Samenvatting onderzoeksvaardigheden 2

Blok 2 ILEOND10 LVlogistiek


Onderzoek en rapportage
Hoofdstuk 1: Praktijkgericht onderzoek
Mogelijke vraagstukken:
Hoe kan de kwaliteit van een product verbeterd worden zonder de kostprijs te verhogen?
Hoe kan de organisatie sneller inspelen op een veranderende vraag?

Beginnen met de vraag: Welke aanpak kies ik bij dit vraagstuk? (Hoe ga ik methodisch te werk?)
 Methodisch: een vaste, weldoordachte manier van handelen om een zeker doel te bereiken.
(Het doel is meestal het verbeteren van de prestaties van de organisatie.)
Het domein van praktijk wordt verbonden met het domein van praktijkgericht onderzoek door de
handelingscyclus te koppelen aan de onderzoekscyclus.

 Praktijkgericht onderzoek: onderzoek dat is geworteld in de beroepspraktijk en bijdraagt aan de
verbetering en innovatie van die beroepspraktijk, door generen van kennis en inzichten.




 Handdelingscyclus: een methodische werkwijze die doorgaans wordt toegepast om de gewenste situatie te
bereiken.
De methodische werkwijze bestaat uit (DOVE-cyclus + probleemidentificatie):
- Probleemidentificatie (waar zit het probleem?)
- Diagnose (wat zijn de oorzaken?): doormiddel van onderzoek de achtergronden en de oorzaken vast te
stellen. Er wordt dus een analyse van de bestaande situatie gemaakt, zonder het idee van een
oplossing.
- Ontwerp (een goede oplossing): criteria formuleren waaraan de oplossing moet voldoen en op basis
daarvan wordt een ontwerp gemaakt om tot een gewenste situatie te komen.
- Verandering (de gewenste situatie): oplossingen doorvoeren naar de werkelijkheid.
- Evaluatie: hebben de veranderingen ook daadwerkelijk tot het gewenste resultaat geleid.
waar het probleem zit (probleemidentificatie), om vervolgens te kunnen achterhalen wat de oorzaken zijn van
het probleem (diagnose) om dan pas een goede oplossing te kunnen bedenken (ontwerp) die uiteindelijk tot de
gewenste situatie moet leiden (verandering). En om te beoordelen of de verandering ook inderdaad tot het
gewenste resultaat heeft geleid, moet geëvalueerd worden.
Wanneer de gewenste situatie niet bereikt is, start de cyclus in feite opnieuw.

In de praktijk gaat het om het vraagstuk van déze organisatie en déze specifieke probleemsituatie.
 Regulatief: gericht zijn op beslissingen om veranderingen in de werkelijkheid te realiseren.
De regulatieve cyclus van Van Strien verloopt volgens vijf fasen:
- Probleemstelling, Diagnose, Plan, Ingreep, Evaluatie




1

,Blok 2 ILEOND10 LVlogistiek


 Onderzoekscyclus (werkcyclus): een methodische werkwijze waarbij het
gaat om het doorlopen van fasen die op een logische wijze na elkaar zijn
geplaatst, om uiteindelijk de bestaande situatie te verbeteren.
1. Probleemanalyse: vooronderzoek en vaststellen van de
probleemstelling, vraagstelling, doelstelling en afbakening.
2. Onderzoeksontwerp: keuze van de onderzoeksstrategie en de
onderzoeksmethoden.
3. Dataverzameling: verzamelen van data/informatie die je nodig hebt
om je onderzoeksvragen te beantwoorden.
4. Data-analyse: analyseren van de verkregen data/informatie om
conclusies te kunnen trekken.
5. Conclusies en aanbevelingen: geven van een antwoord op de
vraagstelling op basis van de data-analyse en de tussenconclusies en meegeven van aanbevelingen
aan de opdrachtgever. De aanbevelingen komen na de conclusie.
6. Rapportage en prestatie: schrijven van het onderzoeksrapport en geven van een presentatie aan de
belanghebbenden.

Onderzoeksresultaten zijn:
 Bruikbaar: wanneer deze verbonden zijn met de concrete problematiek van de klant of opdrachtgever (=
relevant) én wanneer erop kan worden vertrouwd (= deugdelijk). Deugdelijk Ondeugdelijk
- Relevant: de onderzoeksresultaten moeten nuttig zijn voor de Niet Niet Kan geen
relevant bruikbaar kwaad
opdracht gever.
Relevant Bruikbaar Gevaarlijk
- Deugdelijkheid: de opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op de
kwaliteit van het onderzoek.
 Deugdelijk: wanneer het voldoet aan de eisen van betrouwbaarheid en validiteit.
- Betrouwbaarheid: het gaat om het uitsluiten van toeval (‘hoe’ van het onderzoek).
- Validiteit: het gaat om de juiste keuze van de indicatoren die je onderzoekt (‘wat’ van je onderzoek).

