Begrippenlijst Rechtshandhaving en Politie
Begrip Definitie
Rechtshandhaving Het handhaven van wetten / regels
Politie Een rechtshandhavende overheidsinstelling met
geweldsmonopolie
Straffenparadigma Paradigma waarin gestraft wordt met als doel afschrikking
Doen-naleven paradigma Paradigma waarin proactieve preventie ervoor zorgt dat mensen
de regels naleven
Politiestelsel Manier waarop een politieorganisatie is gestructureerd.
Drie soorten politiestelsels die Nederland heeft gekend / nu kent:
1. Duale stelsel
2. Regionaal bestel
3. Nationale politie
Duaal stelsel Politiestelsel in de jaren 60 (Pw 1953).
Er was sprake van een territoriale splitsing: de politie trad lokaal
op.
Gebieden met meer dan 25.000 inwoners in een gemeente kregen
de gemeentepolitie.
Gebieden met minder dan 25.000 inwoners kregen de rijkspolitie.
Regionaal stelsel Politiestelsel dat tussen het duale stelsel en de nationale politie
bestond (Pw 1993).
Er was sprake van een functionele splitsing: de politie was
decentraal.
De autonome korpsen werkten in hun eigen gebied en het landelijke
korps ging over landelijke specifieke functies.
Het had 25 autonome korpsen en 1 landelijk korps (KLPD).
Het beheer lag bij de korpsbeheerders: de burgermeester van de
grootste gemeente in de regio.
Nationale Politie Het huidige politiebestel (Pw 2012).
Het bevat 10 regionale eenheden en 1 landelijke eenheid (en één
PDC).
De politie is gecentraliseerd onder 1 korps.
Gezag handhaving openbare orde en hulpverlening: burgermeester.
Gezag strafrechtelijke handhaving: OvJ.
Beheer: korpschef en minister van J&V.
PDC Dit orgaan verzorgt de bedrijfsuitvoering van de politie, zoals de
Politiedienstencentrum financiën, ICT, communicatie en personeelszaken. Hierdoor hebben
agenten meer tijd voor het daadwerkelijke politiewerk en minder
last van bestuurlijke drukte.
KLPD Korps Landelijke Politiediensten
Dit orgaan van de politie is omgevormd tot de Landelijke Eenheid
toen de Nationale Politie tot stand kwam.
Het verrichtte specialistische (politie)taken, zowel zelfstandig als
ter ondersteuning van andere onderdelen van de politie.
Landelijke Eenheid Dit orgaan van de politie ondersteunt de tien regionale
Nationale Eenheid eenheden, en vervult een aantal zelfstandige taken, zoals
bijvoorbeeld de aanpak van de georganiseerde misdaad en
, terrorisme. Deze heeft civiele rechtspersoonlijkheid.
Op dit moment is er één nationale eenheid, maar in de toekomst
zullen er twee zijn: (1) ondersteuning van regionale eenheden met
expertise en (2) focus op zware criminaliteit en terrorisme.
Verzorgingsparadigma Paradigma waarin de nadruk ligt op burgers helpen en
hulpverlening. Dit is van toepassing op het Regionale Bestel
Normatief-repressief Paradigma waarin de nadruk ligt op repressief handelen en
paradigma strafrechtelijke handhaving. Dit is van toepassing op de
Nationale Politie
Gezag De macht hebben om te beslissen over de inzet en het optreden
van de politie en te bepalen welke prestaties de politie moet
leveren en daarop te sturen.
Verdeling van het personeel en de middelen over specifieke
onderdelen.
Hierbij hoort het dragen van verantwoordelijkheid.
Taakuitvoering / inzet / optreden: wat de politie doet.
De coach bepaalt wie spelen en tactiek.
Asymmetrisch dualistisch Dualistisch:
gezag (1)De burgermeester heeft gezag over de politie bij handhaving
van de openbare orde of bij hulpverlening.
(2)De OvJ heeft gezag over de politie bij strafrechtelijke
handhaving.
Dit zorgt ervoor dat de politie ‘twee petten’ op heeft.
