Leerdoelen fysiologie thema 2
Het centraal zenuwstelsel
Het zenuwstelsel is als volgt opgebouwd: het bestaat uit het centrale zenuwstelsel
(=hersenen en ruggenmerg) en overige zenuwen (=perifere zenuwstelsel). Het perifere
zenuwstelsel wordt onderverdeeld in het animale zenuwstelsel (door middel van het
prikkelen van zintuigen worden veranderingen in de omgeving waargenomen, waarop het
animale ZNS reageert) en het autonome zenuwstelsel (regelt de werking van organen, zoals
hartslag en ademhaling).
het zenuwstelsel is op te delen in 2 dingen
anatomisch
- centraal -> ruggenmerg, hersenstem, grotenhersenen, kleinehersenen
(alles wat in het midden van het lichaam loopt)
- perifeer -> begint bij de spinale zenuwen, dus lopen vanaf de ruggenmerg
(ligt aan de buitenkant van de ruggenwervels)
functioneel
- vegetatief (of autonoom) -> (verwijden en vernauwen van de bloedvaten )
- animaal -> regelt bewuste reacties
en reflexen
anatomisch centraal zenuwstelsel
zenuwstelsel
centraal zenuwstelsel perifere zenuwstelsel
animale zenuwstelsel autonome zenuwstelsel
, sympathische zenuwstelsel
parasympatische zenuwstelsel
In de wervelkolom heb je verschillende gebieden,
zo heb je de cervicale wervels(7), thoracale
wervels(12), lumbale wervels(5) en sacrale
wervels(5).
segmenten = plakjes ruggenmerg
De segmenten in de wervelkolom zitten bij de
cervicale wervels erboven, hier zijn het er 8
omdat er 1 extra bij moet. Vanaf de thoracale
wervels zitten de segmenten eronder, dus zijn het er evenveel als het aantal wervels. Het
wordt ook hetzelfde genoemd.
De bouw van het centraal zenuwstelsel (CZS)
functies van het centraal zenuwstelsel
- grote hersenen (cerebrum) = het bewustzijn, actie inzetten en de 5 zintuigen (zien,
horen, proeven, voelen en ruiken)
- kleine hersenen (cerebellum) = fijne motoriek, evenwicht (is niet het
evenwichtsorgaan) (door alcohol wordt dit aangetast, de seintjes worden vertraagd
waardoor je je evenwicht niet kan behouden)
- hersenstam (truncus cerebri)= het regelen van de vegetatieve functies (vitale
functies)
- ruggenmerg (medulla spinalis) = voor het doorgeven van de signalen
hersenschors = cortex
de buitenrand van de hersenen is de hersenschors, het denkwerk wordt aan de buitenrand
dus in de hersenschors gedaan.
kwab = Lobus/lob
je hebt verschillende kwabben in de hersenschors,
namelijk;
- lobus frontales ; motivatie en motoriek
- lobus parietales; gevoel (tast), propriosensoriek (=
informatie over de ledenmaten in de ruimte, weten
dat je been bijvoorbeeld in flexie zit)
- lobus occipitales; voor het zicht
- lobus temporales; horen, proeven en ruiken
ergens midden in de grote hersenen zit het lymbisch systeem, dit is voor geheugen en
emotie. Hier worden het animaal en het vegetatieve aan elkaar gekoppeld. Bv. als je een spin
ziet en daar ben je bang voor gaat je hartslag omhoog. Ook leer je hiermee, als je
bijvoorbeeld heet water ziet als kind weet je nog niet wat er kan gebeuren als je het over je
, heen krijgt, zodra je het over je heen krijgt weet je dat het pijn doet en dat je dat niet meer
moet doen.
afasie = je kan het woord bedenken maar je kan het niet uitspreken omdat het
spraakcentrum is aangetast.
- motorische afasie (afasie van broca's) (kan niet op je
woorden komen)
- sensorische afasie (afasie van wernicke) (kan veel praten
maar hoort zichzelf niet)
phineas gage; is een man die een paal in zijn hoofd gekregen
heeft, deze ging onder zijn oog naar binnen en stak aan de
bovenkant van het hoofd eruit. De paal was eruit gehaald en
het bleek dat hij nergens last van had. Toen hij thuis kwam
bleek dat hij een enorme eikel was geworden, hieruit blijkt
dat de persoonlijkheid van hem in de hersenen kapot was door die paal. Door een
beschadiging aan de hersenen kan je persoonlijkheid veranderen zonder dat er verdere
problemen zijn.
linker hemisphere stuurt de
rechterkant van het lichaam
aan
rechter hemisphere stuurt de
linkerkant van het lichaam
aan
cortex cerebri = hersenschors
de lijn tussen het blauwe en
rode gedeelte is sulcus
centralis
gyrus = een van de bollingen van de hersenen
vb. de gyrus precentralis(=primair mototische schors) zorgt voor de motoriek omdat het voor
de sulcus centralis ligt.
