Psychologie
Les 1: Inleiding: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psychologie is de wetenschap van het gedrag en geestelijke processen van het individu. De
moderne psychologie heeft sterke wortels in de natuurkunde, de filosofie en de biologie.
Psychologen werken op heel veel verschillende vakgebieden en zijn in drie groepen te
onderverdelen:
Experimenteel psychologen: Doen voornamelijk onderzoek en geven vaak ook
onderwijs.
Docenten psychologen: Hebben als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan een universiteit.
Toegepast psychologen: Gebruiken kennis die de door experimenteel psychologen is
vergaard om problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, het
ontwerpen van speciale gereedschappen of psychologische behandelingen.
Psychologie is geen psychiatrie. Psychiatrie is de medische invalshoek dat zich richt op de
diagnose en behandelingen (vaak door geneesmiddelen) van mentale stoornissen en maakt
geen deel uit van de psychologie. Psychologen zijn in het algemeen niet bevoegd om
medicijnen voor te schrijven.
Alle psychologen houden zich bezig met aspecten van gedrag en geestelijke processen, maar in
tegenstelling tot de pseudowetenschappen eist de wetenschappelijke psychologie stevig bewijs als
onderbouwing van de beweringen. Psychologie heeft niks met bovennatuurlijke krachten of
waarzeggerij te maken. Zes vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron? — Heeft degene die de bewering doet, feitelijk kennis over het onderwerp of
heeft op zijn allerminst advies gevraagd aan iemand met de noodzakelijke expertise.
2. Is de bewering redelijk of extreem? — Onthoud dat voor moeilijke problemen zelden eenvoudige
oplossingen bestaan.
3. Wat is het bewijsmateriaal? — Vaak moet voor een bepaalde oplossing wetenschappelijk
onderzoek worden verricht. Dus geen anekdotisch bewijsmateriaal, dat zijn getuigenissen die de
ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk
bewijs worden aangezien.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? — Vaak grote kans op bias (vooroordeel, vorming of
vertekening van een situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden).
Emotionele bias - De neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in
plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Confirmation bias - De neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te negeren
of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens
bent.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden? — Mensen willen graag dingen verklaren, en
hierdoor trekken we dergelijke foutieve conclusies.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? — Er zijn vaak
standpunten die vanuit verschillende perspectieven dient te worden bekeken.
Kennis wordt vergaard met behulp van wetenschappelijke methodes. De wetenschappelijke
methode is een methode die uit vier stappen bestaat voor een empirisch onderzoek
(verzamelen objectieve informatie, door metingen die zijn gebaseerd op observatie) van een
1
Les 1: Inleiding: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psychologie is de wetenschap van het gedrag en geestelijke processen van het individu. De
moderne psychologie heeft sterke wortels in de natuurkunde, de filosofie en de biologie.
Psychologen werken op heel veel verschillende vakgebieden en zijn in drie groepen te
onderverdelen:
Experimenteel psychologen: Doen voornamelijk onderzoek en geven vaak ook
onderwijs.
Docenten psychologen: Hebben als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan een universiteit.
Toegepast psychologen: Gebruiken kennis die de door experimenteel psychologen is
vergaard om problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, het
ontwerpen van speciale gereedschappen of psychologische behandelingen.
Psychologie is geen psychiatrie. Psychiatrie is de medische invalshoek dat zich richt op de
diagnose en behandelingen (vaak door geneesmiddelen) van mentale stoornissen en maakt
geen deel uit van de psychologie. Psychologen zijn in het algemeen niet bevoegd om
medicijnen voor te schrijven.
Alle psychologen houden zich bezig met aspecten van gedrag en geestelijke processen, maar in
tegenstelling tot de pseudowetenschappen eist de wetenschappelijke psychologie stevig bewijs als
onderbouwing van de beweringen. Psychologie heeft niks met bovennatuurlijke krachten of
waarzeggerij te maken. Zes vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron? — Heeft degene die de bewering doet, feitelijk kennis over het onderwerp of
heeft op zijn allerminst advies gevraagd aan iemand met de noodzakelijke expertise.
2. Is de bewering redelijk of extreem? — Onthoud dat voor moeilijke problemen zelden eenvoudige
oplossingen bestaan.
3. Wat is het bewijsmateriaal? — Vaak moet voor een bepaalde oplossing wetenschappelijk
onderzoek worden verricht. Dus geen anekdotisch bewijsmateriaal, dat zijn getuigenissen die de
ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk
bewijs worden aangezien.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? — Vaak grote kans op bias (vooroordeel, vorming of
vertekening van een situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden).
Emotionele bias - De neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in
plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Confirmation bias - De neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te negeren
of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens
bent.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden? — Mensen willen graag dingen verklaren, en
hierdoor trekken we dergelijke foutieve conclusies.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? — Er zijn vaak
standpunten die vanuit verschillende perspectieven dient te worden bekeken.
Kennis wordt vergaard met behulp van wetenschappelijke methodes. De wetenschappelijke
methode is een methode die uit vier stappen bestaat voor een empirisch onderzoek
(verzamelen objectieve informatie, door metingen die zijn gebaseerd op observatie) van een
1
