,Inhoudsopgave
- Voorwoord Bladzijde 3
- Inleiding Bladzijde 5
- Deelvragen:
1) Wat is de definitie en wat zijn de herkenningspunten
van fake news? Bladzijde 7
2) Hoe werd fake news gebruikt tijdens de Amerikaanse
verkiezingscampagnes? Bladzijde 19
3) Is fake news rondom de verkiezingen vergelijkbaar
met propaganda van de 20e eeuw? Bladzijde 27
4) Zijn er pogingen gedaan om de Amerikaanse verkiezingen
te beïnvloeden vanuit het buitenland door middel van
fake news? Bladzijde 36
5) Welke maatregelen nemen media instanties om
fake news bij de Amerikaanse
presidentsverkiezingen van 2020 tegen te gaan? Bladzijde 44
- Conclusie Bladzijde 47
- Discussie en reflectie Bladzijde 50
- Logboek Bladzijde 52
- Bronnenlijst Bladzijde 55
- Bijlagen Bladzijde 57
2
,Voorwoord
Het profielwerkstuk (PWS) is een uitgebreide praktische opdracht, ook wel Proeve van
Bekwaamheid genoemd, die elke leerling die in het examenjaar zit moet maken. Hierbij is
het de bedoeling dat er zelfstandig of in een groepje een onderzoek uitgevoerd wordt naar
het gekozen onderwerp en de daarbij opgestelde hoofdvraag. Ook wij moesten een een
onderzoek uitvoeren en dit is ‘m dan: ons profielwerkstuk over fake news bij de Amerikaanse
verkiezingen van 2016. Het resultaat van vele uren van hard werken en misschien nog wel
meer uren aan stress en zoekwerk. De constante zoektocht naar bruikbare informatie die te
verwerken viel tot een nuttig stuk tekst bleek elke keer weer een grote uitdaging te zijn,
maar toch hebben we ons, zowel indivudueel als gezamenlijk, bijna wekelijks en later zelfs
bijna dagelijks uitvoerig op dit project gestort. Op deze manier zijn we uiteindelijk
gezamenlijk tot een eindproduct gekomen waar we tevreden over zijn.
Wat voor onderwerp is geschikt voor het schrijven van ons profielwerkstuk? Dat was een
vraag waar wij niet meteen antwoord op konden geven. Toch waren we het er, na een
uitgebreide oriëntatie die we uiteindelijk beperkten tot een lijstje met enkele mogelijke
onderwepen, vrij snel overeens dat de keuze zou vallen op fake news bij de Amerikaanse
verkiezingen die plaatsvonden in het jaar 2016 en waarbij Donald Trump niet zonder slag of
stoot tot nieuwe president van de Verenigde Staten verkozen werd. Een boeiend thema,
gezien de Amerikaanse verkiezingen door de jaren heen een ‘hot topic’ in het nieuws zijn
geweest waardoor wij er dus ook al het nodige over meegekregen hadden. Na de
verkiezingen kwam er al snel een stroom aan speculaties op gang over het fenomeen
nepnieuws. Het sprak ons aan om ons voor het profielwerkstuk te verdiepen in deze
zogenaamd beïnvloede verkiezingsuitslagen die een wereldwijde invloed hebben. Is fake
news van belang geweest bij de uitkomst van de verkiezingen van 2016 en zo ja, welke
factoren hebben daar een rol in gespeeld? Dit hebben wij onderzocht.
Het profielwerkstuk is natuurlijk niet zomaar tot stand gekomen. Daarom zijn er een aantal
personen die we gezamenlijk willen bedanken. Dit betreft meneer Oliver, onze begeleider,
die ons bij de PWS kick-off op 11 juni heeft geholpen bij het opstellen van de hoofdvraag en
de deelvragen en ons gedurende de rest van het traject van nuttige tips en feedback
voorzien heeft. Ook willen we mevrouw Tufan, onze tweede lezer, bedanken voor het
tussentijds inzien van ons profielwerkstuk. Bovendien willen we onze ouders bedanken voor
alle betrokkenheid en hulp die ze getoond hebben tijdens het schrijven. Het doorlezen en de
suggesties wat betreft relevante informatie zijn voor ons heel praktisch geweest. Verder
willen we de moeder van Sophie bedanken. Bij het hardop nadenken over een onderwerp
tijdens de informatieavond voorafgaand aan de kick-off is zij degene geweest die met fake
news kwam. Achteraf gezien bleek dit een tip van waarde!
Marinka wil daarnaast in het bijzonder de Def Leppard complete playlist op Spotify van in
totaal 22 uur bedanken, die ze zo’n 4 keer in z’n geheel heeft kunnen afspelen in de tijd die
ze aan het PWS heeft besteed. Ook de M&M’s bleken geschikt troostvoer.
Sophie wil vooral Spotify en de vele kopjes koffie bedanken voor het zijn van geschikte
hulpmiddelen tijdens het werken aan het profielwerkstuk. Vooral fijne muziek blijkt soms
het verschil te kunnen maken.
3
, Floor wil bibliotheek ‘De Boekenberg’ in Spijkenisse bedanken voor het bieden van een
geschikte werkplek. Verder krijgen haar familie en de chocolade van Milka een bedankje
voor de steun tijdens het schrijven.
Als laatste willen we de aanwezigheid van en de constante mogelijkheid tot gebruik van het
internet bedanken. Zonder had ons profielwerkstuk namelijk grotendeels niet kunnen
bestaan. Het platform bood (soms zelfs iets té) veel bruikbare kennis en gegevens.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
Marinka van Dijk
Sophie Mijnlieff
Floor van der Sluijs
Spijkenisse, februari 2020.
