Hoofdstuk 7 Alcohol
alcohol wordt door oxidatie gemetaboliseerd
De eerste stap van de afbraak van alcohol gebeurt door het enzym alcoholdehydrogenase (ADH). ADH
zorgt voor de oxidatie van alcohol naar aceetaldehyde. Dit is een toxische stof die verantwoordelijk is
voor sommige negatieve gevolgen van chronisch overmatige alcoholconsumptie, zoals de
ontwikkeling van leverfibrose en -cirrose. Aceetaldehyde wordt in de tweede stap omgezet naar het
onschuldige acetaat onder invloed van aceetaldehyde dehydrogenase (ALDH). ADH en ALDH breken
alcohol af door in twee stappen waterstofmoleculen te verwijderen (NAD tot NADH). NAD is een B-
vitamine en heeft de rol van co-enzym in de omzetting van alcohol naar acetaat. NAD neemt de
waterstofmoleculen aan die ADH en ALDH verwijderen. Vervolgens wordt acetaat omgezet tot acetyl
CoA of tot koolstofdioxide. Acetyl CoA wordt door het lichaam gebruikt om energie van te produceren
via de citroenzuurcyclus. Als er teveel NADH en waterstofmoleculen ophopen in het lichaam, dan
wordt de citroenzuurcyclus afgeremd en is het lichaam genoodzaakt om acetyl CoA op te slaan als vet
in het lichaam.
Naast ADH is er een ander systeem actief om alcohol af te breken, namelijk het ‘microsomal ethanol
oxidizing system’ (MEOS-systeem). Dit systeem wordt in gang gezet bij een hoge alcoholinname (>4
glazen/dag gedurende minstens een week). Een bijproduct wat vrijkomt bij dit systeem zijn vrije
radicalen. Deze kunnen een schadelijk effect hebben op de lichaamscellen.
De lever kan niet alle alcohol van een glas alcoholhoudende drank in een keer afbreken. Het deel van
de alcohol dat niet de eerste keer is afgebroken door de lever, wordt naar het hart vervoerd.
Vervolgens pompt dit het bloed naar de longen voor zuurstofopname. Het zuurstofrijke bloed wordt
getransporteerd naar de organen. Dit zijn onder andere de hersenen, lever en nieren. Daarna begint
het proces opnieuw. Steeds wordt de hoeveelheid alcohol minder, doordat met elke passage van de
lever een klein deel wordt afgebroken.
De lever kan ongeveer 7 gram alcohol per uur afbreken. Een standaardglas alcoholische drank bevat
10 gram. Het duurt ongeveer anderhalf uur voordat de hoeveelheid alcohol van een standaardglas
door het lichaam is uitgescheiden. De mate waarin de lever oxideert hangt ook af van verschillende
factoren zoals genetisch profiel, gezondheid, lichaamsgrote en gebruik van medicijnen.
Vrouwen hebben minder van het enzym ADH in de maag dat de alcohol kan afbreken dan mannen
waardoor er meer alcohol naar de dunne darm gaat en wordt opgenomen. Vasten verminderd ook de
ADH activiteit aangezien ADH een enzym is gemaakt van eiwitten.
De grootste factor die van invloed is op de snelheid van alcoholafbraak is de beschikbaarheid van
ADH. De beschikbaarheid van ADH wordt beïnvloed door erfelijkheid en door te vasten. Wanneer
men gedurende een periode weinig of niets eet (vasten) worden lichaamseigen eiwitten gebruikt als
brandstof. ADH is een eiwit. Dit zorgt ervoor dat er minder ADH beschikbaar is voor de afbraak van
alcohol. De snelheid van het alcoholmetabolisme kan zelfs halveren, wanneer een dag wordt gevast.
Alcohol wordt voor een klein deel direct uitgescheiden via de adem (1-5%), transpiratie (0,1-0,5%) en
urine (0,5-2%). Dit is ongeveer 5% van de totale hoeveelheid alcohol. De rest (95%) wordt door de
lever afgebroken tot acetaat en uitgescheiden als water en koolzuur (CO2)
De effecten van alcohol
Ongeveer 10 minuten na inname van een alcoholische consumptie komt alcohol aan in de hersenen.