Het is belangrijk dat je een goed beeld hebt van de mate van grondigheid die bij een bepaalde (onderzoeks)
opdracht wordt gevraagd, omdat:
- Je moet kunnen aansluiten bij de verwachtingen van de belanghebbende.
- Je efficiënt te werk moet kunnen gaan.
- Je je niet op ‘gevaarlijk terrein’ moet begeven.

Het integraal model 
Er is een duidelijke koppeling tussen de
handelingscyclus en de onderzoekscyclus. Je stapt
over van de handelingscyclus naar de
onderzoekscyclus wanneer uitzoeken niet meer
volstaat en er zwaardere eisen worden gesteld aan
de grondigheid. De handelingsvraag wordt dan
vertaald naar een onderzoeks- of kennisvraag (V).

In elke fase van de handelingscyclus kan een
afzonderlijk onderzoek plaatsvinden. Dat kan alleen
op basis van de uitkomsten van het onderzoek van
de voorgaande fase. Bij afronding van een fase kijk je altijd vooruit naar de volgende fase en doe je daar een
voorstel voor.

Het eigenaarschap van de onderzoekscyclus ligt bij degene die het onderzoek uitvoert.
Het eigenaarschap van de handelingscyclus ligt altijd bij (het management van) de organisatie



2

, Blok 2 ILEOND10 LVlogistiek


Drie aspecten die van belang zijn bij het doen van een onderzoek:
- Informatie: in staat zijn tot het effectief en efficiënt vinden, beoordelen en gebruiken van data en
informatie.
- Interactie: in staat zijn te onderhandelen, een dialoog te voeren en integer om te gaan met mensen.
- Intellect: in staat zijn om analytisch en
conceptueel te denken, creatief te zijn en te
reflecteren op het eigen gedrag en de gemaakte
keuzes.

De aspecten van praktijkgericht onderzoek 




Hoofdstuk 2: Typen van praktijkgericht onderzoek
Vijf typen van onderzoek met de daarbij behorende kennissoort
Fase Type onderzoek Ondersteunende kennissoort Vraagtype
Probleemidentificatie Probleemanalytisch Beschrijvend Beschrijven
Diagnose Diagnostisch Verklarend Verklaren
Ontwerp Ontwerpgericht Prescriptief Voorschrijven
Verandering Verandergericht Prescriptief en Evaluatief Voorschrijven
Evaluatie Evaluatie Evaluatief Evalueren

Probleemanalytisch onderzoek
Bij probleemanalytisch onderzoek gaat het om het vaststellen van het kernprobleem dat invloed heeft op de
effectiviteit of efficiëntie van de organisatie (NIET de oorzaken). Waardoor je inzicht krijgt in de
‘probleemstukken’. Bij dit onderzoek lever je beschrijvende kennis. Bij probleemanalytisch onderzoek is het
belangrijk om met ‘verschillende brillen’ naar de werkelijkheid te kijken (meervoudig/pluriform kijken).
Pas als het echt duidelijk is wat het kernprobleem is, is het zinvol de fase van diagnose in te gaan.
 Integrale diagnosemodellen kunnen je hierbij van dienst zijn dit zijn:
- INK-model
- 7S-model McKinsey
- Organisatiediagnosemodel van Cummings en Worley
- Aandachtspuntenmatrix van Camp.

 Relatiediagram: een hulpmiddel om tot het kernprobleem te komen en
de logische verbanden (relaties) tussen diverse problemen duidelijk te
maken. De logische verbanden worden in kaart gebracht d.m.v. pijlen.
De richting van de pijlen geeft aan van welke invloeden er sprake is.
Een probleem met vooral veel uitgaande pijlen wordt gezien al
kernprobleem, de oorzaak.
Een probleem met vooral veel inkomende pijlen wordt gezien als
bottleneck, maar is het gevolg van een kernprobleem.

Diagnostisch onderzoek
Pas als echt duidelijk is wat het kernprobleem is, is het zinvol de fase van diagnose in te gaan. Bij diagnostisch
onderzoek probeer je inzicht te krijgen in de achtergronden en oorzaken van het gekozen kernprobleem. Bij dit
type onderzoek lever je verklarende kennis.
 Opinieonderzoek: wil je inzicht krijgen in hoe de betrokkenen zelf tegen de betreffende
probleemsituatie aankijken, wat hun meningen en belangen zijn, en wat zij als mogelijk
oorzaken zien.
 Oorzaak-gevolgschema: een hulpmiddel om de oorzaken van het probleem op te sporen.

3