Samenvattingen inleiding pedagogiek
artikelen
Gendered Parenting in Early Childhood: Subtle
But Unmistakable if You Know Where to Look -
mesman en groeneveld
Er wordt over het algemeen nauwelijks verschil gemaakt tussen opvoeding meisjes en jongens
als er genderneutraal wordt opgevoed. Als er wel gender-gerelateerd wordt opgevoed dan zijn er
vaak verwachtingen die gevormd worden door ouders bij een bepaald geslacht. In een cultuur
waar gendergelijkheid hoog staat, geven ouders niet toe dat ze gender-stereotypisch opvoeden,
ook al doen ze het onbewust en impliciet.
Impliciete gendered parenting:
Gendergerelateerde socialisatie komt vooral impliciet naar voren in specifieke opvoedingsstijlen,
waarin verborgen gedragingen en stereotypen overkomen over verwachtingen van bepaalde
geslachten. Er bestaan directe impliciete boodschappen wat het kind betreft, en indirecte
impliciete boodschappen wat anderen betreft en het kind bereikt.
Bewijzen voor en tegen gendered parenting:
Er wordt gefocust op de vroege kindertijd omdat kinderen hier de meeste principes van gender
beginnen te begrijpen.
Directe boodschappen:
Als ouders gendergerelateerde spullen of speelgoed aanbieden, worden er bepaalde
´genderrollen´ aangemoedigd als kinderen ermee spelen. Dit kan hun denken en gedrag
beïnvloeden omdat ze bijvoorbeeld verschillende vaardigheden leren door met verschillend
speelgoed te spelen. Dit kan later effect hebben op verschillende ontwikkelingen.
Moeders reageren vaak minder negatief op het risicovolle en verontrustend gedrag van hun
zonen, wat als gevolg heeft dat bijvoorbeeld ´risico nemen´ een stereotype voor jongens is
geworden. Aangeboren verschillen in geslacht kunnen leiden tot een andere manier van
opvoeden, bijvoorbeeld het (onbewust) meer gebruiken van fysieke kracht bij jongens dan bij
meisjes omdat jongens dat fysiek gezien beter aankunnen. Dit is echter alleen gebaseerd op het
stereotype wat ouders in hun hoofd hebben dan op daadwerkelijke fysieke vaardigheden.
Indirecte boodschappen:
,Indirecte impliciete boodschappen betreffen anderen en algemene verwachtingen. Dit wordt
vaak onderzocht door aan ouders boekjes met hun kinderen te lezen waar wel en geen gender-
gerelateerde dingen in staan en hun omgang daarmee te observeren.
Uit onderzoeken is gebleken dat ouders niet per se expliciete geslachtsgerelateerde
opmerkingen maken, maar wel subtiele impliciete opmerkingen over stereotypen. Vaders vinden
het onbewust minder erg als hun zoon gemeen is dan hun dochter, en ouders labelen meisjes
meer als verdrietig, en jongens meer als boos. Ook hoe ouders zich zelf gedragen komt over op
de kinderen. Kinderen doen graag hun ouders na, vaak de ouder van hetzelfde geslacht, en gaan
dat ook als ´normaal´ gedrag voor hun zien. Dit gedrag kunnen ze ook weer overbrengen naar
anderen.
En nu?
Het is moeilijk om expliciete gender-neutrale boodschappen over te brengen, als impliciete
boodschappen een andere boodschap overgeven. Maar misschien zijn de impliciete gender
gerelateerde boodschappen wel niet onbewust, aangezien ouders hun kinderen misschien juist
wel zoals hun geslacht willen opvoeden om ze voor te bereiden op de maatschappij. Dit kunnen
ze echter in bv interviews wel onderdrukken omdat ze wel achter de ideologie van
´gendergelijkheid´ willen lijken te staan. Maar een andere verklaring kan zijn dat ouders wel door
stereotypen aan gendergebonden ouderschap doen. Verschillende mechanismen die hieronder
zitten moeten nog onderzocht worden.
