Mogelijkheden om oogbewegingen op te wekken
- Visueel: Via de retina – Corpus geniculaticum – Occipitale cortex route
- Reflexmatige fixatie: Via retina – Colliculus superior route
- Onder invloed van de wil: Via de frontale cortex
- Reflexmatig vestibulair
De signalen die in de hersenstam worden verwerkt zijn afkomstig uit
- De cortex
Frontale cortex: Vooral betrokken bij het uitvoeren van de saccades. Ook betrokken
bij het uitvoeren van de volgbewegingen en de vergenties
Parietale en occipitale temporale hersenkwab: Betrokken bij oogbewegingen die
ontstaan door het herkennen van een beeld of beweging op het netvlies (disparate
beelden)
- Het cerebellum: Betrokken bij de vestibulaire oculaire reflex, de saccades en
volgbewegingen. Het reguleert de nauwkeurige afstemming van de oogbewegingen
- Colliculus Superior: Vooral betrokken bij de regulering van de saccades
- Vestibulaire organen
De drie semi-circulaire kanalen: Lateraal bij de horizontale beweging, anterior bij de
voorwaartse beweging en posterior bij de achterwaartse beweging. Deze drie zorgen
voor een stabiele oogstand bij hoofdbewegingen door signalen vanuit de haarcellen,
in de semi circulaire kanalen, via de vestibulaire ganglioncellen contralateraal naar de
mediale vestibulaire nucleus in de hersenstam door te geven
De otoliet organen zorgen voor de statische positionele houding reflex naar de VN
- De hersenstam: De horizontale en verticale geconjugeerde oogbewegingen worden
gereguleerd door afzonderlijke ‘blikcentra’ in de hersenstam. De blikcentra ontvangen
informatie van de cortex, het vestibulaire systeem en het cerebellum
,Neurale integratie
- NI: Neuronen reguleren de spierspanning buiten de primaire blikrichting. De NI zorgt ervoor
dat de blikpositie in de secundaire en tertiaire blikrichting vast gehouden kan worden
- In de pons zijn minimaal 3 groepen neuronen betrokken bij het uitvoeren van
oogbewegingen of het stabiliseren van de ogen. Dit leidt in de hersenstam tot de ‘puls’-‘step’
innervatie van de oogspieraansturing. De puls actiepotentialen leiden tot een ‘step’ van het
oog via innervatie van de oogspieren
- Afwijkingen in de neurale integratie kunnen tot een nystagmus leiden
- Pauze neuronen: Deze neuronen vuren constant en dragen bij tot de tonische
oogspierspanning in rust. Pauze neuronen stoppen met hun innervatie aan het begin van een
saccade. Er is een constante vuurfrequentie van de pauze neuronen zolang het oog stilstaat
- Burst neuronen: Burst neuronen in de PPRF veroorzaken een snelle ontlading indien zij
vuren, zij zorgen voor het opstarten van een saccade
Hoe groter de puls, hoe groter de saccade
Exciterende burst neuronen (ECB) veroorzaken de mate van versnelling en de uitslag
van de saccade
Inhibitie door de burst neuronen (ICB) vuren aan het eind van de saccade naar de
antagonistische spieren, waardoor de saccade wordt afgeremd
- Tonische neuronen: Een tonisch signaal zorgt voor de handhaving van de stabiele oogstand.
Na uitvoering van een saccade treedt een aanpassing van de innervatie op die nodig is om de
bereikte oogpositie vast te houden (‘step’ gedeelte)
Onderzoek supra nucleaire oogbeweging en oogstand
Belangrijke neuro-opthalmologische onderzoeken
- Saccades / Versies / VOR / OKN
- NPC
- AA
- Kwalitatief weergeven van de nystagmus
- Pupilgrootte en reacties
- Gezichtsveld
Bij recent pathologische aandoeningen va de oogbewegingen is een volledig medisch onderzoek
noodzakelijk, vaak ook oogheelkundig, orthoptisch en soms neurologisch onderzoek. Verworven
supranucleaire aandoeningen zoals een pathologische nystagmus zijn zeldzaam maar spoedeisend.
, Fixatie
- Om de fixatie te kunnen vasthouden is een nauwkeurige fijn afstemming van de innervatie
vereist van de Neurale Integratie.
Vasthouden horizontale fixatie: Prepositis Nucleus Hypoglossi (PNH) en Mediale
Vestibulaire nucleus (VN)
Vasthouden verticale fixatie: Interstitiële nucleus van Cajal (INC)
Nauwkeurige regulering om stabiele oogfixatie te behouden: Cerebellum
- Oscillopsie wijst vaak op een verworven anomalie
- Objectief onderzoek: Je laat de patiënt naar een lampje kijken. Normaal gesproken is er
gedurende tientallen seconden een stabiele fixatie mogelijk zonder dat de ogen bewegen.
Een trilling of ritmische beweging in primaire stand is ongebruikelijk
- Met behulp van oogbewegingsregistratie apparatuur kan een nystagmus zeer nauwkeurig
worden geregistreerd en de golfvorm worden geanalyseerd
Fixatie bij nystagmus
- Classificatie aan de hand van de beweging
Ruk component: Bestaat uit een trage slag in één richting, gevolgd door een snelle
correctieve beweging, of herstel slag, in een andere richting
Pendulair: Gelijkmatige slingerbeweging
- Classificatie aan de hand van de etiologie
Congenitale nystagmus
Verworven of neurologische nystagmus
Andere oorzaken
Vormen van nystagmus
- Pendel nystagmus: Er is een ritmische heen en weer beweging van de ogen te zien
- Ruk nystagmus: Er is sprake van een ritmische beweging met een langzame slag en een snelle
correctieve saccade slag. Met oogbewegingsregistratie kan men onderscheid maken tussen
verschillende vormen, dit is niet met het blote oog te zien
Zuivere zaagtandvorm
Vertragende langzame slag
Versnellende langzame slag
Notatie nystagmus
Notatie blikrichtingen Betekenis Pijlvorm Betekenis pijl amplitude