Jeugdcriminaliteit & Jeugdbescherming
Inhoudsopgave
Week 1....................................................................................................................................................................... 3
Weijers: Hoofdstuk 1.....................................................................................................................................................3
Weijers: Hoofdstuk 3.....................................................................................................................................................3
Hendriks: Hoofdstuk 2...................................................................................................................................................4
Hendriks: Hoofdstuk 29.................................................................................................................................................5
Hoorcollege 1: Cijfers & definities.................................................................................................................................5
Week 2....................................................................................................................................................................... 7
Artikel: Thompson & Morris, 2016................................................................................................................................7
Hoorcollege 2: Ontwikkelings- en levensloop criminologie..........................................................................................8
Hendriks: Hoofdstuk 6.................................................................................................................................................10
Hendriks: Hoofdstuk 8.................................................................................................................................................11
Hendriks: Hoofdstuk 12...............................................................................................................................................11
Artikel: Assink et al., 2015...........................................................................................................................................12
Artikel: Yohros, 2022...................................................................................................................................................12
Artikel: Andrews & Bonta, 2010..................................................................................................................................13
Week 3..................................................................................................................................................................... 13
Weijers: Hoofdstuk 9...................................................................................................................................................13
Hendriks: Hoofdstuk 3.................................................................................................................................................14
Hendriks: Hoofdstuk 37...............................................................................................................................................14
Hendriks: Hoofdstuk 10...............................................................................................................................................14
Hoorcollege 3: Neurobiologie en criminaliteit............................................................................................................15
Week 4..................................................................................................................................................................... 16
Artikel: Van Gemert & Weerman, 2015......................................................................................................................16
Artikel: Whittaker, 2020..............................................................................................................................................17
Artikel: Ferwerda & Ham, 2017...................................................................................................................................17
Hoorcollege 4: Jeugdgroepen, bendes en geweld......................................................................................................17
Hendriks: Hoofdstuk 7.................................................................................................................................................19
Hendriks: Hoofdstuk 17...............................................................................................................................................20
Artikel: Alink et al., 2014.............................................................................................................................................20
Artikel: Alink et al., 2016.............................................................................................................................................21
Artikel: Alink et al., 2019.............................................................................................................................................21
Artikel: Belsky, 1980....................................................................................................................................................22
Week 5..................................................................................................................................................................... 22
Artikel: Besemer, 2017................................................................................................................................................22
Artikel: Calderoni, 2022...............................................................................................................................................22
Artikel: Van Dijk, 2022.................................................................................................................................................23
Artikel: Eichelsheim, 2019...........................................................................................................................................23
Hoorcollege 5: Georganiseerde criminaliteit..............................................................................................................23
Week 6..................................................................................................................................................................... 24
Weijers: Hoofdstuk 5...................................................................................................................................................24
Hendriks: Hoofdstuk 13, 31 & 32................................................................................................................................25
Artikel: Sorrentino, 2019.............................................................................................................................................26
Hoorcollege 6: Cybercrime en meisjes........................................................................................................................26
1
,Week 7..................................................................................................................................................................... 27
Hendriks: Hoofdstuk 4.................................................................................................................................................27
Hendriks: Hoofdstuk 11...............................................................................................................................................28
Hendriks: Hoofdstuk 15...............................................................................................................................................28
Hoorcollege 7: Vroegkinderlijke trauma en LVB.........................................................................................................28
Week 8..................................................................................................................................................................... 29
Hendriks: Hoofdstuk 9.................................................................................................................................................29
Artikel: Gilsing, 2015...................................................................................................................................................30
Hoorcollege 8: Cultuur en delinquentie......................................................................................................................30
Artikel: Boon et al., 2018.............................................................................................................................................31
Artikel: Christensen, 2020...........................................................................................................................................31
Artikel: Van der Put, 2014...........................................................................................................................................31
Overige tentamenstof.............................................................................................................................................. 32
Hendriks: Hoofdstuk 3.................................................................................................................................................32
Hendriks: Hoofdstuk 37...............................................................................................................................................32
Hendriks: Hoofdstuk 10...............................................................................................................................................33
2
,Week 1
Weijers: Hoofdstuk 1
Het traditionele jeugdrecht, gericht op het opvoedend en resocialiserend karakter van interventies,
komt onder druk te staan. Jongeren die met justitie in aanraking komen worden niet langer
beschouwd als kinderen die aandacht en zorg nodig hebben, maar eerder als angstaanjagende
risicojeugd die een ernstige bedreiging vormt voor de maatschappelijke orde.
