Samenvatting Bestuur en Beleid kwartiel 1.2 2016/2017
Week 2.1
Bestuur en beleid
Als vastgoedkundige begrijpen hoe de wereld (overheid en maatschappij) om je heen
gevormd is en hoe je deze nodig kunt hebben, in kunt zetten, of uit kunt spelen in de
uitvoering van je werk.
Basis: we leven in een democratische samenleving
Vorming van Bestuur
Democratie
Politiek
Kennis van beleid
Beleidsvorming
Beleidsuitvoering
Beleidsevaluatie
Verschillende actoren
Overheid
Maatschappij
Samenspel:
Sturing/ invloed
Lobby: Praten met invloedbare personen / gesprekken plegen.
Democratie
Manier waarop je een land kunt besturen. (Het volk heeft het voor het kiezen) ANARCHIE
Kiesmannen: De wetgevende macht, Zie vervolg
Indirecte verkiezingen: Mensen stemmen op kiesmannen die vervolgens op een president
stemmen.
Openbaar bestuur: De overheid
Taken
Afhankelijk van Ideologie
Ideologie: Wijze van denken over een bepaald onderwerp
Liberaal: Weinig bemoeienis
Socialistisch: zorgt overal voor
Overheidsoptreden
Regels
Beleid: Richtlijnen (wat je graag wilt)
Verdeling schaarse middelen
Basisdemocratie: Burgers bepalen, geen staat: Anarchie
Representatieve democratie: Burgers laten zich vertegenwoordigen
Presidentiele democratie
Parlementaire democratie (Macht weggeven)
Aristocratie: Vaste groep (Erfelijk) die vaderlijk handelt.
,Dictatuur: Vrijheden tot een minimum afgedwongen
Geheime verkiezingen: Geheim, dat niemand ziet of afdwingt om op iemand te stemmen.
Niemand ziet wat of wie je stemt.
Onderdelen rechtsstaat
1. Grondrechten (garantie van staatsvrije sfeer)
• Een ieder heeft fundamentele vrijheden en grondrechten
2. Scheiding der machten
• Wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht liggen bij verschillende
instanties
3. Legaliteitsbeginsel (geen willekeur)
• Alles wat de overheid doet, moet op de wet gebaseerd zijn
• (de meeste) nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht
worden toegepast
4. Onafhankelijke rechtspraak
• Rechters moeten onafhankelijk en onpartijdig tot een oordeel kunnen
komen
5. Het bestaan van vrije en onafhankelijke media (persvrijheid)
6. Het bestaan van vrije en geheime verkiezingen
• Vrij in je keuze en geheim in de zin dat je keuze niet beïnvloed wordt
1. Grondrechten
Grondrechten in enge zin
– Een ‘onthouden’ van de Overheid (doet iets niet)
Vrijheid van meningsuiting
Vrijheid van godsdienst
Gelijkheidsrechten: verbod op discriminatie
Participatierechten: kiesrecht
Sociale grondrechten
– Overheid zorgt ergens voor
• Recht op onderwijs
• Recht op sociale zekerheid
• Recht op werkgelegenheid
2. Scheiding der machten
Trias Politica
– Charles de Montesquieu (rond 1800)
– 3 machtenleer (horizontale scheiding)
• Wetgevende macht (Staten-Generaal = 1e en 2e kamer)
• Uitvoerende macht (regering)
• Rechterlijke macht (rechters)
– Verticale scheiding
• Centrale overheid
• Provincies
• Gemeenten
• Waterschappen
, 4. Onafhankelijke rechtspraak
• Onafhankelijk en onpartijdig tot een oordeel
kunnen komen?
– Rechters kunnen niet zomaar worden ontslagen
– recht spreken op basis van wetten, verdragen en
jurisprudentie
– Rechters mogen niet zomaar allerlei bijbanen of
nevenfuncties hebben
• Controle op rechters?
- Wraking van een rechter
- Hoger beroep
5. Persvrijheid
• Geen voorafgaand toezicht
• Wel wettelijke beperkingen
“geen verlof nodig, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet”
• Wel mogelijk om achteraf aan te klagen/aangeklaagd te worden
– Smaad
– Laster
– Discriminatie
6. Vrije en geheime verkiezingen
• Eisen?
– Algemeen stemrecht
– Vrijheid om je kandidaat te stellen
– Geheime verkiezingen
– Vrijheid tot de media
Verkiezingen
In een democratische rechtsstaat laten burgers zich vertegenwoordigen.
•Is je keuze wel democratisch eigenlijk?
–Zie Amerika!
•Kiesstelsels?
–Formule
–Indeling (districtsindeling)
–Procedure
Kiesformule
1.Meerderheid
•Relatieve meerderheid
•Meerdere stemrondes
•Nummering kandidaten
2.Evenredige vertegenwoordiging
Indeling (Districtsindeling)
–Eén groot kiesdistrict (tweede kamer verkiezingen) Stemprocedure
–Enkelvoudig (per district iemand afvaardigen) –1 stem uitbrengen
–Meervoudig (per district meerdere te verdelen) –Meerdere stemmen uitbrengen
- Volgorde van voorkeur
Week 2.1
Bestuur en beleid
Als vastgoedkundige begrijpen hoe de wereld (overheid en maatschappij) om je heen
gevormd is en hoe je deze nodig kunt hebben, in kunt zetten, of uit kunt spelen in de
uitvoering van je werk.
