ONDERWIJSKUNDE PASSEND ONDERWIJS
Artikel: passend onderwijs ontwerpen
het passend onderwijs ontwerp = complex lesmodel
een hulpmiddel om bij het plannen van onderwijs rekening te houden met verschillen tussen ll
maakt de organisatie van het passend onderwijs duidelijk en geeft inzicht in de verschillende manieren waarop je
de instructie kunt verdiepen.
Het ontwerp kun je daarom zien als een plattegrond, een overzichtstekening van je les.
Passend onderwijs: Ontwikkeling die het voor elke leerling mogelijk gaat maken optimaal gebruik te maken van de
onderwijsvoorzieningen en alle ondersteuning die daarbij geboden kan worden.
Het lesmodel kent drie aspecten
1. Afstemming
2. Organisatie
3. Verdieping
Afstemming
Differentiatie: het doelbewust afstemmen van de onderwijsleersituatie op verschillen tussen leerlingen in dezelfde
onderwijsgroep
- Het onderwijs past zich aan, aan de leerling.
- Het onderwijs stemt af op relevante verschillen tussen leerlingen
divergente differentiatie: iedereen krijgt dezelfde lessen op eigen niveau, het verschil wordt steeds groter
convergente differentiatie: er is één minimumdoel voor de groep, er is verlengde instructie en er zijn verschillen
zichtbaar
Hulpmiddelen en werkwijzen om te differentiëren:
- Het BHV-model -> Basisstof -> Herhalingsstof -> Verrijkingsstof.
- Zelfstandig werken / ZLR
- Samenwerkend of coöperatief leren
- De computer als hulpmiddel
- Passende instructie
Je kunt differentiëren naar: voorkennis, tempo, niveau, motivatie, zelfstandigheid, manier van leren.
Organisatie
Belangrijke aspecten voor goed klassenmanagement zijn:
Zelfstandig werken: Leerling kan zonder directe begeleiding van de leraar enige tijd werken (tussenstap naar
ZLR)
Zelfregulerend werken: Leerlingen formuleren zelf leerdoelen, maken een planning, voeren
deze uit en sturen/evalueren eigen leerproces -> metacognitieve vaardigheden.
(voorwaarde passend onderwijs)
Samenwerkend leren: peer tutoring.
- de ene leerling geeft instructie aan de andere leerling bij een bepaald leerstofonderdeel.
- positieve effecten, zowel voor degene die de instructie ontvangt als voor degene die de instructie geeft
Coöperatief leren: werken leerlingen in kleine groepen van leeftijdgenoten aan gezamenlijke doelen en
helpen ze elkaar bij het leren een meer gestructureerde vorm van samenwerkend leren.
basiskenmerken:
1. Positieve wederzijdse afhankelijkheid
2. Individuele verantwoordelijkheid
3. Directe interactie
4. Samenwerkingsvaardigheden.
5. Evaluatie van het groepsproces
, Na afloop: hoe hebben zij de samenwerking hebben ervaren. Wat ging er goed en welke verbeterpunten zijn er?
Omgaan met ICT
- Voldoende vaardigheden van ll
- Voldoende middelen in de klas aanwezig
- Leraren leiden het werk op de computer in, begeleiden en evalueren
- Goede educatieve software:
1. Drill and practice-programma’s: oefenen van bepaalde vaardigheden (automatiseren)
Tutorials: Interactieve programma’s die naast trainen van vaardigheden ook leerstof uitleggen en/of
feedback geven op gemaakte fouten.
2. Simulaties: Programma’s die kinderen inzicht geven in de manier waarop bepaalde processen
in praktijk kunnen verlopen (meer toepassen van kennis)
Ontwikkeling ZRL
1. Help uitdagende maar realistische doelen opstellen
2. Help met realistische plannen te maken
3. Tussentijds evalueren (overdenken, bijsturen)
4. Zelfstandig evalueren van het gemaakte werk
5. Voldoende mogelijkheden voor activiteiten zonder begeleiding
voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften wordt zelfregulerend leren gezien als een middel om te werken
aan zelfvertrouwen van de leerling en het verwerven van vaardigheden die ook buiten de schoolcontext van belang
zijn.
Instructie: wat de leerkracht doet in de onderwijsleersituatie om leerlingen te helpen bij leerprocessen.
Zorgleerlingen hebben vaak een aangepaste, verdiepende, passende instructie nodig. Instructie is niet alleen
uitleggen.
Instructieprincipes: = manieren om je instructie te verdiepen en passend te maken voor de leerlingen:
Automatiseren Oefenen en herhalen van leerstof, verkorten van procedures en versnellen denkhandelingen
korte oefening, spelvorm
Isoleren Een leerinhoud uit de context halen, kaal oefenen
Stam + t
Integreren Leerstof verbinden met persoonlijke kennis en ervaringen
Waar is het belangrijk voor? Waarom leer ik het?
Veralgemeniseren Kennis en vaardigheden toepassen van het geleerde in een andere situatie = transfer
stam + t in stelopdracht (materialen)
Reflecteren Vooraf: oriëntatie op de taak wat en hoe, leerstrategieën?
Tijdens: extra instructie hoe ver zijn de ll
Einde: terugblik
Compenseren Hulpmiddel voor de leerling die je aanbiedt ondanks een tekort aan kennis en vaardigheden
Verrijken Extra stof die verder gaat dan de al beheerste stof
Uitdagen, eigen interesse, keuzevrijheid
Preteaching: voorafgaand aan de les instructiemoment.
