Genderstereotypen in het onderwijs: ontwikkeling, gevolgen en interventies
Mannen/vrouwen (jongens/meisjes) formeel dezelfde onderwijskansen, maar wel genderverschillen
in prestaties en motivatie in beroepsaspiraties, salarissen en participatie.
Geslachtsverschillen gedurende de levensduur
Bevindingen PISA jongens in de meeste landen betere schoolprestaties dan meisjes (wiskunde),
meisjes juist in lezen beter. Motivatie jongens bij wiskunde en sport hoger, motivatie meiden juist bij
lezen, Engels en sociale activiteiten en sterke angstgevoelens bij wiskunde.
Minder jongens dan meisjes voltooien met succes de hogere secundaire programma’s. Meer meisjes
geïnteresseerd gezondheidszorg, jongens techniek of informatica. Ook een loonkloof tussen
mannen en vrouwen (verdienen minder). Vrouwen ook ondervertegenwoordigd in
besluitvormingsposities (politiek)
Verschillen worden steeds duidelijker in de adolescentie. Socialisatie vergroot genderverschillen in
onderwijs
Ontwikkeling van genderverschillen
Al op jonge leeftijd gender typische interesses en gedrag vertonen. Kinderen hebben neiging zich te
gedragen op manier die cultuur definieert als gepast voor hun geslacht.
Proces van gendertypering (geslachtstypering) = verwerven van ‘gender-passende’ voorkeuren,
vaardigheden, persoonlijkheidskenmerken, gedragingen en zelfconcepten. Hierbij theorieën die hier
iets over zeggen:
Sociale leertheorie benadrukt expliciete versterking van gendergeschikt gedrag door belangrijke
anderen zoals ouders en leraren, evenals indirect leren via observatie en modellering.
Cognitieve ontwikkelingstheorie benadrukt cognities van kinderen over hun eigen geslacht als
basis voor gender typische voorkeuren en gedrag. Benadrukt belang van erkenning dat iemands
geslacht stabiel is in de tijd en in situaties voor gendertypering: kind weet wat zijn/haar geslacht is.
Genderschematheorie (Bem) bevat kenmerken van sociale leer- en cognitief-ontwikkelingsgerichte
benadering van gendertypering. Gendertypering is aangeleerd fenomeen en daarom onvermijdelijk
en ongewijzigd. Kinderen observeren hun omgeving en leren verschillende associaties met
mannelijkheid en vrouwelijkheid kennen (fysieke verschillen, maatschappelijke rollen, kenmerken
van elk geslacht en behandeling door samenleving). Kinderen passen hun gedrag vervolgens aan
(ouderschap, scholen en media van invloed). Cognitieve verwerking is cruciaal voor gendertypering:
info ordenen in gender gebaseerde categorieën (genderschema's).
Genderschema; netwerken van ideeën en info die percepties filteren voordat het kind zich van dit
proces bewust is. Schema verandert voortdurend tijdens ontwikkeling en verschillen per individu, Per
cultuur zijn er vaak wel vergelijkbare genderschema’s (vaak door culturele genderstereotypen)
Geslacht schematische verwerking; spontaan sorteren van objecten, attributen en gedrag in
mannelijke en vrouwelijke categorieën
Genderstereotypes
Gestructureerde sets van overtuigingen over persoonlijke eigenschappen van mannen en vrouwen.
Er wordt aangenomen dat mannen en vrouwen verschillen in prestatiegerichtheid (bv keuzevrijheid,
instrumentaliteit) en sociale en servicegerichtheid (bv gemeenschap, expressiviteit).
Mannen gekarakteriseerd als agressief, krachtig, onafhankelijk en besluitvaardig (agentische
eigenschappen)
1
Mannen/vrouwen (jongens/meisjes) formeel dezelfde onderwijskansen, maar wel genderverschillen
in prestaties en motivatie in beroepsaspiraties, salarissen en participatie.
Geslachtsverschillen gedurende de levensduur
Bevindingen PISA jongens in de meeste landen betere schoolprestaties dan meisjes (wiskunde),
meisjes juist in lezen beter. Motivatie jongens bij wiskunde en sport hoger, motivatie meiden juist bij
lezen, Engels en sociale activiteiten en sterke angstgevoelens bij wiskunde.
Minder jongens dan meisjes voltooien met succes de hogere secundaire programma’s. Meer meisjes
geïnteresseerd gezondheidszorg, jongens techniek of informatica. Ook een loonkloof tussen
mannen en vrouwen (verdienen minder). Vrouwen ook ondervertegenwoordigd in
besluitvormingsposities (politiek)
Verschillen worden steeds duidelijker in de adolescentie. Socialisatie vergroot genderverschillen in
onderwijs
Ontwikkeling van genderverschillen
Al op jonge leeftijd gender typische interesses en gedrag vertonen. Kinderen hebben neiging zich te
gedragen op manier die cultuur definieert als gepast voor hun geslacht.
Proces van gendertypering (geslachtstypering) = verwerven van ‘gender-passende’ voorkeuren,
vaardigheden, persoonlijkheidskenmerken, gedragingen en zelfconcepten. Hierbij theorieën die hier
iets over zeggen:
Sociale leertheorie benadrukt expliciete versterking van gendergeschikt gedrag door belangrijke
anderen zoals ouders en leraren, evenals indirect leren via observatie en modellering.
Cognitieve ontwikkelingstheorie benadrukt cognities van kinderen over hun eigen geslacht als
basis voor gender typische voorkeuren en gedrag. Benadrukt belang van erkenning dat iemands
geslacht stabiel is in de tijd en in situaties voor gendertypering: kind weet wat zijn/haar geslacht is.
Genderschematheorie (Bem) bevat kenmerken van sociale leer- en cognitief-ontwikkelingsgerichte
benadering van gendertypering. Gendertypering is aangeleerd fenomeen en daarom onvermijdelijk
en ongewijzigd. Kinderen observeren hun omgeving en leren verschillende associaties met
mannelijkheid en vrouwelijkheid kennen (fysieke verschillen, maatschappelijke rollen, kenmerken
van elk geslacht en behandeling door samenleving). Kinderen passen hun gedrag vervolgens aan
(ouderschap, scholen en media van invloed). Cognitieve verwerking is cruciaal voor gendertypering:
info ordenen in gender gebaseerde categorieën (genderschema's).
Genderschema; netwerken van ideeën en info die percepties filteren voordat het kind zich van dit
proces bewust is. Schema verandert voortdurend tijdens ontwikkeling en verschillen per individu, Per
cultuur zijn er vaak wel vergelijkbare genderschema’s (vaak door culturele genderstereotypen)
Geslacht schematische verwerking; spontaan sorteren van objecten, attributen en gedrag in
mannelijke en vrouwelijke categorieën
Genderstereotypes
Gestructureerde sets van overtuigingen over persoonlijke eigenschappen van mannen en vrouwen.
Er wordt aangenomen dat mannen en vrouwen verschillen in prestatiegerichtheid (bv keuzevrijheid,
instrumentaliteit) en sociale en servicegerichtheid (bv gemeenschap, expressiviteit).
Mannen gekarakteriseerd als agressief, krachtig, onafhankelijk en besluitvaardig (agentische
eigenschappen)
1