Het is belangrijk om te onderzoeken waar de onderliggende meningen en gedefinieerde
begrippen vandaan komen om de ontwikkeling van gedrag van kinderen over geslachtsrollen te
begrijpen. We weten weinig van gendered parenting buiten het westen, wel is cultuur een grote
invloed op de ontwikkeling van gender stereotypes. Ook zijn rijkere mensen over het algemeen
meer genderneutraal.
Aan de ene kant is gendergerelateerd opvoeden goed omdat je kinderen zo voorbereid op de
verwachtingen van de maatschappij wat positief kan zijn voor het welzijn van de kinderen. Aan
de andere kant is er een negatieve blik op gendergerelateerd opvoeden omdat de vaardigheden
en talenten kunnen worden ondermijnd wat effect kan hebben op het welzijn.
,Gezinsrapport SCP 2011 H7 en H8
Hoofdstuk 7
Hedendaagse ouders hechten de meeste waarde aan assertiviteit en autonomie (individualisme)
in de opvoeding van hun kinderen; daarna conformiteit en sociaal gevoel en op de laatste plaats
(school)prestaties. Sociale kwaliteit van opvoeding gaat achteruit door de nadruk op
individualisme.
Volgens opvoeddeskundigen heeft een goede opvoeding een hoge mate van ondersteuning,
autoritatieve controlestrategieën, weinige autoritaire controle en voldoende steun en regelmaat.
Daarbij geven ongeveer een vijfde deel van de ouders aan de opvoeding niet goed in de hand te
hebben, en een zevende deel de opvoeding niet aan te kunnen. Dit leidt tot
opvoedingsonzekerheid wat kan leiden tot opvoedingskramp en daarmee overbescherming
(nadelig voor ontwikkeling voor weerbaarheid). In dit onderzoek is geen verschil gevonden
tussen belangrijke waarden volgens moeders en vaders. Moeders zijn emotioneel wel
ondersteunender en voeden eventueel bewuster op dan vaders. Het zou gunstig zijn als vaders
meer betrokken zijn bij de opvoeding; neemt ook de opvoedingsstress van moeders weg.
Opvoeding wordt als minder belastend ervaren als beide ouders werken, ipv één kostwinner en
één huis´ouder´. Een vermindering van zorgverplichtingen verbetert de opvoeding: kleiner gezin
gunstig.
De kwaliteit van opvoeding in kwetsbare gezinssituaties is meestal minder goed; meer autoritaire
opvoedingsstrategieën. Ook benadrukken ze minder de autonomie van het kind en zijn ze minder
consistent. Ook zijn ze vaak minder liefdevol wat kan komen door meer opvoedingsstress, door
het gebrek aan het partner, opleiding en inkomen.
In stief- en samengestelde gezinnen zijn er relatief weinig problemen met opvoeding.
Opvoedingsopvattingen verschillen ook: ouders met een lager inkomen/opleiding vinden
conformiteit belangrijk, terwijl ouders met een hoog inkomen/opleiding meer waarde geven aan
assertiviteit, autonomie en sociaal gevoel. Ook staan laagopgeleiden vaak minder negatief
tegenover fysieke disciplineringstechnieken.
Hoofdstuk 8
De bezorgdheid is toegenomen dat gezinnen geïsoleerd zijn geraakt en minder kunnen
terugvallen op de brede opvoedomgeving. 80% van de ouders geven aan wel te kunnen
terugvallen op hun sociale netwerk; 20% heeft dit niet en hoeft dit ook niet echt. Dit komt
misschien door de cultuur van het ´zelf-doen´ wat in Nederland heerst.
Ouders die steun krijgen door hun sociale netwerk vinden dat meestal voldoende, anderen
(alleenstaanden, laagopgeleiden of met jonge kinderen) geven aan niet voldoende
, opvoedingssteun te krijgen, waardoor ze naar formele opvoedingssteun zullen stappen. Dit hangt
ook samen met buurtkenmerken.
