Samenvatting Kritisch denken & Taalvaardigheid blok A (Taalvaardigheid)

Connotatie: bijklanken, bijbetekenissen van woorden
Vb: baas  bazig  negatieve bijklank
Terwijl een manager  zorgt dat alles loopt

Eufemisme: mooier maken dan dat het werkelijk is (zachter maken)
Vb: iemand geslagen  iemand een tik gegeven, gecorrigeerd
Vb: belastingfraude  creatief met de belastingen omgaan

Hoe hoger je komt op de maatschappelijke lader  hoe meer de mannelijke vorm
domineert  vb: directeur, directrice

Ambiguïteit: woord of zin die je op meerdere manieren kan uitleggen.
Vb: daar zit de man die de premier heeft beledigd  kan beide personen zijn
VB: “ ik ben m’n sleutel kwijt”  welke sleutel

Wezelwoorden: woord wat de inhoud weghaalt
Vb: je krijgt een miljoen  je krijgt ‘misschien’ een miljoen
Vb: korting tot 50% of korting vanaf 20%  je bent meer verzekerd bij de 2e
Vb: we gaan “ooit” naar Amerika

Definiëren: het verklaren/vastleggen van een woord/zinsdeel.
Je definieert als een doelgroep het woord misschien niet kent of als er verschillende
opvattingen over zijn.
 woorden moeten duidelijk zijn die je wilt definiëren.
Opsommend-voorbeeld gevend-synoniem-omschrijvend (meest gebruikt)

synoniem is één woord!

te ruim: rechterdeel meer omvat dan het gedefinieerde woord
te nauw: rechterdeel minder omvat dan het gedefinieerde woord

VB: kruk=zitmeubel  te ruim (er zijn meer zitmeubels dan dat er krukken zijn)
VB: directeur=manager, leidinggevende  te ruim
directeur=manager, leidinggevende in profit-organisatie  te nauw

Circulair je definieert met woorden die al genoemd zijn
VB: een boekhouder is iemand die boekhoud.

Eisen definitie  niet circulair, geen waarde oordeel, niet te nauw, niet te ruim

Koppelteken blz. 25




1

, Week A3
Eindigt een enkelvoud woord op –ee,  bij mv –ën erbij doen
 VB: twee , tweeën

Eindigt een enkelvoud woord op –ie en ligt daar ook het accent op bij mv –ën
 VB: fobie, fobieën; accent ergens anders dan  olie, oliën

Eindigt enkelvoud op -cus bij mv –ici
 historicus, historici

Eindigt enkelvoud op –um  bij mv –a
 vb: datum, data; gremium, gremia

!! dubbele woorden nog goed doornemen; sergeant-vlieger/directoraat-generaal/
president-directeuren-generaal

eindigt enkelvoud op –as, -is, -us  bij mv met dubbel –s +en

verkleinvormen
eindigt enkelvoud op –a, -e, -o, -u, -é  wordt dubbele klinker (-i  -ietje)
-y wordt -y’tje

Hoofdletter of kleine letter
alle stromingen –isme, politiek, geloof, kunst, tijdperk kleine letter

 aardrijkskundige namen  hoofdletter  ook afleidingen ervan
-behalve als je in een bepaalde richting loopt: ik loop in zuidelijke richting naar je
 afleidingen van namen  kleine letter (VB: Mariakerk – mariakoekje)
 sterrenbeeld  hoofdletter
 afdelingen  hoofdletter
 officiële feestdagen en historische gebeurtenissen  hoofdletter  Kerst,
kerstdagen
 talen  hoofdletter
 afkortingen van wetten  hoofdletter
 titels boeken/film  tussen ‘ ‘ schuin en begint met een hoofdletter

enkele/enkelen
 functie van –n is voor meerdere personen
-gevolg door van de +personen, kan je –n weglaten
-als er een zelfstandig naamwoord al eerder in de zin is genoemd

afleidingen
twee woorden aan elkaar  +n  VB: tandenborstel, tandeloos

Verbindingen –s  woord 1+woord 2  vervang woord 2 door synoniem
e/en als tussen klank  kijk naar woord 1:
a). geen zn  -e uitzondering meestentijds, goedendag, merendeels
b) zn eindigt op –e  mv: -e, is –en alleen mogelijk dan laten, is ???


2