Chemisch rekenen
5.1 Machten van tien en significante cijfers
wetenschappelijke notatie: meetwaarden in machten van tien
significante cijfers: cijfers die betekenis hebben voor de nauwkeurigheid van de meting
(nullen aan het einde tellen wel mee, nullen voor het cijfer niet!)
Regels bij het rekenen met meetwaarden:
1) het antwoord van een vermenigvuldiging of deling bevat net zoveel significante cijfers als de
meetwaarde met het kleinst aantal cijfers.
2) bij het optellen en aftrekken geef je de uitkomst op in het minste aantal decimalen.
5.2 Eenheden
Mg = mm kg = km
g =m
ML = cm3
L = dm3
6.1 Zouten en zoutformules
zie schema in het boek
4.1 reactievergelijkingen
reactieschema -> schrijf je voor de pijl de formules op van de reactanten en achter de pijl de formules
van de reactieproducten. Achter de formules schrijf je de faseaanduidingen:
- vaste stof (s)
- vloeistof (l)
- gas (g)
- opgelost in water (aq)
reactievergelijking -> hierbij zorg je er door het plaatsen van coëfficiënten voor, dat er van ieder
atoomsoort zowel voor als achter de pijl evenveel deeltjes staan (deze is dan kloppend)
5.3 Atoommassa en molecuulmassa
Een atoom is een heel klein deeltje. Een waterstofatoom is het kleinst en heeft de kleinste massa. Er
is een eenheid voor de massa: de atomaire massa-eenheid -> wordt aangegeven met ‘u’
De massa van een atoom, de atoommassa, geef j eop met de eenheid u
(de atoommassa van alle atomen zijn te vinden in tabel 25 of 99 van de Binas)
Een molecuul bestaat uit atomen. De molecuulmassa is gelijk aan de som van de massa’s van atomen.
, De massa van een elektron is nog kleiner dan de massa van protonen en neutronen waaruit een
atoom is opgebouwd. Je kunt de massa van de elektronen in een atoom verwaarlozen.
-> de massa van een ion, de ionmassa, is gelijk aan de massa van een atoom.
5.4 chemische hoeveelheid, mol en molaire massa
chemische hoeveelheid: de eenheid daarvan is mol en de afspraak is dat de chemische hoeveelheid
va n1,00 mol in gram gelijk is aan de getalswaarde van de molecuulmassa in u .
We noemen dit de molaire massa / molmassa met de eenheid gmol -1
Van de eenheid mol bestaan ook afgeleide eenheden zoals millimol of kilomol
5.5 Gehalte, concentratie
Een gehalte geeft aan wat de bijdrage van een onderdeel is ten opzichte van het geheel. Je geeft het
meestal op in procenten %. Als je daarbij gebruikt maakt van de massa-eenheden krijg je massa %.
Gerbuik je volume eenheden dan krijg je volume %.
Berekening van een gehalte ->
bijdrage onderdeel
------------------------- x 100 %
geheel
De concentratie geeft aan hoeveel van iets in een bepaald volume aanwezig is. In de chemie is het
belangrijk om de concentratie op te geven in mol per liter : mol L -1 -> molariteit -> M
( om aan te geven dat het gaat om de concentratie, zet je ‘spekhaken’ om de symbolen)
4.3 reactiewarmte
Bij iedere chemische reactie speelt energie een belangrijke rol. Deze energie is afkomstig uit de
bindingen van de reactanten en producten: de bindingsenergie. Bij een chemische reactie moet je
eerst de bindingsenergie van de beginstoffen opbrengen. -> activeringsenergie.
De reactiewarmte is dan het verschil tussen de bindingsenergie die je moet opbrengen en de
bindingsenergie die vrijkomt.
-> komt er meer bindingsenergie vrij dan je aan activeringsenergie nodig hebt, dan heb je een
exotherme reactie. Als deze eenmaal geactiveerd is, blijft zij doorgaan totdat een van de beginstoffen
op is.
Bij een endotherme reactie ligt het energieniveau van de reactieproductie hoger dan het
oorspronkelijke energie niveau van de beginstoffen. Hieruit kun je opmaken dat deze reactie een
constante energietoevoer nodig heeft om te kunnen plaatsvinden. Stopt de energietoevoer, dan stopt
ook de reactie.
4.4 Verbrandingsreacties
Een verbrandingsreactie is een reactie tussen een brandstof en zuurstof. Tijdens de verbranding
wordt er van elk van de afzonderlijke elementen in de brandstof een oxide gevormd.
Om een verbranding plaats te laten vinden, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen.
