Samenvatting Onderzoekend
handelen
Periode 1, leerjaar 1
,Denken = proces dat in de hersenen plaatsvindt en mogelijk wordt gemaakt door
samenwerking van miljoenen hersencellen (neuronen) die onderling impulsen doorgeven.
De hersenen verzamelen allerlei prikkels die door de zintuigen worden waargenomen,
waarna deze worden geanalyseerd en verwerkt. Denken is als een soort praten, maar dan in
jezelf. Er worden allerlei dingen overwogen.
Bijvangst = hetgeen wat de hersenen zelf erbij hebben verzonnen, zonder daadwerkelijk iets
te hebben waargenomen. De hersenen ontvangen normaal gesproken constant prikkels.
Wanneer deze wegvallen kunnen de hersenen zelf prikkels gaan verzinnen, deze prikkels
noemt men bijvangst.
o Waarheid = de werkelijkheid, een feit.
o Interpretatie = persoonlijke opvatting, eigen kijk op iets.
o Vertekening = onjuiste weergave van de werkelijkheid, vervormd beeld.
o Bias (cognitieve illusie) = denkfout. De menselijke neiging om blindelings te vertrouwen
op wat we denken te weten. Het betreft het automatisch trekken van snelle conclusies
over onszelf, een ander of een situatie terwijl we niet genoeg informatie hierover
hebben. Deze ‘bevooroordeling’ kan zowel bewust als onbewust voorkomen. Deze
manier van denken is ontworpen om de besluitvorming sneller en efficiënter te laten
verlopen. Dit kan ertoe leiden dat de informatie om je heen verkeerd geïnterpreteerd
wordt met als gevolg dat de rationaliteit en nauwkeurigheid van beslissingen en
oordelen worden beïnvloed. Hierdoor is de kans groot dat je tot een suboptimaal/foutief
besluit komt.
Verschil brein & mind:
o Brein = fysiek orgaan dat zich in het hoofd bevindt. Het bestaat uit miljoenen
hersencellen (neuronen) die onderling impulsen kunnen doorgeven. Het brein kan
worden aangeraakt.
o Mind = niet fysiek onderdeel van het lichaam. Het kan niet worden aangeraakt.
False consensus effect = het overschatten van de hoeveelheid mensen die volgens jou
hetzelfde denken over een bepaald verschijnsel. Datzelfde geldt voor het overschatten van
het aantal mensen met dezelfde normen en waarden, geloofsovertuiging, etc.
Onderzoekend handelen = je gaat antwoord zoeken op een bepaald vraagstuk door middel
van beredeneren en reflecteren. Op basis daarvan trek je een conclusie/maak je een besluit.
Achteraf kun je jouw deskundige opinie aan de ander kunnen uitleggen. In de
verpleegkunde zijn er vaak meerdere wegen mogelijk. Met behulp van onderzoekend
handelen kies je de weg die het beste past bij de patiënt. Op die manier kun jij de zorgvrager
voorzien van de beste zorg.
Belang kennis over bias als verpleegkundige:
à als verpleegkundige kom je constant in aanmerking met allerlei personen en situaties. Je
moet er dan ook elke keer rekening mee houden dat elke persoon en situatie verschillen van
elkaar en je hierdoor niet uit mag gaan van je blind vertrouwen op wat je denkt te weten. Je
moet je eerste impuls onderdrukken en vooroordelen negeren.
1
, Denkwijzen:
o Technisch analytisch denken = het systematisch ontleden van een complex probleem in
zijn elementen, waarna je duidelijk onderscheidt kunt maken tussen hoofd- en bijzaken,
relevante- en irrelevante informatie, symptomen en oorzaken, feiten en interpretaties.
Je bepaalt eerst de hoofdlijnen en detailleert later.
o Empathisch denken = je herkent, begrijpt en waardeert hoe de ander zich voelt. Vanuit
deze gevoelens kies je voor een besluit die het beste past bij de zorgvrager. Je luistert
met je hart/gevoel en houdt rekening met de behoeften en wensen van de zorgvrager.
o Irrationeel denken = je vormt een besluit/idee die niet op logische redeneringen zijn
gebaseerd. Het is gebaseerd op basis van gevoelens, meningen, vooroordelen of
ervaringen in plaats van feiten en kennis. Er is sprake van gebrek aan objectiviteit.
