Kenmerkende aspecten tijdvak 4: tijd
van steden en staten (1000 – 1500)
13. De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven
van een agrarischurbane samenleving
Na 1000 herleefde de landbouw stedelijke samenleving in West-Europa. De
landbouw ging meer opbrengen. Einde aan de plunderingen (van bijv. Vikingen) &
toename voedsel (drieslagstelsel, ijzeren werktuig, gebruik van paarden) zorgde
voor het opbloeien van duizenden steden waar handelaren en ambachtslieden
leefden. Voedseloverschot werd verkocht op de markt, waar
ook ambacht was. Handel zorgde ook voor geldeconomie.
14. De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid
van steden
Iedere stad had stadsrechten (eigen bestuur, wetten en regels) en in ruil voor
de privileges werd er belasting betaald. Door hun rijkdom en vrijheid hadden de
steden een grote aantrekkingskracht op de bewoners van het platteland. De
macht in steden kwam in handen van een elite van rijke kooplieden.
Schutterij zorgde voor veiligheid, baljuw voor rechtvaardigheid
en schepenen voor wetten. Gilde = beroepsgroep. Veel boeren vertrekken naar
steden vanwege geen herendiensten en werkgelegenheid. Burgerij is rijk
vanwege handel en ambacht.
15. Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel
de geestelijke macht het primaat behoorde te hebben \
In de strijd wie het primaat behoorde te hebben gaf paus Gregorius VII keizer
Hendrik een ban, waarmee de keizers in 1122 afstand deden van de investituur.
Paus bepaalde het geloof en stelde de inquisitie op om de ketters te vervolgen.
Afspraken tussen keizer en paus: bisschop heeft wereldlijke en geestelijke taak,
keizer mag bisschop wereldlijk benoemen en paus geestelijk.
16. De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de
vorm van de kruistochten
Aan het eind van de 11e eeuw werd Jeruzalem veroverd door een christelijk leger
afkomstig uit West-Europa, door een kruistocht en verspreidde het christendom
(expansie). Jeruzalem werd bloederig veroverd van de Moslims, maar later is
deze weer terug veroverd. In de 12e en 13e eeuw volgden meer kruistochten om
gebieden ten oosten van de Middellandse Zee te veroveren of in christelijke
handen te houden. De handel van Europeanen in het Midden-Oosten, onder
meer van specerijen uit Oost Azië, bloeide op. Christelijke legers veroverden ook
het Iberisch schiereiland en grote gebieden in Oost-Europa.
van steden en staten (1000 – 1500)
13. De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven
van een agrarischurbane samenleving
Na 1000 herleefde de landbouw stedelijke samenleving in West-Europa. De
landbouw ging meer opbrengen. Einde aan de plunderingen (van bijv. Vikingen) &
toename voedsel (drieslagstelsel, ijzeren werktuig, gebruik van paarden) zorgde
voor het opbloeien van duizenden steden waar handelaren en ambachtslieden
leefden. Voedseloverschot werd verkocht op de markt, waar
ook ambacht was. Handel zorgde ook voor geldeconomie.
14. De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid
van steden
Iedere stad had stadsrechten (eigen bestuur, wetten en regels) en in ruil voor
de privileges werd er belasting betaald. Door hun rijkdom en vrijheid hadden de
steden een grote aantrekkingskracht op de bewoners van het platteland. De
macht in steden kwam in handen van een elite van rijke kooplieden.
Schutterij zorgde voor veiligheid, baljuw voor rechtvaardigheid
en schepenen voor wetten. Gilde = beroepsgroep. Veel boeren vertrekken naar
steden vanwege geen herendiensten en werkgelegenheid. Burgerij is rijk
vanwege handel en ambacht.
15. Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel
de geestelijke macht het primaat behoorde te hebben \
In de strijd wie het primaat behoorde te hebben gaf paus Gregorius VII keizer
Hendrik een ban, waarmee de keizers in 1122 afstand deden van de investituur.
Paus bepaalde het geloof en stelde de inquisitie op om de ketters te vervolgen.
Afspraken tussen keizer en paus: bisschop heeft wereldlijke en geestelijke taak,
keizer mag bisschop wereldlijk benoemen en paus geestelijk.
16. De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de
vorm van de kruistochten
Aan het eind van de 11e eeuw werd Jeruzalem veroverd door een christelijk leger
afkomstig uit West-Europa, door een kruistocht en verspreidde het christendom
(expansie). Jeruzalem werd bloederig veroverd van de Moslims, maar later is
deze weer terug veroverd. In de 12e en 13e eeuw volgden meer kruistochten om
gebieden ten oosten van de Middellandse Zee te veroveren of in christelijke
handen te houden. De handel van Europeanen in het Midden-Oosten, onder
meer van specerijen uit Oost Azië, bloeide op. Christelijke legers veroverden ook
het Iberisch schiereiland en grote gebieden in Oost-Europa.
