Bias, verschillen en faire diagnostiek
Waar denk je aan bij bias en faire diagnostiek?
Uit: sheets van Hoogsteder, 2017.
Een test is niet zomaar wat het lijkt. Verwachtingen over de testsituatie kunnen de
testsituatie kunnen van invloed zijn op de uitslag van de test!
Opbouw college
Bias; definities en perspectieven
Achtergronden en situatie in de VS
Achtergronden en situatie in NL
Verantwoord testgebruik
Drie domeinen van testgebruik
Voorbeelden
Bias; definities en perspectieve
Een systematische fout in een testuitslag is een bias (Reynolds & Livingstone);
CBT-hypothese: groepsverschillen zijn te wijten aan een inherente fout in de test;
Bias: vertekening die de validiteit van een testuitslag bedreigt (Van de Vijver, 2011).
Statistisch;
Juridisch;
Filosofisch/ethisch;
Maatschappelijk;
Sociaal-cultureel;
Klinisch;
Praktisch.
Fairness, onpartijdige toepassing van tests:
o Zonder bias;
o Gelijke testomstandigheden;
o Gelijke gelegenheid ter voorbereiding/leren
o Gelijke groepsuitkomsten?
, Bias = unfair
Unbiased ≠ fair
Er bestaan drie vormen van vertekening (bias), de zogenoemde constructbias of ook wel de
begripsvaliditeit genoemd, de methodebias (bij de afname, bij de afnemer of de interactie
tussen de testafnemer en de geteste) en de itembias. Reynolds en Livingstone zeggen over
de methodebias het volgende: “A systematic over- or underestimating the value of the
variable designed to measure.”
Achtergronden in de VS
Burgerrechtenbeweging, gelijke rechten op onderwijs in de jaren zestig;
Gebruik en/of misbruik van IQ tests op openbare scholen in de jaren zestig en
zeventig;
Jensen (1969) -> intelligentie is erfelijk;
Oververtegenwoordiging van minderheden in speciaal onderwijs;
Rechtszaken over test en testgebruik in de jaren zeventig en tachtig;
The Bell Curve (Hernstein & Murray)
o Wie arm en zwart is in de VS heeft dit te danken aan een erfelijk bepaalde lage
intelligentie.
o Dit boek is uit 1994, dus dat is nog helemaal niet zo lang geleden. Het is best
schokkend dat zulke dingen toentertijd nog werden geschreven.
o Etnische verschillen in IQ tussen blanke en zwarte Amerikanen: gemiddeld
vijftien punten, dus een standaardafwijking verschil
o De intelligentie en/of het IQ voorspelt maatschappelijke variabelen (inkomen,
werk, ongehuwd zwangerschap, misdaad)
o Maatschappelijke implicaties? Wat doen deze uitspraken met de
maatschappij?
Gould: vier verkeerde aannames, namelijk dat intelligentie een getal is en dat dit getal in
rang geordend kan worden. Vervolgens zou dit ook nog correleren met maatschappelijke
verschillen. Tevens is intelligentie volgens Gould erfelijk en onveranderlijk.
Huidige situatie in de VS
APA, AERA e.a. in Standards for educational and psychological testing
(1966/1999/2014): fairness belangrijkste aandachtspunt bij toetsen en beoordelen
kwaliteit test
Meer aandacht voor fairness dan voor bias
Bijzondere aandacht voor fairness bij minderheden, meer-/anderstaligen en
kinderen/mensen met beperkingen
Achtergronden in Nederland
Er was sprake van weinig interesse in fairness van testen, zeker tijdens de jaren zestig en
zeventig. W.B. Hofstee signaleerde en analyseerde eind jaren tachtig toch meer rondom de
fairness en biases in testen. In de jaren negentig kwam het onderzoek naar de bias rondom
IQ en assessment tests op. Hofstee et al. (1990) zorgden ervoor dat psychologische tests ook
bij allochtonen toepasbaar zouden worden. Er is binnen zo goed als alle psychologische tests
Waar denk je aan bij bias en faire diagnostiek?