Voor praktische steun en advies over de opvoeding maken ze het vaakst
gebruik van kinderopvang, peuterspeelzaal en school; ouders hebben
waarschijnlijk behoefte aan een laagdrempelige opvoedingsondersteuning,
buiten het sociale netwerk om. De onderwijsraad adviseert ouders en scholen
meer als partners op te treden, in juridische zin maar ook als het vormen
van oudergemeenschappen → tussen ouder en school maar ook ouder en ouder.
artikelen
Gendered Parenting in Early Childhood: Subtle
But Unmistakable if You Know Where to Look -
mesman en groeneveld
Er wordt over het algemeen nauwelijks verschil gemaakt tussen opvoeding meisjes en jongens
als er genderneutraal wordt opgevoed. Als er wel gender-gerelateerd wordt opgevoed dan zijn er
vaak verwachtingen die gevormd worden door ouders bij een bepaald geslacht. In een cultuur
waar gendergelijkheid hoog staat, geven ouders niet toe dat ze gender-stereotypisch opvoeden,
ook al doen ze het onbewust en impliciet.
Impliciete gendered parenting:
Gendergerelateerde socialisatie komt vooral impliciet naar voren in specifieke opvoedingsstijlen,
waarin verborgen gedragingen en stereotypen overkomen over verwachtingen van bepaalde
geslachten. Er bestaan directe impliciete boodschappen wat het kind betreft, en indirecte
impliciete boodschappen wat anderen betreft en het kind bereikt.
Bewijzen voor en tegen gendered parenting:
Er wordt gefocust op de vroege kindertijd omdat kinderen hier de meeste principes van gender
beginnen te begrijpen.
Directe boodschappen:
Als ouders gendergerelateerde spullen of speelgoed aanbieden, worden er bepaalde
´genderrollen´ aangemoedigd als kinderen ermee spelen. Dit kan hun denken en gedrag
beïnvloeden omdat ze bijvoorbeeld verschillende vaardigheden leren door met verschillend
speelgoed te spelen. Dit kan later effect hebben op verschillende ontwikkelingen.
Moeders reageren vaak minder negatief op het risicovolle en verontrustend gedrag van hun
zonen, wat als gevolg heeft dat bijvoorbeeld ´risico nemen´ een stereotype voor jongens is
geworden. Aangeboren verschillen in geslacht kunnen leiden tot een andere manier van
opvoeden, bijvoorbeeld het (onbewust) meer gebruiken van fysieke kracht bij jongens dan bij
meisjes omdat jongens dat fysiek gezien beter aankunnen. Dit is echter alleen gebaseerd op het
stereotype wat ouders in hun hoofd hebben dan op daadwerkelijke fysieke vaardigheden.
Indirecte boodschappen:
,Indirecte impliciete boodschappen betreffen anderen en algemene verwachtingen. Dit wordt
vaak onderzocht door aan ouders boekjes met hun kinderen te lezen waar wel en geen gender-
gerelateerde dingen in staan en hun omgang daarmee te observeren.
Uit onderzoeken is gebleken dat ouders niet per se expliciete geslachtsgerelateerde
opmerkingen maken, maar wel subtiele impliciete opmerkingen over stereotypen. Vaders vinden
het onbewust minder erg als hun zoon gemeen is dan hun dochter, en ouders labelen meisjes
meer als verdrietig, en jongens meer als boos. Ook hoe ouders zich zelf gedragen komt over op
de kinderen. Kinderen doen graag hun ouders na, vaak de ouder van hetzelfde geslacht, en gaan
dat ook als ´normaal´ gedrag voor hun zien. Dit gedrag kunnen ze ook weer overbrengen naar
anderen.
En nu?
Het is moeilijk om expliciete gender-neutrale boodschappen over te brengen, als impliciete
boodschappen een andere boodschap overgeven. Maar misschien zijn de impliciete gender
gerelateerde boodschappen wel niet onbewust, aangezien ouders hun kinderen misschien juist
wel zoals hun geslacht willen opvoeden om ze voor te bereiden op de maatschappij. Dit kunnen
ze echter in bv interviews wel onderdrukken omdat ze wel achter de ideologie van
´gendergelijkheid´ willen lijken te staan. Maar een andere verklaring kan zijn dat ouders wel door
stereotypen aan gendergebonden ouderschap doen. Verschillende mechanismen die hieronder
zitten moeten nog onderzocht worden.
Het is belangrijk om te onderzoeken waar de onderliggende meningen en gedefinieerde
begrippen vandaan komen om de ontwikkeling van gedrag van kinderen over geslachtsrollen te
begrijpen. We weten weinig van gendered parenting buiten het westen, wel is cultuur een grote
invloed op de ontwikkeling van gender stereotypes. Ook zijn rijkere mensen over het algemeen
meer genderneutraal.