Biases in media over berichtgeving jeugdcriminaliteit
1. De geregistreerde jeugdcriminaliteit daalt, maar de berichtgeving blijft gelijk of stijgt zelfs.
2. Er wordt een disproportionele hoeveelheid aandacht besteed aan high impact crimes (straatroof
en geweld), terwijl deze juist in aantallen zijn afgenomen.
3. De associatie tussen Marokkaanse jeugd en straatterreur, begonnen door de PVV maar inmiddels
ook overgenomen door Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Politiecijfers zijn nietszeggend, doordat deze worden beïnvloed door onder andere de
meldingsbereidheid van slachtoffers/getuigen en door beleidsprioriteiten.
Traditionele etiologische benadering = criminaliteit werd gezien als gevolg van een verstoord
aanpassingsproces aan de heersende waarden en cultuur. Negatieve socialisatieprocessen van
jeugdigen kregen bijzondere aandacht. Criminaliteit, deviant gedrag en gedragsproblemen werden
hoofdzakelijk in de lagere sociale klassen gesitueerd.
Bindingstheorie Hirschi = had als uitgangspunt dat goede bindingen van jongeren met sociale
subsystemen, zoals gezin en school, een vangnet van sociale controle impliceren dat remmend werkt
ten aanzien van jeugddelinquentie.
Er is sprake van een discrepantie in de zelfstandigheidsontwikkeling van jongeren. Jongeren zijn
tegenwoordig langer afhankelijk doordat ze langer naar school gaan (minder snel eigen inkomen),
maar tegelijkertijd is hun inbreng en autonomie in allerlei zaken toegenomen. Deze discrepantie
wordt de Maturity Gap genoemd.
Weijers: Hoofdstuk 3
Age-crime-curve = aantal jeugdigen neemt toe vanaf het 12e jaar (dan pas kunnen ze strafrechtelijk
schuldig bevonden worden), bereikt een piek rond het 18e-20e levensjaar en neemt daarna af.
Technisch sepot = zaak wordt geseponeerd wegens gebrek aan bewijs.
Beleidsdepot = zaak wordt geseponeerd omdat vervolging niet zinvol wordt geacht.
Soorten bronnen
Zelfrapportage
Politiecijfers (aangehouden verdachten)
Justitiële cijfers (strafrechtelijke daders)
Iedere bron brengt slechts een deel van de criminaliteit en verdachten/daders in beeld, daarom
kunnen de cijfers het beste gecombineerd worden voor een volledig beeld. Daarnaast bieden
meerdere bronnen de mogelijkheid overeenkomsten en verschillen te onderzoeken, om op die manier
betere duiding te kunnen geven aan de ontwikkelingen.
Nadeel zelfrapportage: het is een steekproef, kan sprake zijn van onder- of overrapportage (door bijv.
opscheppen).
3
, Nadeel politiestatistieken: als er geen aangifte wordt gedaan of er is geen verdachte, dan ontbreken er
gegevens. Prioriteit voor een bepaald type delict, verhoogt ook het aantal (geregistreerde) delicten.
Nadeel justitiestatistieken: sprake van filtering van zaken, doordat zaken geseponeerd worden.
Sinds 2006/7 een daling van de criminaliteit. Mogelijke factoren: welvaart, sociale controle,
werkgelegenheid en kansen op de arbeidsmarkt, bevolkingsontwikkelingen, middelengebruik.
Andere factoren die zijn ‘bevochten’: inspanningen van beleid en politie, preventiemaatregelen,
burgers die buurt proberen veiliger te maken etc.
Het kan ook zijn dat de offline criminaliteit zich heeft verschoven naar nieuwere vormen van online
criminaliteit.
Hendriks: Hoofdstuk 2
Internationale Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK) = verplicht ouders te ondersteunen in de
verzorging en opvoeding van hun kind.
Jeugdwet vereist ‘verantwoorde’ hulp. Dit wil zeggen hulp van goed niveau, die veilig, doeltreffend,
doelmatig en cliëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van de jeugdige
of ouder.
Jeugdhulp kan behalve in vrijwillig kader ook geboden worden in civiel- of strafrechtelijk kader. In
het civiele kader, geregeld in het Burgerlijk Wetboek en de Jeugdwet, kan de minderjarige te maken
krijgen met een uithuisplaatsing (UHP) en ondertoezichtstelling (OTS). In dat laatste geval komt
er een gezinsvoogd. Beide zijn voor de duur van 1 jaar en kunnen steeds verlengd worden met 1 jaar.
