Samenvatting: reader, literatuur & hoorcolleges (2023)
Samenvatting reader
Onderwerp: Massacommunicatie en publieke opinie
Communicatie rondom gezondheid heeft altijd een link met wetenschapscommunicatie. Daarom kijken we
ook naar verbanden tussen wetenschap en massamedia, en een beetje naar ‘de politiek’ (links-midden en -
boven in figuur 1). In de maatschappij onderscheiden we uiteraard ook andere ‘actoren’ naast media,
wetenschap en politiek, denk aan commerciële bedrijven of non-profit organisaties (linksonder in figuur 1).
Figuur 1
Om die vormen van communicatie tijdens het wetenschappelijke kennisproductieproces te duiden, beschrijft
Bucchi een fuikmodel (1998; 2008), zie figuur 3. Volgens dat model vindt communicatie tijdens het
wetenschappelijke kennisproductieproces doorgaans eerst (en het meest) plaats binnen of tussen
wetenschappelijke disciplines, respectievelijk intra-specialistische of inter-specialistische
wetenschapscommunicatie genoemd.
Figuur 3
, Media-aandacht disbalans van communicatie wetenschappers: vakgenoten genegeerd door het gebrek aan
intra- of inter-specialistische communicatie, deels omdat de nuance in boodschappen in het massamedia
domein vaak verloren gaat (dus ondermijning van de ‘genuanceerde’ wetenschap), of gewoon door jaloezie
(iedereen wil wel media-aandacht!).
Wetenschappelijke kennisproductie is uiteraard (maar) een kleine bron of aanleiding voor de productie van
media-items. Een grote bron voor de productie van media-items komt ‘uit de maatschappij zelf’; denk aan
(heftige) gebeurtenissen, politieke besluitvorming, gedragingen van burgers of groep(ering)en, of
rapportages (Van Dijk, 1988).
Inmiddels zijn de meeste ‘media-effect theoristen’ eruit dat, mede door de opkomst van nieuwe media, we de
effecten van media moeten zien als zeer complexe, interactieve en dynamische processen (rechts in figuur 4).
Media-content wordt tegenwoordig door iedereen gecreëerd (al dan niet met een genoemde afzender of
maker), de manier waarop we het ontvangen is naast het interne interpretatieproces overladen door andere
prikkels, en de communicatie erover met onze familie, vrienden of zelfs onbekenden is non-stop aanwezig.
Kortom, we kunnen zeggen dat het ‘publiek’ tegenwoordig een zeer actieve gebruiker is van media-items. In
deze reader spreken we daarom meestal over media-gebruiker(s).
Figuur 4
Allereerst nog even een algemeen model over communicatie van Oomkes (2000), zie Figuur 5. Waar men
vroeger dacht in ‘zenders die iets communiceren’ en ‘ontvangers die de inhoud van het gecommuniceerde
(letterlijk) overnemen’, zijn we het er al een paar decennia over eens dat communicatie een interactief,
tweeweg proces is, waarbij zenders ook ontvangers zijn3 en andersom. De interactie is dan misschien niet
altijd direct, er is wel altijd sprake van een bepaalde ‘feedbackloop’.
Samenvatting reader
Onderwerp: Massacommunicatie en publieke opinie
Communicatie rondom gezondheid heeft altijd een link met wetenschapscommunicatie. Daarom kijken we
ook naar verbanden tussen wetenschap en massamedia, en een beetje naar ‘de politiek’ (links-midden en -
boven in figuur 1). In de maatschappij onderscheiden we uiteraard ook andere ‘actoren’ naast media,
wetenschap en politiek, denk aan commerciële bedrijven of non-profit organisaties (linksonder in figuur 1).
Figuur 1
Om die vormen van communicatie tijdens het wetenschappelijke kennisproductieproces te duiden, beschrijft
Bucchi een fuikmodel (1998; 2008), zie figuur 3. Volgens dat model vindt communicatie tijdens het
wetenschappelijke kennisproductieproces doorgaans eerst (en het meest) plaats binnen of tussen
wetenschappelijke disciplines, respectievelijk intra-specialistische of inter-specialistische
wetenschapscommunicatie genoemd.
Figuur 3
, Media-aandacht disbalans van communicatie wetenschappers: vakgenoten genegeerd door het gebrek aan
intra- of inter-specialistische communicatie, deels omdat de nuance in boodschappen in het massamedia
domein vaak verloren gaat (dus ondermijning van de ‘genuanceerde’ wetenschap), of gewoon door jaloezie
(iedereen wil wel media-aandacht!).
Wetenschappelijke kennisproductie is uiteraard (maar) een kleine bron of aanleiding voor de productie van
media-items. Een grote bron voor de productie van media-items komt ‘uit de maatschappij zelf’; denk aan
(heftige) gebeurtenissen, politieke besluitvorming, gedragingen van burgers of groep(ering)en, of
rapportages (Van Dijk, 1988).
Inmiddels zijn de meeste ‘media-effect theoristen’ eruit dat, mede door de opkomst van nieuwe media, we de
effecten van media moeten zien als zeer complexe, interactieve en dynamische processen (rechts in figuur 4).
Media-content wordt tegenwoordig door iedereen gecreëerd (al dan niet met een genoemde afzender of
maker), de manier waarop we het ontvangen is naast het interne interpretatieproces overladen door andere
prikkels, en de communicatie erover met onze familie, vrienden of zelfs onbekenden is non-stop aanwezig.
Kortom, we kunnen zeggen dat het ‘publiek’ tegenwoordig een zeer actieve gebruiker is van media-items. In
deze reader spreken we daarom meestal over media-gebruiker(s).
Figuur 4
Allereerst nog even een algemeen model over communicatie van Oomkes (2000), zie Figuur 5. Waar men
vroeger dacht in ‘zenders die iets communiceren’ en ‘ontvangers die de inhoud van het gecommuniceerde
(letterlijk) overnemen’, zijn we het er al een paar decennia over eens dat communicatie een interactief,
tweeweg proces is, waarbij zenders ook ontvangers zijn3 en andersom. De interactie is dan misschien niet
altijd direct, er is wel altijd sprake van een bepaalde ‘feedbackloop’.
