Inleiding strafrecht, samenvatting, midterm 1, TLS

Inleiding strafrecht Midterm 1


Inleiding strafrecht, hoorcollege 1
H1 par. 1.1 t/m 1.6, 1.9.4 en H3 (helemaal)
H1 Essentialia en achtergronden van het Nederlandse strafrecht
1.1 Wat is strafrecht?
 Strafrecht
o Oog op het ius puniendi
 Het recht van de overheid om burgers te straffen op grond van
normschendingen
 Norm: opvattingen omtrent gewenst gedrag
o Functies
 Voorkomen van ongerichte wraak en dus het voorkomen van eigenrichting
 D.w.z. het voorkomen dat burgers onderling voor eigen rechter
zouden gaan spelen
 Bewaken van veiligheid en het ordelijk verloop van de samenleving
 Door bepaalde schadelijke en gevaarlijke menselijke gedragingen
tegen te gaan d.m.v. vervolging en bestraffing
 Wanneer gedrag strafbaar stellen?
o Criteria voor strafbaarstelling (o.a.):
 Schade (harm principle)
 Geweld met als gevolg een letsel
 Witwassen van bijv. €50,-
 Subsidiariteit (ultimum remedium)
 Proportionaliteit (evenredigheid)
 Overheidsreactie moet proportioneel zijn, niet disproportioneel=
 Onderscheidingen in het strafrecht
o Materieel strafrecht
 Elke door het daartoe bevoegde overheidsgezag vastgestelde, algemene, de
burgers bindende regeling
 Regelt:
1. Welke gedragingen onder welke omstandigheden strafbaar zijn
2. Waaruit de straffen bestaan
3. Onder welke voorwaarden het strafrecht mag worden toegepast
 Inhoud, werkelijkheid
 Strafbaarstelling van gedrag + straf
o Formeel strafrecht
 Gecreëerd volgens procedure zoals beschreven in art. 81-88 GW
 Bevat voorschriften die bepalen langs welke weg het strafrecht zich dient te
verwerkelijken
 Verwezenlijking van het materiële strafrecht
 Vorm, procedure
 Zowel structuur als cultuur bepalend voor strafrechtelijke werkelijkheid
o Strafrecht verschilt per samenleving
o Samenleving laat zich aflezen aan de wijze waarop dit zijn gevangenen behandelt
 Bepaalde ontwikkelingen kunnen in de samenleving van groot gewicht zijn
o Denk aan criminele politiek
 Omschreven als de rationele organisatie van de maatschappelijke reactie op
de misdaad
 Zoals toegenomen angst voor geestelijk gestoorde criminelen

,Inleiding strafrecht Midterm 1




1.2 De geest van ons Wetboek van Strafrecht
 Het Wetboek van Strafrecht van 1881 trad in 1886 in werking
o Daarvoor gold in Nederland de Franse Code Pénal
 Een van de laatste uitvloeisels van de Franse overheersing.
o Groot vertrouwen in rechter
 Deze beweegt zich tussen algemene wettelijke minima per strafsoort en
bijzondere per strafbepaling verschillende maxima
 Strafrechtsdogmatiek
o Bestaat uit de principes en de grondslagen waarop de strafrechtelijke leerstukken en
de strafbaarstellingen in de strafbepalingen rusten
o Strafrecht dogmatische voorwaarde: houdt nadere condities in om een wettelijk
strafbaar gesteld feit ook een strafbaar feit te laten zijn
 Factoren die humaniteit strafrecht bevorderen in NL-recht:
o De bemoeienis van de reclassering
 = organisatie die gestrafte criminelen begeleidt bij hun terugkeer in de
maatschappij
 Aanvankelijke richtte deze zich op het bezoeken van eenzame gevangenen
 Naderhand op de zorg voor ontslagen gevangenen
o Opportuniteitsbeginsel voor het OM
 Kan strafbare feiten seponeren
 Bevoegdheid om een (rechts)zaak niet verder te behandelen, te laten
rusten
 Nederlandse strafrecht is compromis tussen Klassieke Richting en Moderne Richting
o Dominantie ‘verenigingstheorie’
 Houdt in dat vergelding de grondslag van de straf is en daarvan de
proportionaliteit bepaalt, maar dat bijzondere, mede gedragskundig,
gekleurde doelen in concreto de binnen de grenzen van de vergelding op te
leggen straf bepalen
 Dus houdt in dat vergelding de grondslag van de straf is en daarvan de
proportionaliteit bepaalt, maar de straf heeft een preventieve invloed op de
dader
 Wetboek van Strafrecht omvat 3 boeken:
o Boek 1: Algemene bepalingen
o Boek 2: Misdrijven
o Boek 3: Overtredingen
 Commune strafrecht = Alles wat zonder meer onder de werking van het Algemeen Deel van
het wetboek valt