Basis: we leven in een democratische samenleving
Vorming van Bestuur
Democratie
Politiek
Kennis van beleid
Beleidsvorming
Beleidsuitvoering
Beleidsevaluatie
Verschillende actoren
Overheid
Maatschappij
Samenspel:
Sturing/ invloed
Lobby: Praten met invloedbare personen / gesprekken plegen.
Democratie
Manier waarop je een land kunt besturen. (Het volk heeft het voor het kiezen) ANARCHIE
Kiesmannen: De wetgevende macht, Zie vervolg
Indirecte verkiezingen: Mensen stemmen op kiesmannen die vervolgens op een president
stemmen.
Openbaar bestuur: De overheid
Taken
Afhankelijk van Ideologie
Ideologie: Wijze van denken over een bepaald onderwerp
Liberaal: Weinig bemoeienis
Socialistisch: zorgt overal voor
Overheidsoptreden
Regels
Beleid: Richtlijnen (wat je graag wilt)
Verdeling schaarse middelen
Basisdemocratie: Burgers bepalen, geen staat: Anarchie
Representatieve democratie: Burgers laten zich vertegenwoordigen
Presidentiele democratie
Parlementaire democratie (Macht weggeven)
Aristocratie: Vaste groep (Erfelijk) die vaderlijk handelt.
,Dictatuur: Vrijheden tot een minimum afgedwongen
Geheime verkiezingen: Geheim, dat niemand ziet of afdwingt om op iemand te stemmen.
Niemand ziet wat of wie je stemt.
Onderdelen rechtsstaat
1. Grondrechten (garantie van staatsvrije sfeer)
• Een ieder heeft fundamentele vrijheden en grondrechten
2. Scheiding der machten
• Wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht liggen bij verschillende
instanties
3. Legaliteitsbeginsel (geen willekeur)
• Alles wat de overheid doet, moet op de wet gebaseerd zijn
• (de meeste) nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht
worden toegepast
4. Onafhankelijke rechtspraak
• Rechters moeten onafhankelijk en onpartijdig tot een oordeel kunnen
komen
5. Het bestaan van vrije en onafhankelijke media (persvrijheid)
6. Het bestaan van vrije en geheime verkiezingen
• Vrij in je keuze en geheim in de zin dat je keuze niet beïnvloed wordt
1. Grondrechten
Grondrechten in enge zin
– Een ‘onthouden’ van de Overheid (doet iets niet)
Vrijheid van meningsuiting
Vrijheid van godsdienst
Gelijkheidsrechten: verbod op discriminatie
Participatierechten: kiesrecht
Sociale grondrechten
– Overheid zorgt ergens voor
• Recht op onderwijs
• Recht op sociale zekerheid
• Recht op werkgelegenheid
2. Scheiding der machten
Trias Politica
– Charles de Montesquieu (rond 1800)
– 3 machtenleer (horizontale scheiding)
• Wetgevende macht (Staten-Generaal = 1e en 2e kamer)
• Uitvoerende macht (regering)
• Rechterlijke macht (rechters)
– Verticale scheiding
• Centrale overheid
• Provincies
• Gemeenten
• Waterschappen
, 4. Onafhankelijke rechtspraak
• Onafhankelijk en onpartijdig tot een oordeel
kunnen komen?
– Rechters kunnen niet zomaar worden ontslagen
– recht spreken op basis van wetten, verdragen en
jurisprudentie
– Rechters mogen niet zomaar allerlei bijbanen of
nevenfuncties hebben
• Controle op rechters?
- Wraking van een rechter
- Hoger beroep
5. Persvrijheid
• Geen voorafgaand toezicht
• Wel wettelijke beperkingen
“geen verlof nodig, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet”
• Wel mogelijk om achteraf aan te klagen/aangeklaagd te worden
– Smaad
– Laster
– Discriminatie
6. Vrije en geheime verkiezingen
• Eisen?
– Algemeen stemrecht
– Vrijheid om je kandidaat te stellen
– Geheime verkiezingen
– Vrijheid tot de media
Verkiezingen
In een democratische rechtsstaat laten burgers zich vertegenwoordigen.
•Is je keuze wel democratisch eigenlijk?
–Zie Amerika!
•Kiesstelsels?
–Formule
–Indeling (districtsindeling)
–Procedure
Kiesformule
1.Meerderheid
•Relatieve meerderheid
•Meerdere stemrondes
•Nummering kandidaten
2.Evenredige vertegenwoordiging
Indeling (Districtsindeling)
–Eén groot kiesdistrict (tweede kamer verkiezingen) Stemprocedure
–Enkelvoudig (per district iemand afvaardigen) –1 stem uitbrengen
–Meervoudig (per district meerdere te verdelen) –Meerdere stemmen uitbrengen
- Volgorde van voorkeur