Alcohol heeft een verdovend effect op het centrale zenuwstelsel. Dit komt doordat de stoffen die
signalen doorgeven aan de zenuwen (overdrachtsstoffen) worden beïnvloed door alcohol.
, Bijvoorbeeld de overdrachtsstof GABA, die de werking van zenuwen remt. Alcohol zorgt ervoor dat
GABA extra actief wordt, waardoor men zich ontspannen gaat voelen. Glutamaat is een andere
overdrachtsstof. Deze activeert juist zenuwen. Alcohol maakt glutamaat minder actief, waardoor
zenuwen minder actief worden. Dit geeft ook een ontspannen gevoel.
Dopamine wordt gestimuleerd door alcohol, wat zorgt voor het plezierige gevoel na het drinken van
een alcoholische consumptie.
Verschil man en vrouw
Een verschil in lichaamssamenstelling tussen mannen en vrouwen zorgt voor een hoger
bloedalcoholgehalte bij vrouwen. Vrouwen hebben een lager vocht- en een hoger vetpercentage in
het lichaam dan mannen. Alcohol is in water oplosbaar en verdeelt zich daarom alleen over het
lichaamsvocht. Het gemiddelde vochtpercentage bij vrouwen is 55% en bij mannen 65%. Ook hebben
vrouwen over het algemeen een lager lichaamsgewicht dan mannen. Er is minder vocht om dezelfde
hoeveelheid alcohol over te verdelen. Dit zorgt voor een hoger alcoholgehalte in het bloed.
Er is geen manier om alcohol sneller af te breken, buiten lucht en koffie helpen dus niet. Het enige
wat dat helpt om ongewenst gedrag en effecten te krijgen is de inname gelijk aan de afbraak te
houden. Ongeveer 1 glas per uur.
Verschillen in etnische afkomst
Het is bewezen dat etniciteit een rol kan spelen in alcoholtolerantie. Aziaten kunnen een verlaagde
tolerantie hebben vergeleken met mensen van een andere etnische afkomst. De ALDH-activiteit is
lager bij Aziaten. Er zijn verschillende soorten ALDH. Het gaat hier voornamelijk om aldehyde
dehydrogenase 2 (ALDH2). Deze vorm zorgt voor ongeveer 40% van alle ALDH-activiteit in de lever.
Het tekort aan ALDH2 zorgt ervoor dat aceetaldehyde in mindere mate wordt omgezet naar acetaat.
Er ontstaat een opeenhoping van aceetaldehyde. Hierdoor kunnen klachten optreden, zoals een rood
en warm gezicht, hoofdpijn en misselijkheid. De verlaagde ALDH2-activiteit wordt in verband
gebracht met het gen ALDH2*2. Dit gen komt voornamelijk voor bij Aziaten (28-45%).
Door de alcohol consumptie regelmatig te hanteren of verhogen word het ADH minder efficiënt en de
MEOS word juist meer actief. Hierdoor kan de lever beter de alcohol afbreken en stijgt de alcohol in
bloed minder snel. Er moet dus meer gedronken worden om hetzelfde effect te krijgen. Dit heet
metabolische tolerantie voor alcohol.
Chronische drinkers ontwikkelen een functionele tolerantie. Zij vertonen bijna geen signalen van
vermindering van lichaamsfunctie of dronkenschap zelfs al hebben ze een hoge alcohol promillage in
het bloed. Om in dezelfde staat van euforie te komen moeten ze soms wel tot 2x meer drinken al
voorheen.
Het lever Meos systeem metaboliseert niet alleen alcohol maar ook medicijnen. Meos enzymen
geven altijd de prioriteit aan alcoholmetabolisme en daardoor kunnen de ingenomen medicijnen zich
ophopen, ze blijven intact en blijft circuleren in het bloed. Dit kan leiden tot overdreven of intensief
geneesmiddel effect. Medicijnen zoals pijn bestrijders, antidepressiva en andere medicijnen waar
duidelijk bij staat ‘niet gebruiken bij alcohol’ mogen dus niet gebruikt worden als er alcohol
gedronken word. Eigenlijk andersom, drink geen alcohol als je deze medicijnen gebruikt.
