Conceptuele leerlijn: Farmacotherapie bij acne, rosacea en hydradenitis
suppurativa 1
Bedoeling
In dit blok wordt aandacht besteed aan de HZD bij acne, rosacea en hydradenitis. Je maakt dus
kennis met de behandelingsmogelijkheden, die je als huidtherapeut hebt. Daarnaast is het ook
belangrijk om inzicht te hebben in de indicaties, wijze van toediening, het werkingsmechanisme, de
bijwerkingen, eventuele interacties en de contra-indicaties van de middelen, die door de arts kunnen
worden voorgeschreven en van de middelen, die vrij verkrijgbaar zijn Bij acne kunnen veel
verschillende middelen worden voorgeschreven, zowel middelen voor lokaal gebruik als middelen
voor inwendig gebruik. Jullie zullen kennis gaan maken met deze middelen. Daarbij zal in het
bijzonder aandacht worden besteed aan de specifieke indicaties, het werkingsmechanisme en de
bijwerkingen en interacties van deze middelen. Een deel van deze medicamenten kan ook
voorgeschreven worden bij rosacea en bij hydradenitis suppurativa.
Neem de antwoorden mee naar het college.
1. Welke factoren dragen bij tot het ontstaan van acne?
Verhoogde talg productie
P. acnes bactierie
Verhoogde keratinisatie (verhoorningsproces)
2. Wat zijn pustels?
Een pustel of puistje (Latijn: pustula) is een met pus gevuld, oppervlakkig gelegen blaasje in de huid
3. Wat zijn papels?
Papels zijn kleine rode puistjes op de huid die niet zijn gevuld met pus. Een papel kun je daarom niet
zomaar uitknijpen
4. Wat is de oorzaak van de verhoogde talgproductie in de puberteit?
De talg wordt door de talgkliertjes afgevoerd via het zogenaamde follikelkanaal. Dit is een
uitvoergang van de talg naar een opening van de huid. De opening in de huid wordt ook wel een
porie genoemd. Niet overal op de huid zijn evenveel talgklieren aanwezig. De meeste en de grootste
talgklieren bevinden zich hoog op de rug, op het voorhoofd en op de kin. In de pubertijd ondergaat
de huid onder invloed van de mannelijke hormonen androgeen allerlei veranderingen door. Deze
mannelijke hormonen komen overigens ook bij vrouwen voor. De belangrijkste verandering is dat de
talgklieren in het gezicht, op de rug en de borst in deze periode groter worden en meer talg gaan
produceren. Bovendien wordt de talg dikker van samenstelling. Ook wordt door het
verhoorningsproces het follikelkanaal nauwer. Het gevolg hiervan kan zijn dat de talg niet meer zo
makkelijk wordt afgevoerd en zich gaat ophopen. De openingen van het follikelkanaal, de poriën,
raken dan ook binnen de kortste termijn verstopt.
5. Waardoor komt Propionibacterium acnes bovenmatig voor in de talgklieren?
Daar is geen zuurstof en dit bacterie leeft zonder zuurstof. = Anaeroob.
6. Wat is het verschil in presentatie tussen open en gesloten comedonen?
Open is een bultje met zwart puntje en gesloten is bultje met wit puntje.
7. Wat is de oorzaak van dit kleurverschil?
, Een open comedo kenmerkt zich door een verwijde opening aan de uiteinde van het haarzakje, dat
een zichtbaar zwart puntje op de kop heeft. Een massa van oude huidcellen en talg komt vast te zitten
in uitgang van het haarzakje. Deze ophoping komt in contact met lucht en gaat hierdoor oxideren. Het
droogt uit en vormt uiteindelijk een zwart puntje.
Bij een gesloten comedo is de uitvoerkanaal van het haarzakje juist zeer krap en vernauwd, bijna
overeenkomend metgerstekorrels (milia). De samenklontering van oude huidcellen, talg en bacteriën
kunnen zorgen voor een ontsteking en uiteindelijk een witgekleurd bultje op de huid vormen. Het
haarzakje of porie is in dit geval in het geheel verstopt.
8. Wat zijn de namen voor open en gesloten comedonen?
Open = black head. Gesloten = white head.
9. Noem drie stoffen, die door contact met de huid acne erupties kunnen doen ontstaan of
verergeren.
