H3 Sociale cognitie
->Twee manieren van denken
Automatische piloot: denken zonder inspanning
Het brein vult automatisch dingen in/aan of laat dingen weg als die voor de hand liggen
Bespaard tijd en energie waardoor je dingen tegelijkertijd kunt doen, maar kan ook tot
fouten leiden.
- Schema’s: toegankelijkheid, priming, perseveratie-effect en selffulfilling prophecy
- Heuristieken
- Invloed van onbewust denken
- Culturele verschillen in sociale cognitie
Gecontroleerde sociale cognitie: ingespannen denken
- Tegen feitelijk redeneren
- Gedachteonderdrukking
- Beter leren denken (barrière van overdreven zelfvertrouwen)
Automatisch denken vs. Gecontroleerd denken
Onbewust – bewust
Onopzettelijk – opzettelijk
Onwillekeurig – uit vrije wil
Zonder inspanning – vereist inspanning
Automatisch denken
Schema’s:
- Bevatten basiskennis en indrukken die we gebruiken om info te organiseren en
nieuwe situaties te interpreteren
- Zorgt voor continuïteit
- Nieuwe ervaringen worden gekoppeld uit informatie uit het verleden
- Bijv. -> achteraan in de rij aansluiten
Toegankelijkheid = de mate waarin schema’s en concepten zich op de voorgrond van het
bewustzijn bevinden
- Permanente toegankelijkheid door eerdere ervaringen
- Tijdelijke toegankelijkheid door een doel (ow waar je iets over leert, valt opeens erg
op op straat)
- Tijdelijke toegankelijkheid door een recente ervaring (nieuwe fiets gekocht en opeens
valt op dat veel mensen dezelfde fiets hebben)
Priming = toegankelijkheid van een schema of concept wordt verhoogd door een recente
ervaring.
->Een manier om toegankelijkheid te beïnvloeden
, Perseveratie-effect
- Perseveratie-effect: opvattingen van mensen blijven bestaan, ondanks bewijzen van
het tegendeel
- Bestraffingseffect: het intrekken van positieve informatie over iemand kan ertoe
leiden dat mensen de betreffende persoon daarna niet neutraal, maar zelfs negatief
beoordelen.
- Negativiteitsbias: negatieve informatie wordt gemakkelijker opgemerkt dan positieve
informatie, heeft een sterkere invloed en blijft ook beter hangen
Self-fulfilling prophecy
- Als mensen een bepaalde verwachting hebben van iemand, beïnvloed de verwachting
het gedrag ten opzichte van de ander, waardoor ze dit gaan gedragen en de
verwachtingen ook uitkomen.
- Voorbeeld: je denkt dat iemand aardig is, dus je gaat aardig naar diegene doen.
Daardoor doet zij ook aardig tegen jou en komt je verwachting dus uit.
- Zorgen dat onze schema’s
uitkomen
- Als mensen een bepaalde
verwachting hebben,
beïnvloed dit het gedrag ten
opzichte van de ander en
gaat diegene zich
waarschijnlijk ook zo
gedragen.
Pygmalion effect
“Als er positieve verwachtingen zijn, gaan mensen beter presteren”
- Pymalion is een Griekse beeldhouwer
- Negatieve variant: Golemeffect
Heuristieken
- Het nemen van beslissingen of het beoordelen gebaseerd op eenvoudige vuistregels,
bijvoorbeeld: meer=beter
- Bruikbare hulpmiddelen bij het nemen van complexe beslissingen en bij het vellen
van een oordeel bij een grote hoeveelheid informatie
- Maar kunnen tot vertekening leiden waardoor ze kwaliteit van de beslissing of het
oordeel aantasten
- Niet alle informatie meenemen in beslissing, maar alleen bepaalde hoeveelheid
Vb.: huis kopen
->Kijken op funda
->Twee manieren van denken
Automatische piloot: denken zonder inspanning
Het brein vult automatisch dingen in/aan of laat dingen weg als die voor de hand liggen
Bespaard tijd en energie waardoor je dingen tegelijkertijd kunt doen, maar kan ook tot
fouten leiden.
- Schema’s: toegankelijkheid, priming, perseveratie-effect en selffulfilling prophecy
- Heuristieken
- Invloed van onbewust denken
- Culturele verschillen in sociale cognitie
Gecontroleerde sociale cognitie: ingespannen denken
- Tegen feitelijk redeneren
- Gedachteonderdrukking
- Beter leren denken (barrière van overdreven zelfvertrouwen)
Automatisch denken vs. Gecontroleerd denken
Onbewust – bewust
Onopzettelijk – opzettelijk
Onwillekeurig – uit vrije wil
Zonder inspanning – vereist inspanning
Automatisch denken
Schema’s:
- Bevatten basiskennis en indrukken die we gebruiken om info te organiseren en
nieuwe situaties te interpreteren
- Zorgt voor continuïteit
- Nieuwe ervaringen worden gekoppeld uit informatie uit het verleden
- Bijv. -> achteraan in de rij aansluiten
Toegankelijkheid = de mate waarin schema’s en concepten zich op de voorgrond van het
bewustzijn bevinden
- Permanente toegankelijkheid door eerdere ervaringen
- Tijdelijke toegankelijkheid door een doel (ow waar je iets over leert, valt opeens erg
op op straat)
- Tijdelijke toegankelijkheid door een recente ervaring (nieuwe fiets gekocht en opeens
valt op dat veel mensen dezelfde fiets hebben)
Priming = toegankelijkheid van een schema of concept wordt verhoogd door een recente
ervaring.
->Een manier om toegankelijkheid te beïnvloeden
, Perseveratie-effect
- Perseveratie-effect: opvattingen van mensen blijven bestaan, ondanks bewijzen van
het tegendeel
- Bestraffingseffect: het intrekken van positieve informatie over iemand kan ertoe
leiden dat mensen de betreffende persoon daarna niet neutraal, maar zelfs negatief
beoordelen.
- Negativiteitsbias: negatieve informatie wordt gemakkelijker opgemerkt dan positieve
informatie, heeft een sterkere invloed en blijft ook beter hangen
Self-fulfilling prophecy
- Als mensen een bepaalde verwachting hebben van iemand, beïnvloed de verwachting
het gedrag ten opzichte van de ander, waardoor ze dit gaan gedragen en de
verwachtingen ook uitkomen.
- Voorbeeld: je denkt dat iemand aardig is, dus je gaat aardig naar diegene doen.
Daardoor doet zij ook aardig tegen jou en komt je verwachting dus uit.
- Zorgen dat onze schema’s
uitkomen
- Als mensen een bepaalde
verwachting hebben,
beïnvloed dit het gedrag ten
opzichte van de ander en
gaat diegene zich
waarschijnlijk ook zo
gedragen.
Pygmalion effect
“Als er positieve verwachtingen zijn, gaan mensen beter presteren”
- Pymalion is een Griekse beeldhouwer
- Negatieve variant: Golemeffect
Heuristieken
- Het nemen van beslissingen of het beoordelen gebaseerd op eenvoudige vuistregels,
bijvoorbeeld: meer=beter
- Bruikbare hulpmiddelen bij het nemen van complexe beslissingen en bij het vellen
van een oordeel bij een grote hoeveelheid informatie
- Maar kunnen tot vertekening leiden waardoor ze kwaliteit van de beslissing of het
oordeel aantasten
- Niet alle informatie meenemen in beslissing, maar alleen bepaalde hoeveelheid
Vb.: huis kopen
->Kijken op funda