Uit: sheets van Hoogsteder, 2017.
Een test is niet zomaar wat het lijkt. Verwachtingen over de testsituatie kunnen de
testsituatie kunnen van invloed zijn op de uitslag van de test!
Opbouw college
Bias; definities en perspectieven
Achtergronden en situatie in de VS
Achtergronden en situatie in NL
Verantwoord testgebruik
Drie domeinen van testgebruik
Voorbeelden
Bias; definities en perspectieve
Een systematische fout in een testuitslag is een bias (Reynolds & Livingstone);
CBT-hypothese: groepsverschillen zijn te wijten aan een inherente fout in de test;
Bias: vertekening die de validiteit van een testuitslag bedreigt (Van de Vijver, 2011).
Statistisch;
Juridisch;
Filosofisch/ethisch;
Maatschappelijk;
Sociaal-cultureel;
Klinisch;
Praktisch.
Fairness, onpartijdige toepassing van tests:
o Zonder bias;
o Gelijke testomstandigheden;
o Gelijke gelegenheid ter voorbereiding/leren
o Gelijke groepsuitkomsten?
, Bias = unfair
Unbiased ≠ fair
Er bestaan drie vormen van vertekening (bias), de zogenoemde constructbias of ook wel de
begripsvaliditeit genoemd, de methodebias (bij de afname, bij de afnemer of de interactie
tussen de testafnemer en de geteste) en de itembias. Reynolds en Livingstone zeggen over
de methodebias het volgende: “A systematic over- or underestimating the value of the
variable designed to measure.”
Achtergronden in de VS
Burgerrechtenbeweging, gelijke rechten op onderwijs in de jaren zestig;
Gebruik en/of misbruik van IQ tests op openbare scholen in de jaren zestig en
zeventig;
Jensen (1969) -> intelligentie is erfelijk;
Oververtegenwoordiging van minderheden in speciaal onderwijs;
Rechtszaken over test en testgebruik in de jaren zeventig en tachtig;
The Bell Curve (Hernstein & Murray)
o Wie arm en zwart is in de VS heeft dit te danken aan een erfelijk bepaalde lage
intelligentie.
o Dit boek is uit 1994, dus dat is nog helemaal niet zo lang geleden. Het is best
schokkend dat zulke dingen toentertijd nog werden geschreven.
o Etnische verschillen in IQ tussen blanke en zwarte Amerikanen: gemiddeld
vijftien punten, dus een standaardafwijking verschil
o De intelligentie en/of het IQ voorspelt maatschappelijke variabelen (inkomen,
werk, ongehuwd zwangerschap, misdaad)
o Maatschappelijke implicaties? Wat doen deze uitspraken met de
maatschappij?
Gould: vier verkeerde aannames, namelijk dat intelligentie een getal is en dat dit getal in
rang geordend kan worden. Vervolgens zou dit ook nog correleren met maatschappelijke
verschillen. Tevens is intelligentie volgens Gould erfelijk en onveranderlijk.
Huidige situatie in de VS
APA, AERA e.a. in Standards for educational and psychological testing
(1966/1999/2014): fairness belangrijkste aandachtspunt bij toetsen en beoordelen
kwaliteit test
Meer aandacht voor fairness dan voor bias
Bijzondere aandacht voor fairness bij minderheden, meer-/anderstaligen en
kinderen/mensen met beperkingen
Achtergronden in Nederland
Er was sprake van weinig interesse in fairness van testen, zeker tijdens de jaren zestig en
zeventig. W.B. Hofstee signaleerde en analyseerde eind jaren tachtig toch meer rondom de
fairness en biases in testen. In de jaren negentig kwam het onderzoek naar de bias rondom
IQ en assessment tests op. Hofstee et al. (1990) zorgden ervoor dat psychologische tests ook
bij allochtonen toepasbaar zouden worden. Er is binnen zo goed als alle psychologische tests