De combinatie alcohol en medicijnen kan dodelijk zijn.
alcohol wordt door oxidatie gemetaboliseerd
De eerste stap van de afbraak van alcohol gebeurt door het enzym alcoholdehydrogenase (ADH). ADH
zorgt voor de oxidatie van alcohol naar aceetaldehyde. Dit is een toxische stof die verantwoordelijk is
voor sommige negatieve gevolgen van chronisch overmatige alcoholconsumptie, zoals de
ontwikkeling van leverfibrose en -cirrose. Aceetaldehyde wordt in de tweede stap omgezet naar het
onschuldige acetaat onder invloed van aceetaldehyde dehydrogenase (ALDH). ADH en ALDH breken
alcohol af door in twee stappen waterstofmoleculen te verwijderen (NAD tot NADH). NAD is een B-
vitamine en heeft de rol van co-enzym in de omzetting van alcohol naar acetaat. NAD neemt de
waterstofmoleculen aan die ADH en ALDH verwijderen. Vervolgens wordt acetaat omgezet tot acetyl
CoA of tot koolstofdioxide. Acetyl CoA wordt door het lichaam gebruikt om energie van te produceren
via de citroenzuurcyclus. Als er teveel NADH en waterstofmoleculen ophopen in het lichaam, dan
wordt de citroenzuurcyclus afgeremd en is het lichaam genoodzaakt om acetyl CoA op te slaan als vet
in het lichaam.
Naast ADH is er een ander systeem actief om alcohol af te breken, namelijk het ‘microsomal ethanol
oxidizing system’ (MEOS-systeem). Dit systeem wordt in gang gezet bij een hoge alcoholinname (>4
glazen/dag gedurende minstens een week). Een bijproduct wat vrijkomt bij dit systeem zijn vrije
radicalen. Deze kunnen een schadelijk effect hebben op de lichaamscellen.
De lever kan niet alle alcohol van een glas alcoholhoudende drank in een keer afbreken. Het deel van
de alcohol dat niet de eerste keer is afgebroken door de lever, wordt naar het hart vervoerd.
Vervolgens pompt dit het bloed naar de longen voor zuurstofopname. Het zuurstofrijke bloed wordt
getransporteerd naar de organen. Dit zijn onder andere de hersenen, lever en nieren. Daarna begint
het proces opnieuw. Steeds wordt de hoeveelheid alcohol minder, doordat met elke passage van de
lever een klein deel wordt afgebroken.
De lever kan ongeveer 7 gram alcohol per uur afbreken. Een standaardglas alcoholische drank bevat
10 gram. Het duurt ongeveer anderhalf uur voordat de hoeveelheid alcohol van een standaardglas
door het lichaam is uitgescheiden. De mate waarin de lever oxideert hangt ook af van verschillende
factoren zoals genetisch profiel, gezondheid, lichaamsgrote en gebruik van medicijnen.
Vrouwen hebben minder van het enzym ADH in de maag dat de alcohol kan afbreken dan mannen
waardoor er meer alcohol naar de dunne darm gaat en wordt opgenomen. Vasten verminderd ook de
ADH activiteit aangezien ADH een enzym is gemaakt van eiwitten.
De grootste factor die van invloed is op de snelheid van alcoholafbraak is de beschikbaarheid van
ADH. De beschikbaarheid van ADH wordt beïnvloed door erfelijkheid en door te vasten. Wanneer
men gedurende een periode weinig of niets eet (vasten) worden lichaamseigen eiwitten gebruikt als
brandstof. ADH is een eiwit. Dit zorgt ervoor dat er minder ADH beschikbaar is voor de afbraak van
alcohol. De snelheid van het alcoholmetabolisme kan zelfs halveren, wanneer een dag wordt gevast.
Alcohol wordt voor een klein deel direct uitgescheiden via de adem (1-5%), transpiratie (0,1-0,5%) en
urine (0,5-2%). Dit is ongeveer 5% van de totale hoeveelheid alcohol. De rest (95%) wordt door de
lever afgebroken tot acetaat en uitgescheiden als water en koolzuur (CO2)
De effecten van alcohol
Ongeveer 10 minuten na inname van een alcoholische consumptie komt alcohol aan in de hersenen.