Asymmetrisch: de OvJ heeft een voorsprong op de burgermeester
(1) Het gezag van de burgermeester is gebaseerd op een open
bevoegdheid. Het gezag van de OvJ is vastgelegd in een
ingewikkeld systeem van bevoegdheden en beleidsregels.
(2) Op het terrein van openbare orde en hulpverlening heeft een
politieambtenaar grote beleidsruimte. Op het terrein van
strafrechtelijke handhaving heeft een politieambtenaar een kleinere
beleidsruimte en meer structuur.
(3) De OvJ en burgermeester hebben beiden geen directe
gezagspositie t.o.v. politiefunctionarissen omdat de korpschef de
ambtenaren aanstelt, schorst of ontslaat. Maar de OvJ heeft een
voorsprong omdat de politie binnen het strafvorderlijk systeem
niet zonder de OvJ kan en omdat de OvJ kan terugvallen
hiërarchische verhoudingen binnen het OM (HOvJ regiochef of
zelfs via de Minister van J&V). De burgermeester heeft geen
hiërarchische verhouding in de rug.
Beheer Zeggenschap en zorg over de organisatie en instandhouding van
het politiekorps en de bevoegdheid tot het geven van
aanwijzingen, opdat het politiekorps zo doeltreffend mogelijk
functioneert.
Inrichting van de politieorganisatie, processen en zorg voor het
personeel en middelen.
Organisatie en bedrijfsvoering: wat de politie kan / hoe dit kan
worden gerealiseerd.
De directeur koopt voetbalspelers.
, Dualistisch beheer Dualistisch:
(1) De Minister van J&V voert het opperbeheer.
(2) De korpschef is verantwoordelijk voor het beheer en leiding van
de politie en legt verantwoordelijkheid af aan de Minister van J&V.
Politietaken Taken die de politie heeft:
1. Opsporing
2. Ordehandhaving
3. Hulpverlening
Bestuurlijke politie Inzet van de politie in de vorm van handhaving van de openbare
orde en hulpverlening onder gezag van de burgermeester
Justitiële politie Inzet van de politie in de vorm van strafrechtelijke handhaving
onder gezag van de OvJ
Bestuurlijke drukte Bestuur, politie en justitie waren in het regionale stelsel (en duale
stelsel) ingewikkeld met elkaar vervlochten en omvatte een groot
aantal organen en functionarissen. Dit stond effectiviteit en
slagkracht van de politie in de weg. Het nieuwe stelsel, de
Nationale Politie, zou deze bestuurlijke drukte moeten verhelpen.
Openbare orde De normale gang van zaken op openbare plaatsen. Deze normale
gang van zaken houdt in dat het veilig is om gebruik te maken van
deze plaats. De openbare orde wordt verstoord wanneer personen
of goederen in gevaar gebracht worden (door bijvoorbeeld
criminaliteit): wanorde.
Lokaal driehoeksoverleg Overleg met de burgermeester, OvJ en de districtschef over…
… de taakuitvoering van de politie en het beleid m.b.t. die
taakuitvoering
… de inzet van de politie o.b.v. het integraal veiligheidsplan
… de lokale prioriteiten en criminaliteitsbestrijding
… de doelstellingen t.b.v. de strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde en de taken voor justitie.
Doel om balans te vinden tussen wensen burgermeester – OvJ.
Regionaal Overleg met de regioburgermeester, HOvJ en de regiochef over
driehoeksoverleg de taakuitvoering van de politie en het vierjaarlijkse regionale
beleidsplan o.b.v. de prioriteiten vanuit het lokaal
driehoeksoverleg.
LOVP Overleg met de Minister van J&V, korpschef,
Artikel 19 overleg regioburgermeester, twee extra burgermeesters uit kleinere
gemeenten, voorzitter van College van P-G over…
… Inrichting van de politie.
… Landelijke beleidsdoelstellingen.
… Verdeling van sterkte.
… Ontwerp van de begroting, meerjarenraming, jaarrekening en
beheersplan jaarverslag.
… Benoemen van leden van de politieleiding.
… Wetsvoorstellen en ontwerpen van andere regelingen die
betrekking hebben op de taakuitvoering door het beheer t.a.v. de
politie.