Wanneer een minderjarige onder toezicht is gesteld, kan het alsnog uit huis geplaats worden, maar
alleen met een machtiging van de rechter. De rechter kan ook een machtiging tot gesloten plaatsing
afgeven. In gesloten jeugdzorg kunnen vrijheidsbeperkende maatregelen worden ingezet, maar alleen
wanneer ze in het hulpverleningsplan zijn openomen, het noodzakelijk is voor de veiligheid van de
jeugdige of andere, of ter overbrugging van tijdelijke noodsituaties. In het hulpverleningsplan is
vastgelegd welke maatregelen mogen worden toegepast, onder welke voorwaarden en voor welke
doelen. Voor de toepassing van de beperkende maatregelen moet een reglement worden opgesteld.
De rechter kan de toepassing van dwangmiddelen toetsen aan de beginselen van solidariteit,
proportionaliteit en doelmatigheid.
Op dit moment lijkt er onder medewerkers geen consensus over wat vrijheidsbeperkende
maatregelen precies in en welke maatregelen hieronder vallen. De wet geeft de instellingen de
vrijheid hun eigen beleid te maken, maar het blijkt dat dit beleid niet expliciet genoeg is over
kinderrechten. Hierdoor werken ze in een grijs gebied waarin rechten van kinderen snel geschonden
worden.
Drang = preventieve jeugdbescherming; kent geen wettelijke basis (gelden dus ook geen juridische
waarborgen zoals bezwaar en beroep). Roept vragen op over de rechtspositie van de betrokkenen die
hiermee te maken krijgen. Drang mag door cliënten niet ervaren worden als dwang.
In het strafrechtelijke kader kan de minderjarige worden aangehouden op grond van een verdenking
van schuld aan een strafbaar feit (pas vervolgen vanaf 12). Recht op advocaat voor verhoor. Als de
politie het onderzoek niet binnen 6 uur afrondt, kan de minderjarige voor de duur van 3 dagen (+1x 3
dagen verlenging) in verzekering worden gesteld. Minderjarige dient dan binnen 3 dagen en 15 uur te
verschijnen voor een rechter-commissaris. OvJ kan de rechter verzoeken om de minderjarige voor 14
dagen in bewaring te stellen (in een justitiële jeugdinrichting).
4
Inhoudsopgave
Week 1....................................................................................................................................................................... 3
Weijers: Hoofdstuk 1.....................................................................................................................................................3
Weijers: Hoofdstuk 3.....................................................................................................................................................3
Hendriks: Hoofdstuk 2...................................................................................................................................................4
Hendriks: Hoofdstuk 29.................................................................................................................................................5
Hoorcollege 1: Cijfers & definities.................................................................................................................................5
Week 2....................................................................................................................................................................... 7
Artikel: Thompson & Morris, 2016................................................................................................................................7
Hoorcollege 2: Ontwikkelings- en levensloop criminologie..........................................................................................8
Hendriks: Hoofdstuk 6.................................................................................................................................................10
Hendriks: Hoofdstuk 8.................................................................................................................................................11
Hendriks: Hoofdstuk 12...............................................................................................................................................11
Artikel: Assink et al., 2015...........................................................................................................................................12
Artikel: Yohros, 2022...................................................................................................................................................12
Artikel: Andrews & Bonta, 2010..................................................................................................................................13
Week 3..................................................................................................................................................................... 13
Weijers: Hoofdstuk 9...................................................................................................................................................13
Hendriks: Hoofdstuk 3.................................................................................................................................................14
Hendriks: Hoofdstuk 37...............................................................................................................................................14
Hendriks: Hoofdstuk 10...............................................................................................................................................14
Hoorcollege 3: Neurobiologie en criminaliteit............................................................................................................15
Week 4..................................................................................................................................................................... 16
Artikel: Van Gemert & Weerman, 2015......................................................................................................................16
Artikel: Whittaker, 2020..............................................................................................................................................17
Artikel: Ferwerda & Ham, 2017...................................................................................................................................17
Hoorcollege 4: Jeugdgroepen, bendes en geweld......................................................................................................17
Hendriks: Hoofdstuk 7.................................................................................................................................................19
Hendriks: Hoofdstuk 17...............................................................................................................................................20
Artikel: Alink et al., 2014.............................................................................................................................................20
Artikel: Alink et al., 2016.............................................................................................................................................21