Sommige vormen van acne ontstaan door uitwendige factoren. Meestal gaat het dan om contact met
stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals sommige cosmetica. Verder moet
gedacht worden aan oliehoudende of chemische producten in bepaalde beroepen en industrieën.
Ook mechanische factoren (druk en wrijven) kunnen een bestaande acne verergeren. Voorbeelden
hiervan zijn acne onder de kinrand van een helm en op het voorhoofd onder een voorhoofdsband.
10. Noem drie geneesmiddelen voor inwendig gebruik, die acne erupties kunnen doen ontstaan of
verergeren.
Prednison en middelen tegen tuberculose en epilepsie
11. Welke twee eigenschappen heeft benzoylperoxide in de bestrijding van acne; van welke van die
twee wordt de werking betwijfeld?
Benzoylperoxide-gel zorgt dat poriën minder makkelijk verstoppen en remt de groei van de acne-
bacterie.
13. Waarom zou het toevoegen van myconazol aan benzoylperoxide een versterking van het effect
op acne kunnen geven?
Miconazol doodt schimmels, gisten (zoals Candida-gist) en bepaalde bacteriën. Het wordt gebruikt bij
huidinfecties.
14. Op welke wijze lijken resorcinol en salicylzuur te werken in de bestrijding van acne?
Salicylzuur maakt de hoornlaag van huid en nagels zacht.
Resorcinol werkt jeukstillend, zwak keratolytisch en remt de talgproductie.
15. Op welke wijze lijkt tretinoïne crème te werken in de bestrijding van acne?
Tretinoïne zorgt dat de huid zich sneller vernieuwt. De oude huidlaag verdwijnt hierdoor sneller.
Poriën raken minder snel verstopt.
16. Welke bijwerkingen heeft tretinoïne crème? Waarom moet de patiënt van deze bijwerkingen
weten?
Irritatie van de huid.
17. Op welke wijze werken clindamycine lotion en erythromycine applicatievloeistof in de
bestrijding van acne? Wat is de naam van deze groep geneesmiddelen?
Beide antibioticum.
Clindamycine is een antibioticum. Het remt de groei van bacteriën/ dood bacteriën. Op de huid wordt
het onder meer gebruikt bij acne.
suppurativa 1
Bedoeling
In dit blok wordt aandacht besteed aan de HZD bij acne, rosacea en hydradenitis. Je maakt dus
kennis met de behandelingsmogelijkheden, die je als huidtherapeut hebt. Daarnaast is het ook
belangrijk om inzicht te hebben in de indicaties, wijze van toediening, het werkingsmechanisme, de
bijwerkingen, eventuele interacties en de contra-indicaties van de middelen, die door de arts kunnen
worden voorgeschreven en van de middelen, die vrij verkrijgbaar zijn Bij acne kunnen veel
verschillende middelen worden voorgeschreven, zowel middelen voor lokaal gebruik als middelen
voor inwendig gebruik. Jullie zullen kennis gaan maken met deze middelen. Daarbij zal in het
bijzonder aandacht worden besteed aan de specifieke indicaties, het werkingsmechanisme en de
bijwerkingen en interacties van deze middelen. Een deel van deze medicamenten kan ook
voorgeschreven worden bij rosacea en bij hydradenitis suppurativa.
Neem de antwoorden mee naar het college.
1. Welke factoren dragen bij tot het ontstaan van acne?
Verhoogde talg productie
P. acnes bactierie
Verhoogde keratinisatie (verhoorningsproces)
2. Wat zijn pustels?
Een pustel of puistje (Latijn: pustula) is een met pus gevuld, oppervlakkig gelegen blaasje in de huid
3. Wat zijn papels?
Papels zijn kleine rode puistjes op de huid die niet zijn gevuld met pus. Een papel kun je daarom niet
