boven de
billen, omdat het bot niet goed is
uitgegroeid en het ruggenmerg
komt naar buiten. Komt minder
voor door: foliumzuur en
selectieve abortie
o Congenitale deformaties: >>>
Syndromen (Klippel-Feil) =
botaandoening
Neurofibromatosis
Isolated formatie of
segmentale defecten
Developmental/ontwikkelend
(Een kind moet gaan staan, en hierdoor
kan de wervelkolom fout gaan groeien. Als
baby komt de sacrale lordose, maar met
staan moet er ook nog een lumbale
lordose komen). Het kan eigenlijk op 2
manieren falen: naar voren knikken
(kyfose) en draaien om zijn eigen as
(scoliose) dit is nog erger. >>>
o Scoliose (komt alleen bij mensen voor; dus het wervelkolom is eigenlijk niet gemaakt om ermee
rechtop te staan. De hele romp draait mee; met de ribben) het is altijd in torsi afwijking;
draaiafwijking. Hump-Gibbus; is het gedeelt van het lichaam dat door draaiing
hoger komt te staan (wanneer gebogen) >>>
Dan kan je ook ‘uit het lood’ gaan staan (dus lijn vanaf midden hoofd naar
beneden getrokken is niet in het midden van het bekken/tussen de
benen. Dit is erg vervelend want hierdoor wordt je heel erg snel moe.
o M. Scheurman = kyfose. Ook tijdens ontwikkelingsfase; 6-16 levensjaar. Het kan
ook o erg worden dat je het moet opereren en schroeven moet inzetten.
1
, o Spondolysis/spondylolisthetisch is ook een
ernstige ziekte; wat ook alleen bij mensen
voorkomt. In de onderrug ontstaan er
schuifkrachten; dit wordt afgeremd door de
facetgewrichten; hier ontstaat een
vermoeidheidsbreuk. Deze ontstat ook tijdens
de ontwikkelingsperiode. En als hier dan een
spondyolysis is (lysis = breuk) dan kan het
zijn dat het hele wervelkolom naar voren kan
schuiven = spondylolisthetis (sthetis = verschuiving). Het kan zo erg worden dat de wervelkolom
het bekken in kan schuiven. Je kan je dan ook voorstellen dat de zenuwen die hier lopen dan
verkneld kunnen raken. Een patient zal deze knikstand corrigeren door ergens anders de
wervelkolom bijvoorbeeld af te vlakken. Om dit te voorkomen wordt zo’n spondylolisthetis
vastgezet met pinnen
Degeneratief: is eigenlijk onontkoombaar om een complicatie van de wervelkolom te krijgen als je oud
genoeg wordt. Vooral in de onderrug of ondernek worden de krachten na een tijd te hoog; dan gaat hij
kapot. Dit kan op verschillende manieren:
o HNP (Hernia Nucleous Pulposi): het nucleuous pulposi kan door een scheur naar buiten worden
geperst, en drukt dan op de zenuwwortel. Dit gebeurt nog op een ‘relatief vroege leeftijd’: 30-55
jaar, wanneer er nog genoeg vocht in dit nucleous pulposi zit. Je hebt hierbij last van raciculaire
pijn (pijn aan de zenuwwortel).
o Degeneratieve spondylolisthesis (slip) dan gaat het langzaam kapot, als je wat ouder. Je verliest
spanning, en zo’n wervelkolom/tussenwervelschijf, gaat dan heen en weer schuiven. Dan kunnen
de zenuwen weer verdrukt worden. Dit zet je dan ook weer vast met schroeven.
o Spinale stenosis / neurogenetische claudicatie. Als je nog ouder wordt. Je rug wordt stijver, deels
ook voor bescherming. Extra weefsel wordt aangemaakt; cauda equina wordt dan ingegroeid door
dat extra weefsel, en heeft niet genoeg plek. Dit wordt dan ingedrukt door het weefsel. Als je
rechtop gaat staan heb je hier meer last van. Ouderen kunnen dan niet meer goed lang staan;
benen zijn zwakker en pijnlijker.
o Degeneratieve scoliose: als je ouder bent, als tussenwervelschijven kapot gaan kan je alsnog een
scoliose krijgen. Hier is ook weer geen plek voor het ruggenmerg en zal weer verdrukt worden.
ook hierbij zal je er weer pinnen inzetten om het vast te maken.
