Samenvatting JIB1 -Bestuursrecht & Bestuursprocesrecht

Jurist in bestuur
Bestuursrecht & bestuursprocesrecht

Wat regelt het bestuursprocesrecht?

 Materieel vs. Formeel
 Het is formeel recht en regelt:
- Hoe en door wie tegen besluiten van bestuursorganen opgekomen kan worden
- Welke procedures daarop van toepassing zijn
- Welke instanties welk uitspraken kunnen doen
- De bijbehorende (on)geschreven beginselen van
rechtsbescherming/bestuursprocesrecht.

Wat wordt onder rechtsbescherming verstaan?

 Bescherming van de rechten en belangen van burgers tegen bestuurshandelingen.
 Het geheel aan mogelijkheden om achteraf op te komen tegen een besluit of andere
handeling (reactieve rechtsbescherming).
 Preventieve maatregelen zijn in dit kader niet uitgesloten (denk aan de voorlopige
voorziening).

Doelstelling bestuursprocesrecht

Primaire doelstelling van het huidige bestuursprocesrecht?

 Het bieden van rechtsbescherming aan de individuele rechtzoekende.

Machtenscheiding

Trias politica:

1. Wetgever
2. Bestuur (uitvoerder)
3. Rechter

Naar de bestuursrechter bij geschillen tussen burger en overheid

 Civiele rechter = restrechter
 Bestuursrechter = dwingend voorrang bij mogelijkheid bezwaar/beroep

Stelsel van rechtsbescherming

Uit welke fases bestaat rechtsbescherming?

 Bezwaar (voorprocedure) of administratief beroep (voorprocedure)
 Beroep
 Hoger beroep (crvb, raad van state)

,Voorbereiding:

- Aanvraag indien niet ambtshalve
- Voorbereiding
- Eventueel horen
- Besluit in primo

Voorprocedure:

- Bezwaar/administratief beroep tenzij art. 7:1 en 7:1 a Awb
- Beslissing op bezwaar/administratief beroep

(hoger) beroepsprocedure:

- Beroep bij de rechtbank:
 Absolute competentie: art. 8:6 AWB
 Relatieve competentie: art. 8:7 en 8:8 AWB.
- Hoger beroep tenzij uitz 8:104 Awb bij:
 ABRVS art. 8:105 AWB
 CRVB art. 9 en 10 bevoegdheidsregeling
 CBB art. 11 bevoegdheidsregeling
 Gerechtshoven art. 12 bevoegdheidsregeling

Toepasselijkheid art. 6 EVRM

 Art. 6 EVRM bepaalt dat een ieder het recht heeft op een eerlijke en open bare behandeling
van zijn zaak, binnen een redelijke termijn, door een onafhankelijke en onpartijdig gerecht
dat bij wet is ingesteld.
 In Nederland?
- Art. 1:4 lid 1 AWB bepaalt dat de bestuursrechter een onafhankelijk bij wet ingesteld
orgaan is dat met bestuursrechtspraak is belast.

Functies en beginselen van het stelsel van rechtsbescherming 1/2

 Beroep moet ingeschakeld kunnen worden bij een onafhankelijk gerecht, bij wet ingesteld
 Voorafgaande moet er sprake zijn geweest van bestuurlijke heroverweging
 Rechtsbescherming in twee feitelijke instanties
 Rechtsbescherming moet toegankelijk zijn
 Rechtseenheid en rechtszekerheid moeten gewaarborgd zijn
 Rechtsbescherming moet efficiënt zijn
 Rechtsbescherming moet effectief en tijdig zijn.