Begrip Definitie
Rechtshandhaving Het handhaven van wetten / regels
Politie Een rechtshandhavende overheidsinstelling met
geweldsmonopolie
Straffenparadigma Paradigma waarin gestraft wordt met als doel afschrikking
Doen-naleven paradigma Paradigma waarin proactieve preventie ervoor zorgt dat mensen
de regels naleven
Politiestelsel Manier waarop een politieorganisatie is gestructureerd.
Drie soorten politiestelsels die Nederland heeft gekend / nu kent:
1. Duale stelsel
2. Regionaal bestel
3. Nationale politie
Duaal stelsel Politiestelsel in de jaren 60 (Pw 1953).
Er was sprake van een territoriale splitsing: de politie trad lokaal
op.
Gebieden met meer dan 25.000 inwoners in een gemeente kregen
de gemeentepolitie.
Gebieden met minder dan 25.000 inwoners kregen de rijkspolitie.
Regionaal stelsel Politiestelsel dat tussen het duale stelsel en de nationale politie
bestond (Pw 1993).
Er was sprake van een functionele splitsing: de politie was
decentraal.
De autonome korpsen werkten in hun eigen gebied en het landelijke
korps ging over landelijke specifieke functies.
Het had 25 autonome korpsen en 1 landelijk korps (KLPD).
Het beheer lag bij de korpsbeheerders: de burgermeester van de
grootste gemeente in de regio.
Nationale Politie Het huidige politiebestel (Pw 2012).
Het bevat 10 regionale eenheden en 1 landelijke eenheid (en één
PDC).
De politie is gecentraliseerd onder 1 korps.
Gezag handhaving openbare orde en hulpverlening: burgermeester.
Gezag strafrechtelijke handhaving: OvJ.
Beheer: korpschef en minister van J&V.
PDC Dit orgaan verzorgt de bedrijfsuitvoering van de politie, zoals de
Politiedienstencentrum financiën, ICT, communicatie en personeelszaken. Hierdoor hebben
agenten meer tijd voor het daadwerkelijke politiewerk en minder
last van bestuurlijke drukte.
KLPD Korps Landelijke Politiediensten
Dit orgaan van de politie is omgevormd tot de Landelijke Eenheid
toen de Nationale Politie tot stand kwam.
Het verrichtte specialistische (politie)taken, zowel zelfstandig als
ter ondersteuning van andere onderdelen van de politie.
Landelijke Eenheid Dit orgaan van de politie ondersteunt de tien regionale
Nationale Eenheid eenheden, en vervult een aantal zelfstandige taken, zoals
bijvoorbeeld de aanpak van de georganiseerde misdaad en
, terrorisme. Deze heeft civiele rechtspersoonlijkheid.
Op dit moment is er één nationale eenheid, maar in de toekomst
zullen er twee zijn: (1) ondersteuning van regionale eenheden met
expertise en (2) focus op zware criminaliteit en terrorisme.
Verzorgingsparadigma Paradigma waarin de nadruk ligt op burgers helpen en
hulpverlening. Dit is van toepassing op het Regionale Bestel
Normatief-repressief Paradigma waarin de nadruk ligt op repressief handelen en
paradigma strafrechtelijke handhaving. Dit is van toepassing op de
Nationale Politie
Gezag De macht hebben om te beslissen over de inzet en het optreden
van de politie en te bepalen welke prestaties de politie moet
leveren en daarop te sturen.
Verdeling van het personeel en de middelen over specifieke
onderdelen.
Hierbij hoort het dragen van verantwoordelijkheid.
Taakuitvoering / inzet / optreden: wat de politie doet.
De coach bepaalt wie spelen en tactiek.
Asymmetrisch dualistisch Dualistisch:
gezag (1)De burgermeester heeft gezag over de politie bij handhaving
van de openbare orde of bij hulpverlening.
(2)De OvJ heeft gezag over de politie bij strafrechtelijke
handhaving.
Dit zorgt ervoor dat de politie ‘twee petten’ op heeft.