Voorbereiding op de komende les (nodige voorkennis)
Voor de les - een inloopmoment – andere dag
Artikel: de weg naar passend onderwijs
Artikel: passend onderwijs ontwerpen
het passend onderwijs ontwerp = complex lesmodel
een hulpmiddel om bij het plannen van onderwijs rekening te houden met verschillen tussen ll
maakt de organisatie van het passend onderwijs duidelijk en geeft inzicht in de verschillende manieren waarop je
de instructie kunt verdiepen.
Het ontwerp kun je daarom zien als een plattegrond, een overzichtstekening van je les.
Passend onderwijs: Ontwikkeling die het voor elke leerling mogelijk gaat maken optimaal gebruik te maken van de
onderwijsvoorzieningen en alle ondersteuning die daarbij geboden kan worden.
Het lesmodel kent drie aspecten
1. Afstemming
2. Organisatie
3. Verdieping
Afstemming
Differentiatie: het doelbewust afstemmen van de onderwijsleersituatie op verschillen tussen leerlingen in dezelfde
onderwijsgroep
- Het onderwijs past zich aan, aan de leerling.
- Het onderwijs stemt af op relevante verschillen tussen leerlingen
divergente differentiatie: iedereen krijgt dezelfde lessen op eigen niveau, het verschil wordt steeds groter
convergente differentiatie: er is één minimumdoel voor de groep, er is verlengde instructie en er zijn verschillen
zichtbaar
Hulpmiddelen en werkwijzen om te differentiëren:
- Het BHV-model -> Basisstof -> Herhalingsstof -> Verrijkingsstof.
- Zelfstandig werken / ZLR
- Samenwerkend of coöperatief leren
- De computer als hulpmiddel
- Passende instructie
Je kunt differentiëren naar: voorkennis, tempo, niveau, motivatie, zelfstandigheid, manier van leren.
Organisatie
Belangrijke aspecten voor goed klassenmanagement zijn:
Zelfstandig werken: Leerling kan zonder directe begeleiding van de leraar enige tijd werken (tussenstap naar
ZLR)
Zelfregulerend werken: Leerlingen formuleren zelf leerdoelen, maken een planning, voeren
deze uit en sturen/evalueren eigen leerproces -> metacognitieve vaardigheden.
(voorwaarde passend onderwijs)
Samenwerkend leren: peer tutoring.
- de ene leerling geeft instructie aan de andere leerling bij een bepaald leerstofonderdeel.
- positieve effecten, zowel voor degene die de instructie ontvangt als voor degene die de instructie geeft
Coöperatief leren: werken leerlingen in kleine groepen van leeftijdgenoten aan gezamenlijke doelen en
helpen ze elkaar bij het leren een meer gestructureerde vorm van samenwerkend leren.
basiskenmerken:
1. Positieve wederzijdse afhankelijkheid
2. Individuele verantwoordelijkheid
3. Directe interactie
4. Samenwerkingsvaardigheden.
5. Evaluatie van het groepsproces
, Na afloop: hoe hebben zij de samenwerking hebben ervaren. Wat ging er goed en welke verbeterpunten zijn er?
Omgaan met ICT
- Voldoende vaardigheden van ll
- Voldoende middelen in de klas aanwezig
- Leraren leiden het werk op de computer in, begeleiden en evalueren
- Goede educatieve software:
1. Drill and practice-programma’s: oefenen van bepaalde vaardigheden (automatiseren)
Tutorials: Interactieve programma’s die naast trainen van vaardigheden ook leerstof uitleggen en/of
feedback geven op gemaakte fouten.
2. Simulaties: Programma’s die kinderen inzicht geven in de manier waarop bepaalde processen
in praktijk kunnen verlopen (meer toepassen van kennis)
Ontwikkeling ZRL
1. Help uitdagende maar realistische doelen opstellen
2. Help met realistische plannen te maken
3. Tussentijds evalueren (overdenken, bijsturen)
4. Zelfstandig evalueren van het gemaakte werk
5. Voldoende mogelijkheden voor activiteiten zonder begeleiding
voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften wordt zelfregulerend leren gezien als een middel om te werken
aan zelfvertrouwen van de leerling en het verwerven van vaardigheden die ook buiten de schoolcontext van belang
zijn.
Instructie: wat de leerkracht doet in de onderwijsleersituatie om leerlingen te helpen bij leerprocessen.
Zorgleerlingen hebben vaak een aangepaste, verdiepende, passende instructie nodig. Instructie is niet alleen
uitleggen.
Instructieprincipes: = manieren om je instructie te verdiepen en passend te maken voor de leerlingen:
Automatiseren Oefenen en herhalen van leerstof, verkorten van procedures en versnellen denkhandelingen
korte oefening, spelvorm
Isoleren Een leerinhoud uit de context halen, kaal oefenen
Stam + t
Integreren Leerstof verbinden met persoonlijke kennis en ervaringen
Waar is het belangrijk voor? Waarom leer ik het?
Veralgemeniseren Kennis en vaardigheden toepassen van het geleerde in een andere situatie = transfer
stam + t in stelopdracht (materialen)
Reflecteren Vooraf: oriëntatie op de taak wat en hoe, leerstrategieën?
Tijdens: extra instructie hoe ver zijn de ll
Einde: terugblik
Compenseren Hulpmiddel voor de leerling die je aanbiedt ondanks een tekort aan kennis en vaardigheden
Verrijken Extra stof die verder gaat dan de al beheerste stof
Uitdagen, eigen interesse, keuzevrijheid
Preteaching: voorafgaand aan de les instructiemoment.
Voorbereiding op de komende les (nodige voorkennis)
Voor de les - een inloopmoment – andere dag
Artikel: de weg naar passend onderwijs