Functies en beginselen van het stelsel van rechtsbescherming 2/2

 Onpartijdigheid
 Ongelijkheidscompensatie
 Hoor- en wederhoor
 Openbaarheid
 Motivering
 Tijdigheid

,Voorwerp van geschil: het besluitbegrip
 Art. 8:1 AWB:
- Een belanghebbende kan tegen een besluit beroep instellen bij de rechtbank.
 Art. 7:1 lid 1 AWB:
- Degene aan wie het recht is toegekend beroep bij een administratieve rechter in te
stellen, dient alvorens beroep in te stellen bezwaar te maken, (…)

Voorwerp van geschil: het besluitbegrip
Verruimingen
 Besluitbegrip wordt in het kader van rechtsbescherming soms verruimd;
 Art. 6:2 AWB ‘’ voor de toepassing van wettelijke voorschriften over bezwaar en beroep
worden met een besluit gelijkgesteld’’
a. de schriftelijke weigering een besluit te nemen, en
b. het niet tijdig nemen van een besluit
 Art. 8:2 AWB
 Andere handelingen die met een besluit worden gelijkgesteld
 Ook in de jurisprudentie wordt het begrip verruimd: waarschuwing.

Beperkingen

Tegen sommige besluiten staat echter geen beroep (en dus, art. 8:1 jo 7:1 AWB, ook geen bezwaar)
open.

- Zie art. 6:3 AWB
- Zie art. 8:3 en 8:4 en art. 8:5 AWB.

Flitscollege’s

Handhaving 1

 De overtreding
‘Een gedraging die in strijd is met het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift.’ (art
5:1 lid 1 Awb)
 De overtreder
‘Degene die een gedraging die in strijd is met het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk
voorschrift pleegt of medepleegt’ (art. 5:1 lid 1 en lid 2 Awb)
 Handhaving
‘Handhaving is elke actie die erop gericht is om de naleving van regels te bevorderen en te
bewerkstelligen, zo nodig door het opleggen van sancties’


Hoe ontdek je en overtreding?

1. Door toezicht ‘’het houden van controle op de naleving van wettelijke regels titel 5.2 AWB
2. Door een klagende burger (verzoek om handhaving).

, Handhaving, door wie?

Toezichthouder

- ‘een persoon, bij of krachtens wettelijk voorschrift belast met het houden van toezicht op
de naleving van het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift’ (Art. 5:11 Awb)

Bevoegdheden (titel 5.2 Awb), o.a.:

 Betreden plaatsen (behalve woning), zie art. 5:15 Awb
 Vorderen inlichtingen, zie art. 5:16 Awb
 Inzage identiteitspapieren, zie art. 5:16a Awb
 zakelijke gegevens en bescheiden vorderen, zie art. 5:17 lid 1 Awb
 Onderzoek, opneming en monsterneming, zie art. 5:18 lid 1 Awb
 Onderzoek vervoermiddelen, zie art. 5:19 lid 1 Awb

Toezicht op naleving

 Verplichting tot medewerking zie art. 5:20 lid 1 AWB
 Uitzondering lid 1: geheimhoudingsplicht
 Is/ontstaat er wel een (strafrechtelijke)verdenking dan kan toezicht omslaan in opsporing
(criminal charge). Er geldt dan een ander regime (zie art. 5:10a AWB)
- Nemo tenetur-beginsel
- Zwijgrecht-cautieplicht

Verzoek om handhaving

 Een overtreding kan naast toezicht ook aan het licht komen door een verzoek om handhaving
– door een klagende burger.
 Een verzoek om handhaving geldt als een aanvraag om een beschikking ex art. 1:3 lid 3 AWB,
een bestuursorgaan moet hier een besluit op laten volgen (vgl. dient in art. 4:13 lid 1 AWB)
 Let op: verzoeker moet belanghebbende zijn ex art. 1:3 lid 3 jo art. 1:2 AWB. zie uitspraak:
Hinder Mestbassin

Gedogen of handhaven?

in beginsel is bij handhaving sprake van beleidsvrijheid. Zie bijv art. 125 lid 1 gemeentewet: ‘’het
gemeentebestuur is bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang’’.



beginselplicht tot handhaving

 Een wettelijke regel heeft een bepaald doel om (een specifiek onderdeel van) het algemeen
belang te dienen.
 Algemene gedachte is dat elke wettelijke bepaling dus van belang is, en dus moet worden
nageleefd.