Hoofdstuk 1: een visie op de rechtsposite van mensen met een verstandelijke beperking:
Het recht op zorg, het recht op bescherming en het recht op zeggenschap zijn gezamenlijk
gericht op de ontplooiing van cliënten. Het recht op zeggenschap betekent in beginsel dat een
hulpverlener de keuzes van een cliënt zoveel mogelijk moet respecteren en dat hij terughoudend
moet zijn met het opleggen van een vrijheidsbeperking. Vanuit het oogpunt van bescherming
zijn begeleiders geneigd om een cliënt te beschermen tegen gevaren. In het kader van recht op
ontplooiing dient het bieden van bescherming niet alleen gericht te zijn op het afwenden van
gevaar, maar ook daadwerkelijk bij te dragen aan de mogelijkheden van een cliënt.
In zowel de Wet op Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) en de Wet
op Geneeskundige Behandelovereenkomst (Wgbo) wordt veel waarde gehecht aan de
zeggenschap van cliënten: ingrijpen in de vrijheid van cliënt mag alleen als er sprake is van
ernstig nadeel voor de cliënt zelf (WGBO) of gevaar voor de cliënt zelf of anderen en of zijn
omgeving (BOPZ).
Rechten van cliënten:
WGBO: regelt de rechten en plichten van de cliënt in relatie tot de begeleider.
BOPZ: regelt de rechtspositie van cliënten die onvrijwillig zijn opgenomen.
WBP (bescherming persoonsgegevens): regelt hoe moet worden omgegaan met
persoonlijke gegevens van cliënten.
Regeling curatele, mentorschap en bewindvoering: regelen de ondersteuning voor
cliënten die niet/onvoldoende in staat zijn verantwoorde keuzes te maken omtrent zorg-
en dienstverlening en financiën.
WMCZ (medezeggenschap cliënten zorginstellingen): regelt de rechten en plichten van
een cliëntenraad bij het uitoefenen van medezeggenschap.
Op basis van deze wet- en regelgeving kunnen een aantal rechten worden benoemd:
Recht op privacy
Recht op informatie
Recht op zeggenschap
Recht op vrije meningsuiting
Recht op vrijheid
Recht op bescherming
Recht op goede zorg
Recht op ontplooiing
Recht om te klagen
Recht op veiligheid.
Hoofdstuk 2: Privacy:
Privacy heeft te maken met de (bescherming van de) persoonlijke levenssfeer, persoonlijke
vrijheid, privesfeer, verzamelen en bewaren van persoonsgegevens, ontplooiingskansen van een
individu en onaantastbaarheid van het eigen lichaam. Het erkennen van privacy van een cliënt
kan een bijdrage leveren aan zijn ontplooiing en kwaliteit van het bestaan. Privacy bestaat uit
Het recht op zorg, het recht op bescherming en het recht op zeggenschap zijn gezamenlijk
gericht op de ontplooiing van cliënten. Het recht op zeggenschap betekent in beginsel dat een
hulpverlener de keuzes van een cliënt zoveel mogelijk moet respecteren en dat hij terughoudend
moet zijn met het opleggen van een vrijheidsbeperking. Vanuit het oogpunt van bescherming
zijn begeleiders geneigd om een cliënt te beschermen tegen gevaren. In het kader van recht op
ontplooiing dient het bieden van bescherming niet alleen gericht te zijn op het afwenden van
gevaar, maar ook daadwerkelijk bij te dragen aan de mogelijkheden van een cliënt.
In zowel de Wet op Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) en de Wet
op Geneeskundige Behandelovereenkomst (Wgbo) wordt veel waarde gehecht aan de
zeggenschap van cliënten: ingrijpen in de vrijheid van cliënt mag alleen als er sprake is van
ernstig nadeel voor de cliënt zelf (WGBO) of gevaar voor de cliënt zelf of anderen en of zijn
omgeving (BOPZ).
Rechten van cliënten:
WGBO: regelt de rechten en plichten van de cliënt in relatie tot de begeleider.
BOPZ: regelt de rechtspositie van cliënten die onvrijwillig zijn opgenomen.
WBP (bescherming persoonsgegevens): regelt hoe moet worden omgegaan met
persoonlijke gegevens van cliënten.
Regeling curatele, mentorschap en bewindvoering: regelen de ondersteuning voor
cliënten die niet/onvoldoende in staat zijn verantwoorde keuzes te maken omtrent zorg-
en dienstverlening en financiën.
WMCZ (medezeggenschap cliënten zorginstellingen): regelt de rechten en plichten van
een cliëntenraad bij het uitoefenen van medezeggenschap.
Op basis van deze wet- en regelgeving kunnen een aantal rechten worden benoemd:
Recht op privacy
Recht op informatie
Recht op zeggenschap
Recht op vrije meningsuiting
Recht op vrijheid
Recht op bescherming
Recht op goede zorg
Recht op ontplooiing
Recht om te klagen
Recht op veiligheid.
Hoofdstuk 2: Privacy:
Privacy heeft te maken met de (bescherming van de) persoonlijke levenssfeer, persoonlijke
vrijheid, privesfeer, verzamelen en bewaren van persoonsgegevens, ontplooiingskansen van een
individu en onaantastbaarheid van het eigen lichaam. Het erkennen van privacy van een cliënt
kan een bijdrage leveren aan zijn ontplooiing en kwaliteit van het bestaan. Privacy bestaat uit