Aan de ene kant is gendergerelateerd opvoeden goed omdat je kinderen zo voorbereid op de
verwachtingen van de maatschappij wat positief kan zijn voor het welzijn van de kinderen. Aan
de andere kant is er een negatieve blik op gendergerelateerd opvoeden omdat de vaardigheden
en talenten kunnen worden ondermijnd wat effect kan hebben op het welzijn.
,Gezinsrapport SCP 2011 H7 en H8
Hoofdstuk 7
Hedendaagse ouders hechten de meeste waarde aan assertiviteit en autonomie (individualisme)
in de opvoeding van hun kinderen; daarna conformiteit en sociaal gevoel en op de laatste plaats
(school)prestaties. Sociale kwaliteit van opvoeding gaat achteruit door de nadruk op
individualisme.
Volgens opvoeddeskundigen heeft een goede opvoeding een hoge mate van ondersteuning,
autoritatieve controlestrategieën, weinige autoritaire controle en voldoende steun en regelmaat.
Daarbij geven ongeveer een vijfde deel van de ouders aan de opvoeding niet goed in de hand te
hebben, en een zevende deel de opvoeding niet aan te kunnen. Dit leidt tot
opvoedingsonzekerheid wat kan leiden tot opvoedingskramp en daarmee overbescherming
(nadelig voor ontwikkeling voor weerbaarheid). In dit onderzoek is geen verschil gevonden
tussen belangrijke waarden volgens moeders en vaders. Moeders zijn emotioneel wel
ondersteunender en voeden eventueel bewuster op dan vaders. Het zou gunstig zijn als vaders
meer betrokken zijn bij de opvoeding; neemt ook de opvoedingsstress van moeders weg.
Opvoeding wordt als minder belastend ervaren als beide ouders werken, ipv één kostwinner en
één huis´ouder´. Een vermindering van zorgverplichtingen verbetert de opvoeding: kleiner gezin
gunstig.
De kwaliteit van opvoeding in kwetsbare gezinssituaties is meestal minder goed; meer autoritaire
opvoedingsstrategieën. Ook benadrukken ze minder de autonomie van het kind en zijn ze minder
consistent. Ook zijn ze vaak minder liefdevol wat kan komen door meer opvoedingsstress, door
het gebrek aan het partner, opleiding en inkomen.
In stief- en samengestelde gezinnen zijn er relatief weinig problemen met opvoeding.
Opvoedingsopvattingen verschillen ook: ouders met een lager inkomen/opleiding vinden
conformiteit belangrijk, terwijl ouders met een hoog inkomen/opleiding meer waarde geven aan
assertiviteit, autonomie en sociaal gevoel. Ook staan laagopgeleiden vaak minder negatief
tegenover fysieke disciplineringstechnieken.
Hoofdstuk 8
De bezorgdheid is toegenomen dat gezinnen geïsoleerd zijn geraakt en minder kunnen
terugvallen op de brede opvoedomgeving. 80% van de ouders geven aan wel te kunnen
terugvallen op hun sociale netwerk; 20% heeft dit niet en hoeft dit ook niet echt. Dit komt
misschien door de cultuur van het ´zelf-doen´ wat in Nederland heerst.
Ouders die steun krijgen door hun sociale netwerk vinden dat meestal voldoende, anderen
(alleenstaanden, laagopgeleiden of met jonge kinderen) geven aan niet voldoende
, opvoedingssteun te krijgen, waardoor ze naar formele opvoedingssteun zullen stappen. Dit hangt
ook samen met buurtkenmerken.
Voor praktische steun en advies over de opvoeding maken ze het vaakst
gebruik van kinderopvang, peuterspeelzaal en school; ouders hebben
waarschijnlijk behoefte aan een laagdrempelige opvoedingsondersteuning,
buiten het sociale netwerk om. De onderwijsraad adviseert ouders en scholen
meer als partners op te treden, in juridische zin maar ook als het vormen
van oudergemeenschappen → tussen ouder en school maar ook ouder en ouder.