5.1 Machten van tien en significante cijfers
wetenschappelijke notatie: meetwaarden in machten van tien
significante cijfers: cijfers die betekenis hebben voor de nauwkeurigheid van de meting
(nullen aan het einde tellen wel mee, nullen voor het cijfer niet!)
Regels bij het rekenen met meetwaarden:
1) het antwoord van een vermenigvuldiging of deling bevat net zoveel significante cijfers als de
meetwaarde met het kleinst aantal cijfers.
2) bij het optellen en aftrekken geef je de uitkomst op in het minste aantal decimalen.
5.2 Eenheden
Mg = mm kg = km
g =m
ML = cm3
L = dm3
6.1 Zouten en zoutformules
zie schema in het boek
4.1 reactievergelijkingen
reactieschema -> schrijf je voor de pijl de formules op van de reactanten en achter de pijl de formules
van de reactieproducten. Achter de formules schrijf je de faseaanduidingen:
- vaste stof (s)
- vloeistof (l)
- gas (g)
- opgelost in water (aq)
reactievergelijking -> hierbij zorg je er door het plaatsen van coëfficiënten voor, dat er van ieder
atoomsoort zowel voor als achter de pijl evenveel deeltjes staan (deze is dan kloppend)
5.3 Atoommassa en molecuulmassa
Een atoom is een heel klein deeltje. Een waterstofatoom is het kleinst en heeft de kleinste massa. Er
is een eenheid voor de massa: de atomaire massa-eenheid -> wordt aangegeven met ‘u’
De massa van een atoom, de atoommassa, geef j eop met de eenheid u
(de atoommassa van alle atomen zijn te vinden in tabel 25 of 99 van de Binas)
Een molecuul bestaat uit atomen. De molecuulmassa is gelijk aan de som van de massa’s van atomen.
, De massa van een elektron is nog kleiner dan de massa van protonen en neutronen waaruit een
atoom is opgebouwd. Je kunt de massa van de elektronen in een atoom verwaarlozen.
-> de massa van een ion, de ionmassa, is gelijk aan de massa van een atoom.
5.4 chemische hoeveelheid, mol en molaire massa
chemische hoeveelheid: de eenheid daarvan is mol en de afspraak is dat de chemische hoeveelheid
va n1,00 mol in gram gelijk is aan de getalswaarde van de molecuulmassa in u .
We noemen dit de molaire massa / molmassa met de eenheid gmol -1
Van de eenheid mol bestaan ook afgeleide eenheden zoals millimol of kilomol
5.5 Gehalte, concentratie
Een gehalte geeft aan wat de bijdrage van een onderdeel is ten opzichte van het geheel. Je geeft het
meestal op in procenten %. Als je daarbij gebruikt maakt van de massa-eenheden krijg je massa %.
Gerbuik je volume eenheden dan krijg je volume %.
Berekening van een gehalte ->
bijdrage onderdeel
------------------------- x 100 %
geheel
De concentratie geeft aan hoeveel van iets in een bepaald volume aanwezig is. In de chemie is het
belangrijk om de concentratie op te geven in mol per liter : mol L -1 -> molariteit -> M
( om aan te geven dat het gaat om de concentratie, zet je ‘spekhaken’ om de symbolen)
4.3 reactiewarmte
Bij iedere chemische reactie speelt energie een belangrijke rol. Deze energie is afkomstig uit de
bindingen van de reactanten en producten: de bindingsenergie. Bij een chemische reactie moet je
eerst de bindingsenergie van de beginstoffen opbrengen. -> activeringsenergie.
De reactiewarmte is dan het verschil tussen de bindingsenergie die je moet opbrengen en de
bindingsenergie die vrijkomt.
-> komt er meer bindingsenergie vrij dan je aan activeringsenergie nodig hebt, dan heb je een
exotherme reactie. Als deze eenmaal geactiveerd is, blijft zij doorgaan totdat een van de beginstoffen
op is.
Bij een endotherme reactie ligt het energieniveau van de reactieproductie hoger dan het
oorspronkelijke energie niveau van de beginstoffen. Hieruit kun je opmaken dat deze reactie een
constante energietoevoer nodig heeft om te kunnen plaatsvinden. Stopt de energietoevoer, dan stopt
ook de reactie.
4.4 Verbrandingsreacties
Een verbrandingsreactie is een reactie tussen een brandstof en zuurstof. Tijdens de verbranding
wordt er van elk van de afzonderlijke elementen in de brandstof een oxide gevormd.
Om een verbranding plaats te laten vinden, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen.
