Hoorcollege 1 Introductie
Sociologie is de leer van de menselijke samenleving en haar verschijnselen
(inrichting, veranderingen en sociale problemen)
Onderzoeken, beschrijven en verklaren van de manier waarop mensen
samenleven
Kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Sociologie is
- Het algemene in het bijzondere zien = door middel van sociologie in het
gedrag van bepaalde mensen algemene patronen ontdekken
o Externe factoren die invloed kunnen hebben op de beslissingen die
je maakt en het gedrag wat daaruit voortvloeit
o Partnerkeuze keuzemogelijkheden worden gereguleerd (partner
met dezelfde etniciteit, opleidingsniveau en achtergrond)
o Iedereen is uniek en individueel, maar de wijze waarop de
samenleving bepaalde mensen in bepaalde categorieën beïnvloed
kan sterk verschillen
Verschillen in samenleving/culturele normen kunnen bepaalde keuzes
beïnvloeden
- Is kinderen krijgen een persoonlijke keuze. Op een wereldkaart is te zien
dat vrouwen in Afrika gemiddeld veel meer kinderen krijgen dan vrouwen
over de rest van de wereld. Wat zijn daar (sociologische) verklaringen
voor?
o Minder scholing
o Thuis blijven
o Minder toegang anticonceptiemiddelen
o Cultureel verschil: kinderen zijn opvangnet voor later
Sociologische verbeelding/voorstellingsvermogen (Mills)
- Bewust worden van hoe de samenleving werkt kan op twee manieren
o Afhankelijk van individuele omstandigheden
Mensen die meer in marge van de samenleving leven hebben
vaak een beter idee over bepaalde ‘dingen’ die en rol kunnen
spelen allochtonen hebben vaak een beter idee van wat de
rol van etniciteit kan zijn zij kunnen net als vrouwen,
ouderen en homoseksuelen beter de sociologische blik
hanteren
Dat wil zeggen dat het overgrote autochtone deel van
Nederland minder stil staat bij de rol die etniciteit heeft in de
samenleving. Omdat zij in de meerderheid zijn staan ze
minder stil bij de privileges die zij hebben
Hoe groter de marginaliteit van een individu, hoe beter hij of
zij in staat is om het sociologisch perspectief te hanteren
o Crisis ervaren sociologische perspectief beter hanteren
Uitgelegd a.d.h.v. crisis in jaren 30 in Amerika. Werklozen
dachten dat het aan hen lag. Toen de werkloosheidscijfers
ontzettend stegen werd er gedacht dat er een groter
probleem was dan een individueel probleem. Beter gekeken
naar cijfers economische crisis is begonnen, daardoor
werden veel mensen werkloos, niet door individuele keuzes
- Persoonlijke problemen vs. sociale problemen (geïntroduceerd door Mills)
Volgens Mills worden armoede en andere sociale problemen niet door
persoonlijke tekortkomingen van individuen, maar vooral door de
, samenleving veroorzaakt. Het sociologisch perspectief creëert eenheid
onder mensen door persoonlijke problemen tot maatschappelijke
vraagstukken te transformeren
Sociologisch perspectief
“Het sociologisch perspectief brengt met zich mee dat we het bekende idee dat
we zelf bepalen hoe ons leven eruitziet, moeten loslaten voor de in eerste
instantie vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en ervaringen
beïnvloedt.”
Hoewel wij als individu zelf onze keuzes maken, beïnvloed/sterk
gereguleerd door de samenleving/sociale omgeving de
keuzemogelijkheden
Sociologische vragen:
- Welke rol heeft sociale media bij face-to-face communicatie, bijvoorbeeld
in het gezin of in vriendengroepen?
- Hoe kan het dat rechtse politieke partijen meer stemmen krijgen in tijden
van laagconjunctuur?
- Welke gevolgen hebben de uitspraken van Baudet op de cohesie binnen de
samenleving?