Traumatische ongelukken: komt minder vaak voor, maar de gevolgen zijn wel vaak ernstiger. Als je globaal
kijkt naar de wervelkolom, zijn er 2 plekken waar we kwetsbaar zijn. Laag cervicaal (C5-C7) en
thoracolumbale overgang. De meeste zenuwuitval is dan ook wel cervicaal, dwarsleasies zijn hier dus ook
vaak; dat is natuurlijk wel erg.
Het menselijk hoofd is eigenlijk gewoon te zwaar voor de cervicale wervelkolom; je vraagt hiermee voor
problemen.
o Osteoporotische vertebrale fracturen: is als je ouder bent, dan kan zo’n breuk al gebeuren bij een
hele kleine of zelfs geen val. ‘silent epidemics’ heet dit ook wel. Het komt heel vaak voor; we
werken minder met ons lichaam; mechanische belasting van het lichaam is minder; hierdoor is de
aanmaak van goed bot tot je 65e lager. Daardoor kunnen we makkelijker, als we ouder worden,
onze rug breken. Die zijn niet onschuldig: je hebt 15-30% toename van de mortaliteit bij een
breuk of inzakking, maar het komt wel vaak voor.
Er is minder kalk en de structuur van het bot is ook helemaal anders. Als er dan dus iets breekt,
kan je het je voorstellen dat de hele structuur dan ook uit elkaar valt.
De complicatie van osteoporotische vertebrale fracturen:
Neurologische involvement
Non-union
Malunion
Zorgt voormeer fracturen
Sagittale disbalans
o Ankylotische spinale disorders: je bot verzwakt niet, maar verstijft.
Ankylosing spondylitis (AS, M. Bechterew)
Chronische inflamatie
Ankylosis van het SI en wervelkolom
Stabiele prevalentie (0,1-1,4%)
DISH (Diffuse Idiopatische Skeletale Hyperostose)
Niet inflammatoir ?
2
, Spontane ossificatie van de ligamenten (vooral van de wervelkolom) en entheses
Gerelateerd tot metabolische syndromen ?
Infectieus: het is vatbaar tot verschillende infecties. Eigenlijk is een wervellichaam een soort verkalkt
bloedvat; het is heel erg goed doorbloed. Maar die nucleus en anulus zijn niet doorbloed. Dus stel dat een
bacterie uit het bloed van het wervelkolom komt en in de tussenwervelschijf komt, kan hij hier goed
overleven, want hier zijn niet veel cellen die de bacterie kunnen aanvallen. >>>
o TBC: wervellichaam. Deze ziekte is al heel oud. Als je peg hebt krijg je een dwarsleasie
o Pyogenisch: discus. Wordt deze tijd een groter probleem; de mensen worden steeds ouder.
Lumbaal en thoracale wervelkolom komt het meest voor, vooral bij ouderen. 15-20% is ook
neurologisch involved. S. Aureus is 60% van de gevallen en Gram negatief ook het meest. Ook
komt het meer voor bij mensen die al invasieve medicale interventies hebben gehad en sterke
associatie met endocarditis hebben.
o Mycotisch: immuun gecomprimeerd, of corpus of discus (deze is zeldzamer)
Neuplasmatisch: kanker aan het bot: een fatale attractie. Kanker aan bot of kraakbeen komt primair
eigenlijk nooit voor. Ze houden wel van bot; vooral in beenmerg. Hier kunnen namelijk heel goed
stamcellen groeien.
o Primair
o Metastase: komt vaak voor 70% van al het kanker patient krijgen metastasen en 40 % hiervan
gaan ook naar het wervelkolom. 10-20% hiervan zullen een epidurale wervelkolom compressie.
Locatie: throracaal 70%, lumbaal 20% en cervicaal 10%.
De wervelkolom is het 3e meest voorkomende plek voor metastases na long en lever.
o Multiple Myeloma (M. Kahler). Dit is het enige primaire tumor van het beenmerg. 90% bot leasies
in wervelkolom. >60 jaar. 1e symptoom is rugpijn. Life expectancy increasing.
3