1.3 Het ultimum remedium-karakter van het strafrecht
 Straf is ultimum remedium
o Laatste redmiddel
o Waarmee de overheid optreedt tegen onrecht
 Straf = een opzettelijk (door de overheid) aan de burger toegebracht leed op grond van een
normoverschrijding
 Hulsman
o Is voor minder of andersoortig bestraffen van strafbare gedragingen
o Eigen criteria voor strafbaarstelling ontwikkeld

, Inleiding strafrecht Midterm 1

1.4 Rechts- en wetsdelicten; misdrijven en overtredingen
 Rechtsdelict
o Hier verbindt strafrecht de straf aan de schending van de rechtsnorm
o Klassieke misdrijven
 Omdat men deze in de strafwetgeving van alle samenlevingen op
vergelijkbare wijze zal aantreffen
 Wetsdelict
o Het strafbaar stellen van de schending van onbekende normen
o Men moet ze uit de (straf)wet lezen om hun strafbaarheid te onderkennen
o Vooral overtredingen
 Het onderscheid tussen rechts- en wetsdelicten valt ongeveer samen met het onderscheid
dat de wetgever voor ogen heeft tussen misdrijven en overtredingen.
o Verschil in ernst, in ‘ergheid’
o Verschil misdrijven en overtredingen
 Misdrijven bevatten bestanddeel opzet of schuld (culpa), dit ontbreekt bij
overtredingen

1.5 Het strafrecht en de materiële normen
 Strafbepaling bestaat uit 2 delen:
o Delictsomschrijving
 Houdt schending van een bepaalde materiële norm in
o Sanctienorm

1.9.4 Europees strafrecht
 Definitie Europees strafrecht volgens Corstens:
o Het geheel van strafrechtelijke regels die verscheidene Europese staten gemeen
hebben met het oog op bestrijding van criminaliteit, in het bijzonder de
grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit en het stellen van grenzen
daaraan.
 Tegenwoordig Corstens definitie onvolledig
o De wijze waarop de EU haar invloed op het strafrecht van de lidstaten kan uitoefenen
is veranderd
o Naast EU hebben verdragen afkomstig van de Raad van Europa veel invloed op ons
strafrecht
 Zoals EVRM
 Europese strafrecht speelt op verschillende niveaus een rol
o Het kan beperkingen stellen aan het nationale materiële strafrecht
 Als een nationale strafbepaling belemmerend werkt ten aanzien van een of
meer van de ‘vrij verkeersrechten’ dan moet de regel van het nationale
strafrecht wijken voor de Europese norm
 O.a. vrij verkeer van diensten, goederen of personen
o Het kan in meer positieve zin een functie hebben ter verwezenlijking van bepaalde
verplichtingen die voortvloeien uit het Unierecht
 Harmonisatie
o Het naar elkaar toegroeien van de rechtspraktijk van verschillende rechtsstelsels op
grond van een gemeenschappelijke norm
a. Materiële harmonisatie
 Harmonisatie waarbij recht van een lidstaat wordt zo afgestemd op
Europese normen, dat deze normen passend gehandhaafd kunnen
worden