- Waarom kunnen supporters van Ajax en Feyenoord niet normaal met
elkaar omgaan, maar bij wedstrijden van het Nederlands Elftal wel?
- Waarom verdienen mannen in gelijke functies meer dan vrouwen?
Drie sociologische hoofdvragen in iedere samenleving
1. Ongelijkheden tussen inwoners (stratificatie) wie krijgt wat
(gezondheid, inkomen, talent)
2. Cohesie van maatschappijen mate van binding, overeenkomsten
tussen inwoners
3. Rationaliseringsprocessen (modernisering) die zich voordoen op
allerlei terreinen van het maatschappelijk leven. Verschuiving naar
techniek, efficiënte beslissingen en met ratio denken
Waarom sociologie
- Criminologische thema’s vallen ook binnen sociologische hoofdvragen
o Ongelijkheid (straftoemeting, gevangenispopulatie,
meisjescriminaliteit)
o Cohesie (rol van sociale bindingen voor ontwikkeling van crimineel
gedrag, verschillen in criminaliteit tussen groepen)
o Rationalisering (cybercrime)
- De samenleving vormt de context waarin criminaliteit plaatsvindt
o Onderscheid tussen normaal en afwijkend gedrag wordt
vormgegeven door de samenleving. Belang van sociologische blik
interpreteren van gedrag. Sociologische blik is belangrijk bij het
bestuderen van menselijk gedrag (incl. deviant en crimineel)
o Verschil tussen spuug en speeksel is sociaal (socially constructed
reality)
- Deel van de verklaringen voor crimineel gedrag zijn niet specifiek
criminologisch
Ontstaan sociologie
, 1. Industrialisering (trek van mensen van platteland naar fabrieken)
- Werk en privé raakten meer gescheiden tradities verloren
- Groei van kapitalisme en industriële revolutie (vanaf 1750)
2. Groei van steden zorgt voor sociale problemen
- Gebrek aan woonruimte
- Uitbuiten werknemers
- Vervuiling in de stad
- Criminaliteit
Ontstaan van sociale problemen
3. Politieke veranderingen
- Economische ontwikkelingen en stedengroei leidden ertoe dat mensen
anders gingen denken
- Nadruk kwam meer te liggen op de vrijheid en de rechten van het individu
- Franse revolutie (1789)
o Vrijheid, gelijkheid en solidariteit
Ontstaan van discipline ‘sociologie’ (1838)
Comte
Drie stadia van vooruitgang
1. Theologisch stadium (tot 1350)
- Samenleving bracht de wil van god tot uitdrukking (God’s wil)
2. Metafysisch stadium (1500)
- Uitgaan van het natuurlijke en niet van het bovennatuurlijke
3. Wetenschappelijk stadium
- Toepassing van wetenschappelijke benadering op het bestuderen van de
samenleving. Deze wetenschappelijke benadering wordt het positivisme
genoemd
Positivisme: inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
Hoofdvragen binnen de sociologie
1. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
- Ongelijkheid Marx (1818-1883) industrialisering, kapitalisering
- Moderne samenleving staat gelijk aan kapitalisme
2. Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
- Cohesie Durkheim (1858-1917)
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld?
- Rationalisering Weber (1864- 1920), bv techniek & efficiency
- Rationalisering is het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid met
de bedoeling haar
Ongelijkheid en sociologie volgens Marx (vervreemding)
- Sociale veranderingen door economische conflicten die ongelijkheden
produceren
o Machines ter vervanging van mensen
- Invloed van industrialisering op klasse-conflict
o De kapitalistische samenleving als klassenmaatschappij
o Vs. arbeiders/proletariaat
- Smith was een econoom. Stelde dat wanneer de vrije markt begint en
iedereen daar toegang toe heeft de welvaart voor iedereen zou toenemen.