Denkvormen type 1 en type 2:
o Intuïtief of heuristisch denksysteem (systeem 1) = denken op de automatische piloot. Je
maakt gebruik van informatie, kennis, beelden, emoties en overtuigingen die
automatisch en onbewust in je brein uit het geheugen worden geactiveerd. Het kost
weinig tijd en energie.
o Analytisch denksysteem (systeem 2) = kost meer tijd en energie. Je gaat stap voor stap
een verschijnsel/vraagstuk vanuit allerlei invalshoeken bekijken en diepgaand
analyseren. Het vraagt van je om de eerste impuls te onderdrukken en diepliggende
relevante informatie dat ligt opgeslagen in het geheugen of andere bronnen van
relevante informatie te gebruiken.
Valkuilen type 1 en type 2 denken:
o Type 1 denken = wanneer je type 1 denken gebruikt is de kans groot dat je tot een
suboptimaal/foutief besluit komt, wat in sommige situaties cruciaal kan zijn voor jezelf
of een ander.
o Type 2 denken = wanneer je type 2 denken gebruikt in situaties dat je een snel besluit
moet nemen, kun je hier te veel tijd kwijtraken. Dit kan opnieuw cruciaal zijn voor jezelf
of een ander.
Kritisch denken = manier van denken die bij type 2 denken wordt gebruikt. Je redeneert en
reflecteert voordat je een conclusie trekt/besluit neemt. Je kunt achteraf verklaren waarop
die conclusie/dat besluit is gebaseerd.
Neuroplasticiteit = het vermogen van de hersenen, om verbindingen tussen neuronen te
veranderen. Het kan hierbij gaan om functionele en structurele plasticiteit:
o Functionele plasticiteit = het vermogen van de hersenen om functies van een
beschadigd hersengebied naar andere onbeschadigde hersengebieden te verplaatsen.
o Structurele plasticiteit = het vermogen van de hersenen om de fysieke structuur te
veranderen als gevolg van leren. Op die manier kun je dingen aanleren en afleren.
Hoe kun je denkfouten voorkomen?
o Type 2 denken in plaats van type 1 denken.
o Kennis hebben over en kunnen herkennen van verschillende soorten denkfouten.
o Remmen van automatisme/eerste impuls onderdrukken.
o Alternatieven overwegen (door het ‘gehele plaatje’ te bekijken).
2
handelen
Periode 1, leerjaar 1
,Denken = proces dat in de hersenen plaatsvindt en mogelijk wordt gemaakt door
samenwerking van miljoenen hersencellen (neuronen) die onderling impulsen doorgeven.
De hersenen verzamelen allerlei prikkels die door de zintuigen worden waargenomen,
waarna deze worden geanalyseerd en verwerkt. Denken is als een soort praten, maar dan in
jezelf. Er worden allerlei dingen overwogen.
Bijvangst = hetgeen wat de hersenen zelf erbij hebben verzonnen, zonder daadwerkelijk iets
te hebben waargenomen. De hersenen ontvangen normaal gesproken constant prikkels.
Wanneer deze wegvallen kunnen de hersenen zelf prikkels gaan verzinnen, deze prikkels
noemt men bijvangst.
o Waarheid = de werkelijkheid, een feit.
o Interpretatie = persoonlijke opvatting, eigen kijk op iets.
o Vertekening = onjuiste weergave van de werkelijkheid, vervormd beeld.
o Bias (cognitieve illusie) = denkfout. De menselijke neiging om blindelings te vertrouwen
op wat we denken te weten. Het betreft het automatisch trekken van snelle conclusies
over onszelf, een ander of een situatie terwijl we niet genoeg informatie hierover
hebben. Deze ‘bevooroordeling’ kan zowel bewust als onbewust voorkomen. Deze
manier van denken is ontworpen om de besluitvorming sneller en efficiënter te laten
verlopen. Dit kan ertoe leiden dat de informatie om je heen verkeerd geïnterpreteerd
wordt met als gevolg dat de rationaliteit en nauwkeurigheid van beslissingen en
oordelen worden beïnvloed. Hierdoor is de kans groot dat je tot een suboptimaal/foutief
besluit komt.
Verschil brein & mind:
o Brein = fysiek orgaan dat zich in het hoofd bevindt. Het bestaat uit miljoenen
hersencellen (neuronen) die onderling impulsen kunnen doorgeven. Het brein kan
worden aangeraakt.
o Mind = niet fysiek onderdeel van het lichaam. Het kan niet worden aangeraakt.