Artikel: Alink et al., 2019.............................................................................................................................................21
Artikel: Belsky, 1980....................................................................................................................................................22
Week 5..................................................................................................................................................................... 22
Artikel: Besemer, 2017................................................................................................................................................22
Artikel: Calderoni, 2022...............................................................................................................................................22
Artikel: Van Dijk, 2022.................................................................................................................................................23
Artikel: Eichelsheim, 2019...........................................................................................................................................23
Hoorcollege 5: Georganiseerde criminaliteit..............................................................................................................23
Week 6..................................................................................................................................................................... 24
Weijers: Hoofdstuk 5...................................................................................................................................................24
Hendriks: Hoofdstuk 13, 31 & 32................................................................................................................................25
Artikel: Sorrentino, 2019.............................................................................................................................................26
Hoorcollege 6: Cybercrime en meisjes........................................................................................................................26
1
,Week 7..................................................................................................................................................................... 27
Hendriks: Hoofdstuk 4.................................................................................................................................................27
Hendriks: Hoofdstuk 11...............................................................................................................................................28
Hendriks: Hoofdstuk 15...............................................................................................................................................28
Hoorcollege 7: Vroegkinderlijke trauma en LVB.........................................................................................................28
Week 8..................................................................................................................................................................... 29
Hendriks: Hoofdstuk 9.................................................................................................................................................29
Artikel: Gilsing, 2015...................................................................................................................................................30
Hoorcollege 8: Cultuur en delinquentie......................................................................................................................30
Artikel: Boon et al., 2018.............................................................................................................................................31
Artikel: Christensen, 2020...........................................................................................................................................31
Artikel: Van der Put, 2014...........................................................................................................................................31
Overige tentamenstof.............................................................................................................................................. 32
Hendriks: Hoofdstuk 3.................................................................................................................................................32
Hendriks: Hoofdstuk 37...............................................................................................................................................32
Hendriks: Hoofdstuk 10...............................................................................................................................................33
2
,Week 1
Weijers: Hoofdstuk 1
Het traditionele jeugdrecht, gericht op het opvoedend en resocialiserend karakter van interventies,
komt onder druk te staan. Jongeren die met justitie in aanraking komen worden niet langer
beschouwd als kinderen die aandacht en zorg nodig hebben, maar eerder als angstaanjagende
risicojeugd die een ernstige bedreiging vormt voor de maatschappelijke orde.
Biases in media over berichtgeving jeugdcriminaliteit
1. De geregistreerde jeugdcriminaliteit daalt, maar de berichtgeving blijft gelijk of stijgt zelfs.
2. Er wordt een disproportionele hoeveelheid aandacht besteed aan high impact crimes (straatroof
en geweld), terwijl deze juist in aantallen zijn afgenomen.
3. De associatie tussen Marokkaanse jeugd en straatterreur, begonnen door de PVV maar inmiddels
ook overgenomen door Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Politiecijfers zijn nietszeggend, doordat deze worden beïnvloed door onder andere de
meldingsbereidheid van slachtoffers/getuigen en door beleidsprioriteiten.
Traditionele etiologische benadering = criminaliteit werd gezien als gevolg van een verstoord
aanpassingsproces aan de heersende waarden en cultuur. Negatieve socialisatieprocessen van
jeugdigen kregen bijzondere aandacht. Criminaliteit, deviant gedrag en gedragsproblemen werden
hoofdzakelijk in de lagere sociale klassen gesitueerd.
Bindingstheorie Hirschi = had als uitgangspunt dat goede bindingen van jongeren met sociale
subsystemen, zoals gezin en school, een vangnet van sociale controle impliceren dat remmend werkt
ten aanzien van jeugddelinquentie.
Er is sprake van een discrepantie in de zelfstandigheidsontwikkeling van jongeren. Jongeren zijn
tegenwoordig langer afhankelijk doordat ze langer naar school gaan (minder snel eigen inkomen),
maar tegelijkertijd is hun inbreng en autonomie in allerlei zaken toegenomen. Deze discrepantie
wordt de Maturity Gap genoemd.
Weijers: Hoofdstuk 3
Age-crime-curve = aantal jeugdigen neemt toe vanaf het 12e jaar (dan pas kunnen ze strafrechtelijk
schuldig bevonden worden), bereikt een piek rond het 18e-20e levensjaar en neemt daarna af.
Technisch sepot = zaak wordt geseponeerd wegens gebrek aan bewijs.
Beleidsdepot = zaak wordt geseponeerd omdat vervolging niet zinvol wordt geacht.