Asymmetrisch: de OvJ heeft een voorsprong op de burgermeester
(1) Het gezag van de burgermeester is gebaseerd op een open
bevoegdheid. Het gezag van de OvJ is vastgelegd in een
ingewikkeld systeem van bevoegdheden en beleidsregels.
(2) Op het terrein van openbare orde en hulpverlening heeft een
politieambtenaar grote beleidsruimte. Op het terrein van
strafrechtelijke handhaving heeft een politieambtenaar een kleinere
beleidsruimte en meer structuur.
(3) De OvJ en burgermeester hebben beiden geen directe
gezagspositie t.o.v. politiefunctionarissen omdat de korpschef de
ambtenaren aanstelt, schorst of ontslaat. Maar de OvJ heeft een
voorsprong omdat de politie binnen het strafvorderlijk systeem
niet zonder de OvJ kan en omdat de OvJ kan terugvallen
hiërarchische verhoudingen binnen het OM (HOvJ regiochef of
zelfs via de Minister van J&V). De burgermeester heeft geen
hiërarchische verhouding in de rug.
Beheer Zeggenschap en zorg over de organisatie en instandhouding van
het politiekorps en de bevoegdheid tot het geven van
aanwijzingen, opdat het politiekorps zo doeltreffend mogelijk
functioneert.
Inrichting van de politieorganisatie, processen en zorg voor het
personeel en middelen.
Organisatie en bedrijfsvoering: wat de politie kan / hoe dit kan
worden gerealiseerd.
De directeur koopt voetbalspelers.
, Dualistisch beheer Dualistisch:
(1) De Minister van J&V voert het opperbeheer.
(2) De korpschef is verantwoordelijk voor het beheer en leiding van
de politie en legt verantwoordelijkheid af aan de Minister van J&V.
Politietaken Taken die de politie heeft:
1. Opsporing
2. Ordehandhaving
3. Hulpverlening
Bestuurlijke politie Inzet van de politie in de vorm van handhaving van de openbare
orde en hulpverlening onder gezag van de burgermeester
Justitiële politie Inzet van de politie in de vorm van strafrechtelijke handhaving
onder gezag van de OvJ
Bestuurlijke drukte Bestuur, politie en justitie waren in het regionale stelsel (en duale
stelsel) ingewikkeld met elkaar vervlochten en omvatte een groot
aantal organen en functionarissen. Dit stond effectiviteit en
slagkracht van de politie in de weg. Het nieuwe stelsel, de
Nationale Politie, zou deze bestuurlijke drukte moeten verhelpen.
Openbare orde De normale gang van zaken op openbare plaatsen. Deze normale
gang van zaken houdt in dat het veilig is om gebruik te maken van
deze plaats. De openbare orde wordt verstoord wanneer personen
of goederen in gevaar gebracht worden (door bijvoorbeeld
criminaliteit): wanorde.
Lokaal driehoeksoverleg Overleg met de burgermeester, OvJ en de districtschef over…
… de taakuitvoering van de politie en het beleid m.b.t. die
taakuitvoering
… de inzet van de politie o.b.v. het integraal veiligheidsplan
… de lokale prioriteiten en criminaliteitsbestrijding
… de doelstellingen t.b.v. de strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde en de taken voor justitie.
Doel om balans te vinden tussen wensen burgermeester – OvJ.
Regionaal Overleg met de regioburgermeester, HOvJ en de regiochef over
driehoeksoverleg de taakuitvoering van de politie en het vierjaarlijkse regionale
beleidsplan o.b.v. de prioriteiten vanuit het lokaal
driehoeksoverleg.
LOVP Overleg met de Minister van J&V, korpschef,
Artikel 19 overleg regioburgermeester, twee extra burgermeesters uit kleinere
gemeenten, voorzitter van College van P-G over…
… Inrichting van de politie.
… Landelijke beleidsdoelstellingen.
… Verdeling van sterkte.
… Ontwerp van de begroting, meerjarenraming, jaarrekening en
beheersplan jaarverslag.
… Benoemen van leden van de politieleiding.
… Wetsvoorstellen en ontwerpen van andere regelingen die
betrekking hebben op de taakuitvoering door het beheer t.a.v. de
politie.