False consensus effect = het overschatten van de hoeveelheid mensen die volgens jou
hetzelfde denken over een bepaald verschijnsel. Datzelfde geldt voor het overschatten van
het aantal mensen met dezelfde normen en waarden, geloofsovertuiging, etc.
Onderzoekend handelen = je gaat antwoord zoeken op een bepaald vraagstuk door middel
van beredeneren en reflecteren. Op basis daarvan trek je een conclusie/maak je een besluit.
Achteraf kun je jouw deskundige opinie aan de ander kunnen uitleggen. In de
verpleegkunde zijn er vaak meerdere wegen mogelijk. Met behulp van onderzoekend
handelen kies je de weg die het beste past bij de patiënt. Op die manier kun jij de zorgvrager
voorzien van de beste zorg.
Belang kennis over bias als verpleegkundige:
à als verpleegkundige kom je constant in aanmerking met allerlei personen en situaties. Je
moet er dan ook elke keer rekening mee houden dat elke persoon en situatie verschillen van
elkaar en je hierdoor niet uit mag gaan van je blind vertrouwen op wat je denkt te weten. Je
moet je eerste impuls onderdrukken en vooroordelen negeren.
1
, Denkwijzen:
o Technisch analytisch denken = het systematisch ontleden van een complex probleem in
zijn elementen, waarna je duidelijk onderscheidt kunt maken tussen hoofd- en bijzaken,
relevante- en irrelevante informatie, symptomen en oorzaken, feiten en interpretaties.
Je bepaalt eerst de hoofdlijnen en detailleert later.
o Empathisch denken = je herkent, begrijpt en waardeert hoe de ander zich voelt. Vanuit
deze gevoelens kies je voor een besluit die het beste past bij de zorgvrager. Je luistert
met je hart/gevoel en houdt rekening met de behoeften en wensen van de zorgvrager.
o Irrationeel denken = je vormt een besluit/idee die niet op logische redeneringen zijn
gebaseerd. Het is gebaseerd op basis van gevoelens, meningen, vooroordelen of
ervaringen in plaats van feiten en kennis. Er is sprake van gebrek aan objectiviteit.
Denkvormen type 1 en type 2:
o Intuïtief of heuristisch denksysteem (systeem 1) = denken op de automatische piloot. Je
maakt gebruik van informatie, kennis, beelden, emoties en overtuigingen die
automatisch en onbewust in je brein uit het geheugen worden geactiveerd. Het kost
weinig tijd en energie.
o Analytisch denksysteem (systeem 2) = kost meer tijd en energie. Je gaat stap voor stap
een verschijnsel/vraagstuk vanuit allerlei invalshoeken bekijken en diepgaand
analyseren. Het vraagt van je om de eerste impuls te onderdrukken en diepliggende
relevante informatie dat ligt opgeslagen in het geheugen of andere bronnen van
relevante informatie te gebruiken.
Valkuilen type 1 en type 2 denken:
o Type 1 denken = wanneer je type 1 denken gebruikt is de kans groot dat je tot een
suboptimaal/foutief besluit komt, wat in sommige situaties cruciaal kan zijn voor jezelf
of een ander.
o Type 2 denken = wanneer je type 2 denken gebruikt in situaties dat je een snel besluit
moet nemen, kun je hier te veel tijd kwijtraken. Dit kan opnieuw cruciaal zijn voor jezelf
of een ander.
Kritisch denken = manier van denken die bij type 2 denken wordt gebruikt. Je redeneert en
reflecteert voordat je een conclusie trekt/besluit neemt. Je kunt achteraf verklaren waarop
die conclusie/dat besluit is gebaseerd.
Neuroplasticiteit = het vermogen van de hersenen, om verbindingen tussen neuronen te
veranderen. Het kan hierbij gaan om functionele en structurele plasticiteit:
o Functionele plasticiteit = het vermogen van de hersenen om functies van een
beschadigd hersengebied naar andere onbeschadigde hersengebieden te verplaatsen.
o Structurele plasticiteit = het vermogen van de hersenen om de fysieke structuur te
veranderen als gevolg van leren. Op die manier kun je dingen aanleren en afleren.
Hoe kun je denkfouten voorkomen?
o Type 2 denken in plaats van type 1 denken.
o Kennis hebben over en kunnen herkennen van verschillende soorten denkfouten.
o Remmen van automatisme/eerste impuls onderdrukken.
o Alternatieven overwegen (door het ‘gehele plaatje’ te bekijken).
2