Marx voorspelde dat dit niet zo was. Kapitaalbezitters werden steeds rijker
en de arbeiders kregen lagere lonen
- Voorbeeld: Sociale ongelijkheid in het onderwijs
Cohesie en sociologie volgens Durkheim
Sociologie is de leer van de menselijke samenleving en haar verschijnselen
(inrichting, veranderingen en sociale problemen)
Onderzoeken, beschrijven en verklaren van de manier waarop mensen
samenleven
Kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Sociologie is
- Het algemene in het bijzondere zien = door middel van sociologie in het
gedrag van bepaalde mensen algemene patronen ontdekken
o Externe factoren die invloed kunnen hebben op de beslissingen die
je maakt en het gedrag wat daaruit voortvloeit
o Partnerkeuze keuzemogelijkheden worden gereguleerd (partner
met dezelfde etniciteit, opleidingsniveau en achtergrond)
o Iedereen is uniek en individueel, maar de wijze waarop de
samenleving bepaalde mensen in bepaalde categorieën beïnvloed
kan sterk verschillen
Verschillen in samenleving/culturele normen kunnen bepaalde keuzes
beïnvloeden
- Is kinderen krijgen een persoonlijke keuze. Op een wereldkaart is te zien
dat vrouwen in Afrika gemiddeld veel meer kinderen krijgen dan vrouwen
over de rest van de wereld. Wat zijn daar (sociologische) verklaringen
voor?
o Minder scholing
o Thuis blijven
o Minder toegang anticonceptiemiddelen
o Cultureel verschil: kinderen zijn opvangnet voor later
Sociologische verbeelding/voorstellingsvermogen (Mills)
- Bewust worden van hoe de samenleving werkt kan op twee manieren
o Afhankelijk van individuele omstandigheden
Mensen die meer in marge van de samenleving leven hebben
vaak een beter idee over bepaalde ‘dingen’ die en rol kunnen
spelen allochtonen hebben vaak een beter idee van wat de
rol van etniciteit kan zijn zij kunnen net als vrouwen,
ouderen en homoseksuelen beter de sociologische blik
hanteren
Dat wil zeggen dat het overgrote autochtone deel van
Nederland minder stil staat bij de rol die etniciteit heeft in de
samenleving. Omdat zij in de meerderheid zijn staan ze
minder stil bij de privileges die zij hebben
Hoe groter de marginaliteit van een individu, hoe beter hij of
zij in staat is om het sociologisch perspectief te hanteren
o Crisis ervaren sociologische perspectief beter hanteren
Uitgelegd a.d.h.v. crisis in jaren 30 in Amerika. Werklozen
dachten dat het aan hen lag. Toen de werkloosheidscijfers
ontzettend stegen werd er gedacht dat er een groter
probleem was dan een individueel probleem. Beter gekeken
naar cijfers economische crisis is begonnen, daardoor
werden veel mensen werkloos, niet door individuele keuzes
- Persoonlijke problemen vs. sociale problemen (geïntroduceerd door Mills)
Volgens Mills worden armoede en andere sociale problemen niet door
persoonlijke tekortkomingen van individuen, maar vooral door de
, samenleving veroorzaakt. Het sociologisch perspectief creëert eenheid
onder mensen door persoonlijke problemen tot maatschappelijke
vraagstukken te transformeren
Sociologisch perspectief
“Het sociologisch perspectief brengt met zich mee dat we het bekende idee dat
we zelf bepalen hoe ons leven eruitziet, moeten loslaten voor de in eerste
instantie vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en ervaringen
beïnvloedt.”
Hoewel wij als individu zelf onze keuzes maken, beïnvloed/sterk
gereguleerd door de samenleving/sociale omgeving de
keuzemogelijkheden
Sociologische vragen:
- Welke rol heeft sociale media bij face-to-face communicatie, bijvoorbeeld
in het gezin of in vriendengroepen?
- Hoe kan het dat rechtse politieke partijen meer stemmen krijgen in tijden
van laagconjunctuur?
- Welke gevolgen hebben de uitspraken van Baudet op de cohesie binnen de
samenleving?
- Waarom kunnen supporters van Ajax en Feyenoord niet normaal met
elkaar omgaan, maar bij wedstrijden van het Nederlands Elftal wel?