zomaar uitknijpen
4. Wat is de oorzaak van de verhoogde talgproductie in de puberteit?
De talg wordt door de talgkliertjes afgevoerd via het zogenaamde follikelkanaal. Dit is een
uitvoergang van de talg naar een opening van de huid. De opening in de huid wordt ook wel een
porie genoemd. Niet overal op de huid zijn evenveel talgklieren aanwezig. De meeste en de grootste
talgklieren bevinden zich hoog op de rug, op het voorhoofd en op de kin. In de pubertijd ondergaat
de huid onder invloed van de mannelijke hormonen androgeen allerlei veranderingen door. Deze
mannelijke hormonen komen overigens ook bij vrouwen voor. De belangrijkste verandering is dat de
talgklieren in het gezicht, op de rug en de borst in deze periode groter worden en meer talg gaan
produceren. Bovendien wordt de talg dikker van samenstelling. Ook wordt door het
verhoorningsproces het follikelkanaal nauwer. Het gevolg hiervan kan zijn dat de talg niet meer zo
makkelijk wordt afgevoerd en zich gaat ophopen. De openingen van het follikelkanaal, de poriën,
raken dan ook binnen de kortste termijn verstopt.
5. Waardoor komt Propionibacterium acnes bovenmatig voor in de talgklieren?
Daar is geen zuurstof en dit bacterie leeft zonder zuurstof. = Anaeroob.
6. Wat is het verschil in presentatie tussen open en gesloten comedonen?
Open is een bultje met zwart puntje en gesloten is bultje met wit puntje.
7. Wat is de oorzaak van dit kleurverschil?
, Een open comedo kenmerkt zich door een verwijde opening aan de uiteinde van het haarzakje, dat
een zichtbaar zwart puntje op de kop heeft. Een massa van oude huidcellen en talg komt vast te zitten
in uitgang van het haarzakje. Deze ophoping komt in contact met lucht en gaat hierdoor oxideren. Het
droogt uit en vormt uiteindelijk een zwart puntje.
Bij een gesloten comedo is de uitvoerkanaal van het haarzakje juist zeer krap en vernauwd, bijna
overeenkomend metgerstekorrels (milia). De samenklontering van oude huidcellen, talg en bacteriën
kunnen zorgen voor een ontsteking en uiteindelijk een witgekleurd bultje op de huid vormen. Het
haarzakje of porie is in dit geval in het geheel verstopt.
8. Wat zijn de namen voor open en gesloten comedonen?
Open = black head. Gesloten = white head.
9. Noem drie stoffen, die door contact met de huid acne erupties kunnen doen ontstaan of
verergeren.
Sommige vormen van acne ontstaan door uitwendige factoren. Meestal gaat het dan om contact met
stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals sommige cosmetica. Verder moet
gedacht worden aan oliehoudende of chemische producten in bepaalde beroepen en industrieën.
Ook mechanische factoren (druk en wrijven) kunnen een bestaande acne verergeren. Voorbeelden
hiervan zijn acne onder de kinrand van een helm en op het voorhoofd onder een voorhoofdsband.
10. Noem drie geneesmiddelen voor inwendig gebruik, die acne erupties kunnen doen ontstaan of
verergeren.
Prednison en middelen tegen tuberculose en epilepsie
11. Welke twee eigenschappen heeft benzoylperoxide in de bestrijding van acne; van welke van die
twee wordt de werking betwijfeld?
Benzoylperoxide-gel zorgt dat poriën minder makkelijk verstoppen en remt de groei van de acne-
bacterie.
13. Waarom zou het toevoegen van myconazol aan benzoylperoxide een versterking van het effect
op acne kunnen geven?
Miconazol doodt schimmels, gisten (zoals Candida-gist) en bepaalde bacteriën. Het wordt gebruikt bij
huidinfecties.
14. Op welke wijze lijken resorcinol en salicylzuur te werken in de bestrijding van acne?
Salicylzuur maakt de hoornlaag van huid en nagels zacht.
Resorcinol werkt jeukstillend, zwak keratolytisch en remt de talgproductie.
15. Op welke wijze lijkt tretinoïne crème te werken in de bestrijding van acne?
Tretinoïne zorgt dat de huid zich sneller vernieuwt. De oude huidlaag verdwijnt hierdoor sneller.
Poriën raken minder snel verstopt.
16. Welke bijwerkingen heeft tretinoïne crème? Waarom moet de patiënt van deze bijwerkingen
weten?
Irritatie van de huid.
17. Op welke wijze werken clindamycine lotion en erythromycine applicatievloeistof in de
bestrijding van acne? Wat is de naam van deze groep geneesmiddelen?
Beide antibioticum.
Clindamycine is een antibioticum. Het remt de groei van bacteriën/ dood bacteriën. Op de huid wordt
het onder meer gebruikt bij acne.