Soorten bronnen
Zelfrapportage
Politiecijfers (aangehouden verdachten)
Justitiële cijfers (strafrechtelijke daders)
Iedere bron brengt slechts een deel van de criminaliteit en verdachten/daders in beeld, daarom
kunnen de cijfers het beste gecombineerd worden voor een volledig beeld. Daarnaast bieden
meerdere bronnen de mogelijkheid overeenkomsten en verschillen te onderzoeken, om op die manier
betere duiding te kunnen geven aan de ontwikkelingen.
Nadeel zelfrapportage: het is een steekproef, kan sprake zijn van onder- of overrapportage (door bijv.
opscheppen).
3
, Nadeel politiestatistieken: als er geen aangifte wordt gedaan of er is geen verdachte, dan ontbreken er
gegevens. Prioriteit voor een bepaald type delict, verhoogt ook het aantal (geregistreerde) delicten.
Nadeel justitiestatistieken: sprake van filtering van zaken, doordat zaken geseponeerd worden.
Sinds 2006/7 een daling van de criminaliteit. Mogelijke factoren: welvaart, sociale controle,
werkgelegenheid en kansen op de arbeidsmarkt, bevolkingsontwikkelingen, middelengebruik.
Andere factoren die zijn ‘bevochten’: inspanningen van beleid en politie, preventiemaatregelen,
burgers die buurt proberen veiliger te maken etc.
Het kan ook zijn dat de offline criminaliteit zich heeft verschoven naar nieuwere vormen van online
criminaliteit.
Hendriks: Hoofdstuk 2
Internationale Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK) = verplicht ouders te ondersteunen in de
verzorging en opvoeding van hun kind.
Jeugdwet vereist ‘verantwoorde’ hulp. Dit wil zeggen hulp van goed niveau, die veilig, doeltreffend,
doelmatig en cliëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van de jeugdige
of ouder.
Jeugdhulp kan behalve in vrijwillig kader ook geboden worden in civiel- of strafrechtelijk kader. In
het civiele kader, geregeld in het Burgerlijk Wetboek en de Jeugdwet, kan de minderjarige te maken
krijgen met een uithuisplaatsing (UHP) en ondertoezichtstelling (OTS). In dat laatste geval komt
er een gezinsvoogd. Beide zijn voor de duur van 1 jaar en kunnen steeds verlengd worden met 1 jaar.
Wanneer een minderjarige onder toezicht is gesteld, kan het alsnog uit huis geplaats worden, maar
alleen met een machtiging van de rechter. De rechter kan ook een machtiging tot gesloten plaatsing
afgeven. In gesloten jeugdzorg kunnen vrijheidsbeperkende maatregelen worden ingezet, maar alleen
wanneer ze in het hulpverleningsplan zijn openomen, het noodzakelijk is voor de veiligheid van de
jeugdige of andere, of ter overbrugging van tijdelijke noodsituaties. In het hulpverleningsplan is
vastgelegd welke maatregelen mogen worden toegepast, onder welke voorwaarden en voor welke
doelen. Voor de toepassing van de beperkende maatregelen moet een reglement worden opgesteld.
De rechter kan de toepassing van dwangmiddelen toetsen aan de beginselen van solidariteit,
proportionaliteit en doelmatigheid.
Op dit moment lijkt er onder medewerkers geen consensus over wat vrijheidsbeperkende
maatregelen precies in en welke maatregelen hieronder vallen. De wet geeft de instellingen de
vrijheid hun eigen beleid te maken, maar het blijkt dat dit beleid niet expliciet genoeg is over
kinderrechten. Hierdoor werken ze in een grijs gebied waarin rechten van kinderen snel geschonden
worden.
Drang = preventieve jeugdbescherming; kent geen wettelijke basis (gelden dus ook geen juridische
waarborgen zoals bezwaar en beroep). Roept vragen op over de rechtspositie van de betrokkenen die
hiermee te maken krijgen. Drang mag door cliënten niet ervaren worden als dwang.
In het strafrechtelijke kader kan de minderjarige worden aangehouden op grond van een verdenking
van schuld aan een strafbaar feit (pas vervolgen vanaf 12). Recht op advocaat voor verhoor. Als de
politie het onderzoek niet binnen 6 uur afrondt, kan de minderjarige voor de duur van 3 dagen (+1x 3
dagen verlenging) in verzekering worden gesteld. Minderjarige dient dan binnen 3 dagen en 15 uur te
verschijnen voor een rechter-commissaris. OvJ kan de rechter verzoeken om de minderjarige voor 14
dagen in bewaring te stellen (in een justitiële jeugdinrichting).
4