Inleiding
4
- Voorwoord Bladzijde 3
- Inleiding Bladzijde 5
- Deelvragen:
1) Wat is de definitie en wat zijn de herkenningspunten
van fake news? Bladzijde 7
2) Hoe werd fake news gebruikt tijdens de Amerikaanse
verkiezingscampagnes? Bladzijde 19
3) Is fake news rondom de verkiezingen vergelijkbaar
met propaganda van de 20e eeuw? Bladzijde 27
4) Zijn er pogingen gedaan om de Amerikaanse verkiezingen
te beïnvloeden vanuit het buitenland door middel van
fake news? Bladzijde 36
5) Welke maatregelen nemen media instanties om
fake news bij de Amerikaanse
presidentsverkiezingen van 2020 tegen te gaan? Bladzijde 44
- Conclusie Bladzijde 47
- Discussie en reflectie Bladzijde 50
- Logboek Bladzijde 52
- Bronnenlijst Bladzijde 55
- Bijlagen Bladzijde 57
2
,Voorwoord
Het profielwerkstuk (PWS) is een uitgebreide praktische opdracht, ook wel Proeve van
Bekwaamheid genoemd, die elke leerling die in het examenjaar zit moet maken. Hierbij is
het de bedoeling dat er zelfstandig of in een groepje een onderzoek uitgevoerd wordt naar
het gekozen onderwerp en de daarbij opgestelde hoofdvraag. Ook wij moesten een een
onderzoek uitvoeren en dit is ‘m dan: ons profielwerkstuk over fake news bij de Amerikaanse
verkiezingen van 2016. Het resultaat van vele uren van hard werken en misschien nog wel
meer uren aan stress en zoekwerk. De constante zoektocht naar bruikbare informatie die te
verwerken viel tot een nuttig stuk tekst bleek elke keer weer een grote uitdaging te zijn,
maar toch hebben we ons, zowel indivudueel als gezamenlijk, bijna wekelijks en later zelfs
bijna dagelijks uitvoerig op dit project gestort. Op deze manier zijn we uiteindelijk
gezamenlijk tot een eindproduct gekomen waar we tevreden over zijn.
Wat voor onderwerp is geschikt voor het schrijven van ons profielwerkstuk? Dat was een
vraag waar wij niet meteen antwoord op konden geven. Toch waren we het er, na een
uitgebreide oriëntatie die we uiteindelijk beperkten tot een lijstje met enkele mogelijke
onderwepen, vrij snel overeens dat de keuze zou vallen op fake news bij de Amerikaanse
verkiezingen die plaatsvonden in het jaar 2016 en waarbij Donald Trump niet zonder slag of
stoot tot nieuwe president van de Verenigde Staten verkozen werd. Een boeiend thema,
gezien de Amerikaanse verkiezingen door de jaren heen een ‘hot topic’ in het nieuws zijn
geweest waardoor wij er dus ook al het nodige over meegekregen hadden. Na de
verkiezingen kwam er al snel een stroom aan speculaties op gang over het fenomeen
nepnieuws. Het sprak ons aan om ons voor het profielwerkstuk te verdiepen in deze
zogenaamd beïnvloede verkiezingsuitslagen die een wereldwijde invloed hebben. Is fake
news van belang geweest bij de uitkomst van de verkiezingen van 2016 en zo ja, welke
factoren hebben daar een rol in gespeeld? Dit hebben wij onderzocht.
Het profielwerkstuk is natuurlijk niet zomaar tot stand gekomen. Daarom zijn er een aantal
personen die we gezamenlijk willen bedanken. Dit betreft meneer Oliver, onze begeleider,
die ons bij de PWS kick-off op 11 juni heeft geholpen bij het opstellen van de hoofdvraag en
de deelvragen en ons gedurende de rest van het traject van nuttige tips en feedback
voorzien heeft. Ook willen we mevrouw Tufan, onze tweede lezer, bedanken voor het
tussentijds inzien van ons profielwerkstuk. Bovendien willen we onze ouders bedanken voor
alle betrokkenheid en hulp die ze getoond hebben tijdens het schrijven. Het doorlezen en de
suggesties wat betreft relevante informatie zijn voor ons heel praktisch geweest. Verder
willen we de moeder van Sophie bedanken. Bij het hardop nadenken over een onderwerp
tijdens de informatieavond voorafgaand aan de kick-off is zij degene geweest die met fake
news kwam. Achteraf gezien bleek dit een tip van waarde!
Marinka wil daarnaast in het bijzonder de Def Leppard complete playlist op Spotify van in
totaal 22 uur bedanken, die ze zo’n 4 keer in z’n geheel heeft kunnen afspelen in de tijd die
ze aan het PWS heeft besteed. Ook de M&M’s bleken geschikt troostvoer.
Sophie wil vooral Spotify en de vele kopjes koffie bedanken voor het zijn van geschikte
hulpmiddelen tijdens het werken aan het profielwerkstuk. Vooral fijne muziek blijkt soms
het verschil te kunnen maken.
3
, Floor wil bibliotheek ‘De Boekenberg’ in Spijkenisse bedanken voor het bieden van een
geschikte werkplek. Verder krijgen haar familie en de chocolade van Milka een bedankje
voor de steun tijdens het schrijven.
Als laatste willen we de aanwezigheid van en de constante mogelijkheid tot gebruik van het
internet bedanken. Zonder had ons profielwerkstuk namelijk grotendeels niet kunnen
bestaan. Het platform bood (soms zelfs iets té) veel bruikbare kennis en gegevens.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
Marinka van Dijk
Sophie Mijnlieff
Floor van der Sluijs
Spijkenisse, februari 2020.
Inleiding
4