- Waarom verdienen mannen in gelijke functies meer dan vrouwen?
Drie sociologische hoofdvragen in iedere samenleving
1. Ongelijkheden tussen inwoners (stratificatie) wie krijgt wat
(gezondheid, inkomen, talent)
2. Cohesie van maatschappijen mate van binding, overeenkomsten
tussen inwoners
3. Rationaliseringsprocessen (modernisering) die zich voordoen op
allerlei terreinen van het maatschappelijk leven. Verschuiving naar
techniek, efficiënte beslissingen en met ratio denken
Waarom sociologie
- Criminologische thema’s vallen ook binnen sociologische hoofdvragen
o Ongelijkheid (straftoemeting, gevangenispopulatie,
meisjescriminaliteit)
o Cohesie (rol van sociale bindingen voor ontwikkeling van crimineel
gedrag, verschillen in criminaliteit tussen groepen)
o Rationalisering (cybercrime)
- De samenleving vormt de context waarin criminaliteit plaatsvindt
o Onderscheid tussen normaal en afwijkend gedrag wordt
vormgegeven door de samenleving. Belang van sociologische blik
interpreteren van gedrag. Sociologische blik is belangrijk bij het
bestuderen van menselijk gedrag (incl. deviant en crimineel)
o Verschil tussen spuug en speeksel is sociaal (socially constructed
reality)
- Deel van de verklaringen voor crimineel gedrag zijn niet specifiek
criminologisch
Ontstaan sociologie
, 1. Industrialisering (trek van mensen van platteland naar fabrieken)
- Werk en privé raakten meer gescheiden tradities verloren
- Groei van kapitalisme en industriële revolutie (vanaf 1750)
2. Groei van steden zorgt voor sociale problemen
- Gebrek aan woonruimte
- Uitbuiten werknemers
- Vervuiling in de stad
- Criminaliteit
Ontstaan van sociale problemen
3. Politieke veranderingen
- Economische ontwikkelingen en stedengroei leidden ertoe dat mensen
anders gingen denken
- Nadruk kwam meer te liggen op de vrijheid en de rechten van het individu
- Franse revolutie (1789)
o Vrijheid, gelijkheid en solidariteit
Ontstaan van discipline ‘sociologie’ (1838)
Comte
Drie stadia van vooruitgang
1. Theologisch stadium (tot 1350)
- Samenleving bracht de wil van god tot uitdrukking (God’s wil)
2. Metafysisch stadium (1500)
- Uitgaan van het natuurlijke en niet van het bovennatuurlijke
3. Wetenschappelijk stadium
- Toepassing van wetenschappelijke benadering op het bestuderen van de
samenleving. Deze wetenschappelijke benadering wordt het positivisme
genoemd
Positivisme: inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
Hoofdvragen binnen de sociologie
1. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
- Ongelijkheid Marx (1818-1883) industrialisering, kapitalisering
- Moderne samenleving staat gelijk aan kapitalisme
2. Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
- Cohesie Durkheim (1858-1917)
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld?
- Rationalisering Weber (1864- 1920), bv techniek & efficiency
- Rationalisering is het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid met
de bedoeling haar
Ongelijkheid en sociologie volgens Marx (vervreemding)
- Sociale veranderingen door economische conflicten die ongelijkheden
produceren
o Machines ter vervanging van mensen
- Invloed van industrialisering op klasse-conflict
o De kapitalistische samenleving als klassenmaatschappij
o Vs. arbeiders/proletariaat
- Smith was een econoom. Stelde dat wanneer de vrije markt begint en
iedereen daar toegang toe heeft de welvaart voor iedereen zou toenemen.
Marx voorspelde dat dit niet zo was. Kapitaalbezitters werden steeds rijker
en de arbeiders kregen lagere lonen
- Voorbeeld: Sociale ongelijkheid in het onderwijs
Cohesie en sociologie volgens Durkheim