Alcohol heeft een verdovend effect op het centrale zenuwstelsel. Dit komt doordat de stoffen die
signalen doorgeven aan de zenuwen (overdrachtsstoffen) worden beïnvloed door alcohol.
, Bijvoorbeeld de overdrachtsstof GABA, die de werking van zenuwen remt. Alcohol zorgt ervoor dat
GABA extra actief wordt, waardoor men zich ontspannen gaat voelen. Glutamaat is een andere
overdrachtsstof. Deze activeert juist zenuwen. Alcohol maakt glutamaat minder actief, waardoor
zenuwen minder actief worden. Dit geeft ook een ontspannen gevoel.
Dopamine wordt gestimuleerd door alcohol, wat zorgt voor het plezierige gevoel na het drinken van
een alcoholische consumptie.
Verschil man en vrouw
Een verschil in lichaamssamenstelling tussen mannen en vrouwen zorgt voor een hoger
bloedalcoholgehalte bij vrouwen. Vrouwen hebben een lager vocht- en een hoger vetpercentage in
het lichaam dan mannen. Alcohol is in water oplosbaar en verdeelt zich daarom alleen over het
lichaamsvocht. Het gemiddelde vochtpercentage bij vrouwen is 55% en bij mannen 65%. Ook hebben
vrouwen over het algemeen een lager lichaamsgewicht dan mannen. Er is minder vocht om dezelfde
hoeveelheid alcohol over te verdelen. Dit zorgt voor een hoger alcoholgehalte in het bloed.
Er is geen manier om alcohol sneller af te breken, buiten lucht en koffie helpen dus niet. Het enige
wat dat helpt om ongewenst gedrag en effecten te krijgen is de inname gelijk aan de afbraak te
houden. Ongeveer 1 glas per uur.
Verschillen in etnische afkomst
Het is bewezen dat etniciteit een rol kan spelen in alcoholtolerantie. Aziaten kunnen een verlaagde
tolerantie hebben vergeleken met mensen van een andere etnische afkomst. De ALDH-activiteit is
lager bij Aziaten. Er zijn verschillende soorten ALDH. Het gaat hier voornamelijk om aldehyde
dehydrogenase 2 (ALDH2). Deze vorm zorgt voor ongeveer 40% van alle ALDH-activiteit in de lever.
Het tekort aan ALDH2 zorgt ervoor dat aceetaldehyde in mindere mate wordt omgezet naar acetaat.
Er ontstaat een opeenhoping van aceetaldehyde. Hierdoor kunnen klachten optreden, zoals een rood
en warm gezicht, hoofdpijn en misselijkheid. De verlaagde ALDH2-activiteit wordt in verband
gebracht met het gen ALDH2*2. Dit gen komt voornamelijk voor bij Aziaten (28-45%).
Door de alcohol consumptie regelmatig te hanteren of verhogen word het ADH minder efficiënt en de
MEOS word juist meer actief. Hierdoor kan de lever beter de alcohol afbreken en stijgt de alcohol in
bloed minder snel. Er moet dus meer gedronken worden om hetzelfde effect te krijgen. Dit heet
metabolische tolerantie voor alcohol.
Chronische drinkers ontwikkelen een functionele tolerantie. Zij vertonen bijna geen signalen van
vermindering van lichaamsfunctie of dronkenschap zelfs al hebben ze een hoge alcohol promillage in
het bloed. Om in dezelfde staat van euforie te komen moeten ze soms wel tot 2x meer drinken al
voorheen.
Het lever Meos systeem metaboliseert niet alleen alcohol maar ook medicijnen. Meos enzymen
geven altijd de prioriteit aan alcoholmetabolisme en daardoor kunnen de ingenomen medicijnen zich
ophopen, ze blijven intact en blijft circuleren in het bloed. Dit kan leiden tot overdreven of intensief
geneesmiddel effect. Medicijnen zoals pijn bestrijders, antidepressiva en andere medicijnen waar
duidelijk bij staat ‘niet gebruiken bij alcohol’ mogen dus niet gebruikt worden als er alcohol
gedronken word. Eigenlijk andersom, drink geen alcohol als je deze medicijnen gebruikt.
De combinatie alcohol en medicijnen kan dodelijk zijn.