het blauwe gedeelte (sensorische kant) als je bijvoorbeeld een tafel aanraakt voel je het pas
als het aankomt in dit deel van de hersenen
het rode gedeelte (motorische kant) het aansturen van de spieren
Het centraal zenuwstelsel
Het zenuwstelsel is als volgt opgebouwd: het bestaat uit het centrale zenuwstelsel
(=hersenen en ruggenmerg) en overige zenuwen (=perifere zenuwstelsel). Het perifere
zenuwstelsel wordt onderverdeeld in het animale zenuwstelsel (door middel van het
prikkelen van zintuigen worden veranderingen in de omgeving waargenomen, waarop het
animale ZNS reageert) en het autonome zenuwstelsel (regelt de werking van organen, zoals
hartslag en ademhaling).
het zenuwstelsel is op te delen in 2 dingen
anatomisch
- centraal -> ruggenmerg, hersenstem, grotenhersenen, kleinehersenen
(alles wat in het midden van het lichaam loopt)
- perifeer -> begint bij de spinale zenuwen, dus lopen vanaf de ruggenmerg
(ligt aan de buitenkant van de ruggenwervels)
functioneel
- vegetatief (of autonoom) -> (verwijden en vernauwen van de bloedvaten )
- animaal -> regelt bewuste reacties
en reflexen
anatomisch centraal zenuwstelsel
zenuwstelsel
centraal zenuwstelsel perifere zenuwstelsel
animale zenuwstelsel autonome zenuwstelsel
, sympathische zenuwstelsel
parasympatische zenuwstelsel
In de wervelkolom heb je verschillende gebieden,
zo heb je de cervicale wervels(7), thoracale
wervels(12), lumbale wervels(5) en sacrale
wervels(5).
segmenten = plakjes ruggenmerg
De segmenten in de wervelkolom zitten bij de
cervicale wervels erboven, hier zijn het er 8
omdat er 1 extra bij moet. Vanaf de thoracale
wervels zitten de segmenten eronder, dus zijn het er evenveel als het aantal wervels. Het
wordt ook hetzelfde genoemd.
De bouw van het centraal zenuwstelsel (CZS)
functies van het centraal zenuwstelsel
- grote hersenen (cerebrum) = het bewustzijn, actie inzetten en de 5 zintuigen (zien,
horen, proeven, voelen en ruiken)
- kleine hersenen (cerebellum) = fijne motoriek, evenwicht (is niet het
evenwichtsorgaan) (door alcohol wordt dit aangetast, de seintjes worden vertraagd
waardoor je je evenwicht niet kan behouden)
- hersenstam (truncus cerebri)= het regelen van de vegetatieve functies (vitale
functies)
- ruggenmerg (medulla spinalis) = voor het doorgeven van de signalen
hersenschors = cortex
de buitenrand van de hersenen is de hersenschors, het denkwerk wordt aan de buitenrand
dus in de hersenschors gedaan.
kwab = Lobus/lob
je hebt verschillende kwabben in de hersenschors,
namelijk;
- lobus frontales ; motivatie en motoriek
- lobus parietales; gevoel (tast), propriosensoriek (=
informatie over de ledenmaten in de ruimte, weten
dat je been bijvoorbeeld in flexie zit)
- lobus occipitales; voor het zicht
- lobus temporales; horen, proeven en ruiken
ergens midden in de grote hersenen zit het lymbisch systeem, dit is voor geheugen en
emotie. Hier worden het animaal en het vegetatieve aan elkaar gekoppeld. Bv. als je een spin
ziet en daar ben je bang voor gaat je hartslag omhoog. Ook leer je hiermee, als je
bijvoorbeeld heet water ziet als kind weet je nog niet wat er kan gebeuren als je het over je
, heen krijgt, zodra je het over je heen krijgt weet je dat het pijn doet en dat je dat niet meer
moet doen.
afasie = je kan het woord bedenken maar je kan het niet uitspreken omdat het
spraakcentrum is aangetast.
- motorische afasie (afasie van broca's) (kan niet op je
woorden komen)
- sensorische afasie (afasie van wernicke) (kan veel praten
maar hoort zichzelf niet)
phineas gage; is een man die een paal in zijn hoofd gekregen
heeft, deze ging onder zijn oog naar binnen en stak aan de
bovenkant van het hoofd eruit. De paal was eruit gehaald en
het bleek dat hij nergens last van had. Toen hij thuis kwam
bleek dat hij een enorme eikel was geworden, hieruit blijkt
dat de persoonlijkheid van hem in de hersenen kapot was door die paal. Door een
beschadiging aan de hersenen kan je persoonlijkheid veranderen zonder dat er verdere
problemen zijn.
linker hemisphere stuurt de
rechterkant van het lichaam
aan
rechter hemisphere stuurt de
linkerkant van het lichaam
aan
cortex cerebri = hersenschors
de lijn tussen het blauwe en
rode gedeelte is sulcus
centralis
gyrus = een van de bollingen van de hersenen
vb. de gyrus precentralis(=primair mototische schors) zorgt voor de motoriek omdat het voor
de sulcus centralis ligt.
het blauwe gedeelte (sensorische kant) als je bijvoorbeeld een tafel aanraakt voel je het pas
als het aankomt in dit deel van de hersenen
het rode gedeelte (motorische kant) het aansturen van de spieren
