Statenvorming en verstatelijking (Swaan)
1. Op welke manier vormen staten zich naar en tegen elkaar?
- Kern van proces van statenvorming: ‘bescherming voor belasting’
- Industriële samenleving nog productiever, nog kwetsbaarder.
- Staatsoptreden in meest westerse samenlevingen ingeperkt door wet en rechtspraak
- Proces van staatsvorming was ook een proces van schaalvergroting.
- In elke machtsconstellatie komt het erop aan hoe machthebbers hun kansen weten uit te
spelen. De bewapening, organisatie van leger ook belangrijk.
- Met moderne productietechnieken, transportmiddelen en communicatiemogelijkheden
wordt de schaal van oorlog uitgebreid tot wereldschaal
- ‘Als staten elkaar lange tijd bestrijden, gaan ze ook meer op elkaar lijken’
2. Legitimering van machtsposities
- Onderdanen die schatplichtig en dienstplichtig zijn zullen bereid zijn zich te schikken als ze
zien dat de heerser in zijn recht staat (legitiem)
- Charisma bijzondere uitstraling van een leider voor mensen om hem heen.
(Rechtvaardiging van zijn machtspositie. Vaak steun in de godsdienst)
- Ook traditie grondslag voor legitimering van machtsposities. (De gebruiken gelden vanwege
hun ouderdom als legitiem)
- Procedures ook legitimering van machtsposities. (Regels vast in wetten waaraan mensen zich
aan moeten houden)
- Staatsvorming is de vestiging van een effectief en legitiem gewelds- en belasting monopolie
binnen een bepaald territorium.
3. Natievorming
- Natievorming is de versterking van overeenkomsten tussen mensen binnen het territoor en
de accentuering van mensen buiten het territoor.
- Wij- gevoel dat een leidend beginsel wordt nationalisme.
- Hedendaags is school belangrijk middel om nationale eenheid te versterken. (Eenheidstaal
wordt geleerd)
, - Nergens een volledige eenheid van natie
- Menselijke verscheidenheid versterkt door migratie.
- Verscheidene naties leven binnen een multinationale staat. (Erfenis van kolonialisme)
4. Terreinen en grenzen van staatsbemoeienis
- Staat grijpt op vele manieren in de samenleving in.
- Sluitstuk van staatsvorming proces van verstatelijking. (Toenemende bemoeienis van de
staat met alle gebieden van het maatschappelijk leven. Pogingen om dit proces tegen te
gaan: privatisering)
- Besluitvorming en uitvoering van beleid ingewikkeld en onoverzichtelijk dat maatregelen
anders dan was voorzien uitvallen.
5. Macht, meerderheid en democratische terugkoppeling
- Modern staatsapparaat is een aaneenschakeling van grote organisaties hiermee worden
staatstaken gerealiseerd
- Top: regeringshoofd. Midden: ambtenaren. Onder: burgers
- Democratische terugkoppeling burgers stemmen op volksvertegenwoordiging
- Derde dimensie de moraal. (Kwesties over, euthanasie, seksualiteit).
- Vierde dimensie: enviromentalisme zorg om natuurlijke omgeving.
- (Wat zijn de eerste en tweede dimensie?)
- Districtenstelsel
- Proportioneel stelsel?
- Samenvallende scheidslijnen?
- Overdwarse scheidslijnen?
- Intense meerderheid als een kleine groep toch zijn standpunt erdoorheen krijgt.
- Politieke terugkoppeling voorkeuren van kiezers veranderen
1. Op welke manier vormen staten zich naar en tegen elkaar?
- Kern van proces van statenvorming: ‘bescherming voor belasting’
- Industriële samenleving nog productiever, nog kwetsbaarder.
- Staatsoptreden in meest westerse samenlevingen ingeperkt door wet en rechtspraak
- Proces van staatsvorming was ook een proces van schaalvergroting.
- In elke machtsconstellatie komt het erop aan hoe machthebbers hun kansen weten uit te
spelen. De bewapening, organisatie van leger ook belangrijk.
- Met moderne productietechnieken, transportmiddelen en communicatiemogelijkheden
wordt de schaal van oorlog uitgebreid tot wereldschaal
- ‘Als staten elkaar lange tijd bestrijden, gaan ze ook meer op elkaar lijken’
2. Legitimering van machtsposities
- Onderdanen die schatplichtig en dienstplichtig zijn zullen bereid zijn zich te schikken als ze
zien dat de heerser in zijn recht staat (legitiem)
- Charisma bijzondere uitstraling van een leider voor mensen om hem heen.
(Rechtvaardiging van zijn machtspositie. Vaak steun in de godsdienst)
- Ook traditie grondslag voor legitimering van machtsposities. (De gebruiken gelden vanwege
hun ouderdom als legitiem)
- Procedures ook legitimering van machtsposities. (Regels vast in wetten waaraan mensen zich
aan moeten houden)
- Staatsvorming is de vestiging van een effectief en legitiem gewelds- en belasting monopolie
binnen een bepaald territorium.
3. Natievorming
- Natievorming is de versterking van overeenkomsten tussen mensen binnen het territoor en
de accentuering van mensen buiten het territoor.
- Wij- gevoel dat een leidend beginsel wordt nationalisme.
- Hedendaags is school belangrijk middel om nationale eenheid te versterken. (Eenheidstaal
wordt geleerd)
, - Nergens een volledige eenheid van natie
- Menselijke verscheidenheid versterkt door migratie.
- Verscheidene naties leven binnen een multinationale staat. (Erfenis van kolonialisme)
4. Terreinen en grenzen van staatsbemoeienis
- Staat grijpt op vele manieren in de samenleving in.
- Sluitstuk van staatsvorming proces van verstatelijking. (Toenemende bemoeienis van de
staat met alle gebieden van het maatschappelijk leven. Pogingen om dit proces tegen te
gaan: privatisering)
- Besluitvorming en uitvoering van beleid ingewikkeld en onoverzichtelijk dat maatregelen
anders dan was voorzien uitvallen.
5. Macht, meerderheid en democratische terugkoppeling
- Modern staatsapparaat is een aaneenschakeling van grote organisaties hiermee worden
staatstaken gerealiseerd
- Top: regeringshoofd. Midden: ambtenaren. Onder: burgers
- Democratische terugkoppeling burgers stemmen op volksvertegenwoordiging
- Derde dimensie de moraal. (Kwesties over, euthanasie, seksualiteit).
- Vierde dimensie: enviromentalisme zorg om natuurlijke omgeving.
- (Wat zijn de eerste en tweede dimensie?)
- Districtenstelsel
- Proportioneel stelsel?
- Samenvallende scheidslijnen?
- Overdwarse scheidslijnen?
- Intense meerderheid als een kleine groep toch zijn standpunt erdoorheen krijgt.
- Politieke terugkoppeling voorkeuren van kiezers veranderen
