Biopsychosociale Perspectieven op Psychopathologie
Neurocognitieve stoornissen
Een paar feitjes:
Neuronen kunnen ook in het oude brein nog herstellen!
Effect lichttherapie stemmingsproblemen Parkinsonpatiënten.
Cognitieve training Alzheimer dementie helpt.
Alzheimer lijkt in de toekomst te genezen (Cambridge)
Aandachtspunten dit college
Neurocognitieve stoornissen
1) Delirium
2) Uitgebreide en beperkte neurocognitieve stoornissen
Delirium
Symptomen volgens de DSM-5
Het is een stoornis die zich manifesteert in het bewustzijn en de aandacht en zich in redelijk
korte tijd ontwikkelt. De stoornis geeft cognitieve functieproblemen, kan worden niet
worden verklaard door een andere stoornis en is een direct gevolg van een somatische
aandoening of intoxicatie van een middel. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een
acuut delirium (duurt enkele uren of dagen) en een persisterend delirium (duurt enkele
weken tot maanden).
Uit: sheets van Appels, 2017.
Behandeling van delirium
Voor de behandeling is het belangrijk om de lichamelijke oorzaken van de delier aan te
pakken. Het bestrijden van de symptomen kan met psychiatrische medicatie zoals
haloperidol en olanzapine. Daarnaast is het belangrijk dat er sprake is van psychosociale
steun, waaronder psycho-educatie, omgeving optimaliseren.
In het ziekenhuis wordt veel gedaan aan preventie van een delier. Er zijn dingen die patiënten
zelf kunnen doen om een delier te voorkomen:
Probeer, waar mogelijk, te blijven bewegen en blijf overdag niet te veel in uw bed
liggen;
, Biopsychosociale Perspectieven op Psychopathologie
Draag overdag uw kleding en in de nacht uw nachtkleding;
Vraag uw familie om vertrouwde voorwerpen mee te nemen van huis, zoals uw
wekker, deken of foto’s van dierbaren;
Draag uw bril en gehoorapparaat als u deze heeft.
Differentiaal diagnostiek
Delirium versus psychotische stoornis door een middel/medicatie
Psychotische stoornis door een middel/medicatie
A) Aanwezigheid van een, of beide van de volgende symptomen
1) Wanen
2) Hallucinaties
B) Aanwijzingen voor relatie symptomen – middel
C) Symptomen kunnen niet verklaard worden door ander type psychotische stoornis
D) De stoornis treedt niet uitsluitend op in het beloop na een delirium
E) Symptomen veroorzaken lijdensdruk
Let op: Symptomen onder A staan op de voorgrond en zijn zo ernstig dat afzonderlijke
aandacht gerechtvaardigd is.
Uitgebreide en beperkte neurocognitieve stoornissen
Uitgebreide neurocognitieve stoornis DSM-5
A) Significante cognitieve achteruitgang in een of meerdere cognitieve domeinen
(aandacht, geheugen etc.)
B) Niet meer onafhankelijk leven (medicatiebeheer, rekening betalen gaat niet)
C) Beperking niet alleen tijdens delirium
D) Niet verklaard door andere psychische stoornis
Beperkte neurocognitieve stoornis DSM-5
A) Lichte cognitieve achteruitgang in een of meerdere cognitieve domeinen (aandacht,
geheugen etc.)
B) Wel nog onafhankelijk leven (medicatiebeheer, rekening betalen lukt zelfstandig)
C) Beperking niet alleen tijdens delirium
D) Niet verklaard door andere psychische stoornis
Uit: sheets van Appels, 2017.
Neurocognitieve stoornissen
Een paar feitjes:
Neuronen kunnen ook in het oude brein nog herstellen!
Effect lichttherapie stemmingsproblemen Parkinsonpatiënten.
Cognitieve training Alzheimer dementie helpt.
Alzheimer lijkt in de toekomst te genezen (Cambridge)
Aandachtspunten dit college
Neurocognitieve stoornissen
1) Delirium
2) Uitgebreide en beperkte neurocognitieve stoornissen
Delirium
Symptomen volgens de DSM-5
Het is een stoornis die zich manifesteert in het bewustzijn en de aandacht en zich in redelijk
korte tijd ontwikkelt. De stoornis geeft cognitieve functieproblemen, kan worden niet
worden verklaard door een andere stoornis en is een direct gevolg van een somatische
aandoening of intoxicatie van een middel. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een
acuut delirium (duurt enkele uren of dagen) en een persisterend delirium (duurt enkele
weken tot maanden).
Uit: sheets van Appels, 2017.
Behandeling van delirium
Voor de behandeling is het belangrijk om de lichamelijke oorzaken van de delier aan te
pakken. Het bestrijden van de symptomen kan met psychiatrische medicatie zoals
haloperidol en olanzapine. Daarnaast is het belangrijk dat er sprake is van psychosociale
steun, waaronder psycho-educatie, omgeving optimaliseren.
In het ziekenhuis wordt veel gedaan aan preventie van een delier. Er zijn dingen die patiënten
zelf kunnen doen om een delier te voorkomen:
Probeer, waar mogelijk, te blijven bewegen en blijf overdag niet te veel in uw bed
liggen;
, Biopsychosociale Perspectieven op Psychopathologie
Draag overdag uw kleding en in de nacht uw nachtkleding;
Vraag uw familie om vertrouwde voorwerpen mee te nemen van huis, zoals uw
wekker, deken of foto’s van dierbaren;
Draag uw bril en gehoorapparaat als u deze heeft.
Differentiaal diagnostiek
Delirium versus psychotische stoornis door een middel/medicatie
Psychotische stoornis door een middel/medicatie
A) Aanwezigheid van een, of beide van de volgende symptomen
1) Wanen
2) Hallucinaties
B) Aanwijzingen voor relatie symptomen – middel
C) Symptomen kunnen niet verklaard worden door ander type psychotische stoornis
D) De stoornis treedt niet uitsluitend op in het beloop na een delirium
E) Symptomen veroorzaken lijdensdruk
Let op: Symptomen onder A staan op de voorgrond en zijn zo ernstig dat afzonderlijke
aandacht gerechtvaardigd is.
Uitgebreide en beperkte neurocognitieve stoornissen
Uitgebreide neurocognitieve stoornis DSM-5
A) Significante cognitieve achteruitgang in een of meerdere cognitieve domeinen
(aandacht, geheugen etc.)
B) Niet meer onafhankelijk leven (medicatiebeheer, rekening betalen gaat niet)
C) Beperking niet alleen tijdens delirium
D) Niet verklaard door andere psychische stoornis
Beperkte neurocognitieve stoornis DSM-5
A) Lichte cognitieve achteruitgang in een of meerdere cognitieve domeinen (aandacht,
geheugen etc.)
B) Wel nog onafhankelijk leven (medicatiebeheer, rekening betalen lukt zelfstandig)
C) Beperking niet alleen tijdens delirium
D) Niet verklaard door andere psychische stoornis
Uit: sheets van Appels, 2017.
