College aantekeningen Minor Theatergeschiedenis 2023/2024

Theatergeschiedenis
Theater binnen de beroepspraktijk




Naam Rianne Coppes
Docent Dominic Mertens

,Theatergeschiedenis
Rianne Coppes




Inhoudsopgave
1 Les 1: WO II, Actie Tomaat tot nu........................................................................................4
1.1 Theatertermen........................................................................................................... 4
1.2 Wo II.......................................................................................................................... 5
1.3 Actie Tomaat.............................................................................................................6
1.4 Werktheater ’70 - ‘85.................................................................................................6
1.5 Kollektief intenationale nieuwe scene ’73 - ‘97..........................................................6
1.6 Mickery ’65 - ’90........................................................................................................6
1.7 BEWTH ’65 - 2005....................................................................................................6
1.8 Teater Teneeter ’70-2002..........................................................................................7
1.9 Tender ’81 - ‘97......................................................................................................... 7
1.10 Theatergroep ISH....................................................................................................7
2 Les 2: Grieken en de Romeinen..........................................................................................8
2.1 Theaters.................................................................................................................... 8
2.2 Griekse theater..........................................................................................................9
2.3 Dionysisch festival...................................................................................................10
2.4 Aeschylos................................................................................................................ 10
2.5 Sophokles............................................................................................................... 10
2.6 Euripides................................................................................................................. 11
2.7 Tragedie.................................................................................................................. 11
2.8 Dramatekst.............................................................................................................. 11
2.9 Koning Oedipus.......................................................................................................12
2.10 Romeinen.............................................................................................................. 12
3 Les 3: de Middeleeuwen en de Renaissance 1100 – 1600................................................14
3.1 1266 Minnestreel versus Jacob van Maerlant.........................................................14
3.2 Lithurgisch drama 1300...........................................................................................14
3.3 Wagenspelen.......................................................................................................... 15
3.4 Abele spelen 1412...................................................................................................15
3.5 Mariken van Nimheghen de eerste drukpers toneeltekst.........................................16
3.6 Dramatiek in de 16e eeuw........................................................................................17
3.7 The swan................................................................................................................. 17
3.8 Kenmerken elizabethaans theater...........................................................................17
3.9 Shakespeare 1564-1616.........................................................................................18
3.10 Hamlet................................................................................................................... 18
4 Les 4: Classicsme (17e eeuw)...........................................................................................20



2

,Picture 402 ...

Theatergeschiedenis
Rianne Coppes




4.1 Amsterdamse schouwburg......................................................................................20
4.2 Commedia dell’ arte................................................................................................20
4.3 De Eglentier/ Nederduytsche Academie..................................................................20
4.4 Dramatiek in de 17e eeuw........................................................................................20
4.5 Barok....................................................................................................................... 21
4.6 Interieur eerste schouwburg....................................................................................21
4.7 Classicisme 1660 – begin 18e eeuw........................................................................22
4.8 Corneille 1606 – 1684.............................................................................................23
4.9 Racine..................................................................................................................... 23
4.10 Moliere 1622-1673................................................................................................23
4.11 Tartuffe.................................................................................................................. 23
5 Les 5: Realisme, naturalisme en symbolisme....................................................................25
5.1 Realisme in de 19 e eeuw.......................................................................................25
5.2 Henk Ibsen.............................................................................................................. 25
5.3 August Strindberg....................................................................................................25
5.4 Gerhart Hauptmann.................................................................................................26
5.5 Herman Heyermans................................................................................................26
5.6 Episch theater......................................................................................................... 26
5.7 Symbolisme 19e eeuw.............................................................................................27
5.8 Anton Tsjechov........................................................................................................28
5.9 Konstantin Stanislavki.............................................................................................28
5.10 Pjotr Sjarov............................................................................................................ 28
5.11 Drie zusters........................................................................................................... 28
6 Les 6: Expressionisme en absurdisme (Na WO II)............................................................30
6.1 Het surrealisme.......................................................................................................30
6.2 Antonin Artaud.........................................................................................................30
6.3 Theater van de wreedheid.......................................................................................30
6.4 Het absurdisme.......................................................................................................31
6.5 Wachten op Godot..................................................................................................32
7 Verschil tussen Realisme en Symbolisme.........................................................................34
8 Tentamen vragen.............................................................................................................. 35




3

, Picture 402 ...

Theatergeschiedenis
Rianne Coppes




1 Les 1: WO II, Actie Tomaat tot nu


1.1 Theatertermen
 Abele spelen: bijeenkomst 3) Middelnederlandse toneelstukken: het ou
 Acted speech: dialoog die de handeling dwingend voorschrijft
 Actualisering: aanpassing van tekst
 Adaptatie: bewerken van een prozatekst voor een ander medium
 Antagonist: tegenspeler
 Aristotelisch: verwijzing naar Aristoteles, beschrijver van epiek en tragedie. Schreef
een tragedie met een publieksgerichte bouw, spanningsboog en catharsis. Dit zijn
dingen die in het aristotelische theater nog steeds meespelen.
 Attributen: hulpmiddelen
 Cartharsis: Je hebt je ingeleefd met het personage en na de voorstelling zie je in dat
jouw eigen situatie nog niet zo slecht is. Emotionele zuivering, die bij de toeschouwer
optreedt na het inzicht van de daden van de held van het stuk. Het effect van het
opwekken van krachtige emoties, zoals verdriet, angst, medelijden enz.
 Claus: uitgesproken zin
 Changement: decor verandering
 Commedia dell’arte: Een vorm van improvisatietheater ontstaan in de 16e eeuw,
populair tot in de 18e eeuw en weer in de mode in de 20e eeuw. De hoofdtekst lag
niet vast en de scenario’s gaven kort de handelingen weer. De stukken werden
gekenmerkt door improvisatie op stramien (lazzi), routines. Een ander kernmerk zijn
de typerollen (maskers).
 Cue: iets waardoor de speler weet dat hij iets moet doen
 Dictie: manier van de tekst zeggen
 Doorloop: Repetitie waarin het hele stuk wordt gespeelt
 Dramaturg: verantwoordelijke voor de tekst, vertalingen, bewerkingen, enz
 Episch theater: speelstijl,
 Expositie: Begin van toneelstuk, waarin informatie van tevoren wordt uitgelegd
 Foil Character: Personage waardoor je het hoofdpersonage beter begrijpt, Harry
potter en malfoy,
 Freeze: uit een beweging komende houding die vastgehouden wordt.
 Generale repetitie: laatste doorloop voor de uitvoering
 Gesamtkunstwerk: alles komt samen
 Handeling: iets wat je doet tijdens het spelen, je doel
 Hoofdtext: de dialogen zonder regieaanwijzingen. Wat er gezegd wordt.
 Identificatie: inleving van de acteur in zijn rol en het meeleven van de toeschouwer.
 Improvisatie: een scene die voortkomt uit improvisatie, de spelers verzinnen te
plekke wat ze doen en zeggen.
 Italienne a l: snelle oefendoorloop
 Komedie: loopt goed af voor de personages
 Lazzi: korte impro
 Louis d’Or: Nederlandse prijs, voor beste acteur
 Mimetisch: Natuurgetrouw, letterlijk nabootsend
 Mise-en-scene: Het in elkaar zetten van een voorstelling
 Monoloog: stuk waarin 1 persoon spreekt



4