Casus 26
Student informatie Plexuslaesie
Naam: Mevr. K., 29 jr
Diagnose: Plexuslaesie na motorongeval, verwijzing door de neuroloog
Plexuslaesie
Het uitvalspatroon is wisselend en kan alle zenuwen betreffen.
Nervus axillaris: Als de bovenarm zijwaarts kan worden opgeheven (m. deltoideus) is de zenuw
intact. Er kan sensibiliteitsverlies optreden van het meest proximale en laterale gedeelte van de
schouder.
Nervus musculocutaneus: Als de elleboog kan worden geflecteerd (m. biceps) is de zenuw intact.
Nervus radialis: Het typische aspect van een n. radialis laesie is de ‘dropping hand’. Als de distale
falanx van de duim actief kan worden gestrekt en bij dorsoflexie van de pols, is de zenuw intact
(de proximale falanx van de duim moet dan door de onderzoeker worden gefixeerd).
Nervus medianus: Als de distale falanx van de duim actief kan worden gebogen, is de zenuw
proximaal van de pols intact (de proximale falanx van de duim moet dan door de onderzoeker
worden gefixeerd). De zenuw kan ook door een lokaal trauma van de pols beschadigd zijn. Men
test dit door de gestrekte hand met de rugzijde op een tafel te laten leggen en de patiënt te vragen
de duim recht omhoog te brengen (m. abductor pollicis) en daarna naar de pinktop (m. opponens
pollicis).
Nervus ulnaris: Vraag de patiënt met volledig gestrekte vingers de vingers te spreiden (m.
interossei dorsales) en te sluiten (m. interossei volares).
Nervus femoralis: Als de patiënt het bovenbeen kan optrekken (flexie van de heup) en de knie kan
strekken, is de zenuw intact.
Nervus ischiadicus: Deze zenuw splitst zich in de knieholte in de n. tibialis en n. peroneus. Als de
patiënt de grote teen kan buigen (m. flexor hallucis longus) is de n. tibialis intact. Als de patiënt de
grote teen kan heffen (m. extensor hallucis longus) is de n. peroneus intact.
Mononeuropathie; plexuslaesie
Een laesie van een specifieke zenuw wordt een mononeuropathie genoemd. Getroffen is het gehele
sensibele en motorische innervatiegebied dat bij die zenuw hoort, maar ook uitsluitend bij DIE zenuw.
Dat is anders dan bij een polyneuropathie, waarbij de distale delen van verschillende perifere zenuwen
symmetrisch sensibele en motorische (en soms autonome) uitvalsverschijnselen tonen. Een bijzonder
voorbeeld van een mononeuropathie is de plexuslaesie. Bij een dergelijke laesie zijn de
samenstellende perifere zenuwen in de plexus brachilis beschadigd. Dat is meestal het gevolg van een
ernstig trauma. Een voorbeeld van zo’n trauma is een ongeval met een motor (doordat de helm daar
precies tegenaan zit), maar ook een geboortetrauma bij de bevalling: mechanische druk of tractie
kunnen leiden tot een beschadiging van de plexus.
Een laesie van de bovenste plexus (paralyse van Erb) betreft de wortels C5 – 6 – 7, waardoor de
m.deltoideus, de elleboogflexoren en de pols- en handextensoren zijn aangedaan. Dit leidt tot een
adductie- en endorotatiestand in de schouder, tot extensie in de elleboog en pronatie van de onderarm
met flexie in de pols. Dit letsel heeft de beste prognose : 90% van de patiënten zou uiteindelijk
spontaan herstellen. Mocht de bicepsfunctie binnen drie maanden niet verbeteren, dan is dit een
indicatie voor operatief ingrijpen.
,Een laesie van de onderste plexus (verlamming van Klumpke-Déjérine) betreft de wortels C8 – Th1 en
leidt tot uitval van de polsflexoren en de intrinsieke handmusculatuur. Hierbij kan ook het syndroom
van Horner optreden door tractie aan de sympathische grensstreng. De herstelneiging zou slechter zijn.
Wat is een plexus brachialis letsel?
De plexus brachialis is een netwerk van zenuwen in het nek-schoudergebied. Vanuit dit netwerk lopen
zenuwen naar de spieren en huid van de schouders, armen en handen. Beschadiging of verwonding
van de plexus brachialis kan tot een gedeeltelijke of gehele verlamming van de spieren in de bovenste
ledematen leiden. Plexus brachialis-letsel noemen we ook wel brachiale paralyse.
Door sporten treedt dit letsel slechts zeer zelden op. Een mogelijkheid van plexus letsel tijdens sporten
is wanneer in de schouder ernstige snijwonden optreden zoals bij een valpartij met wielrennen. Een
andere mogelijkheid is bij een sleutelbeenbreuk, waarbij het bot de zenuw raakt en een plexus letsel
veroorzaakt.
Waar heb ik last van?
Welke klachten optreden bij beschadiging van de plexus brachialis, is afhankelijk van de plaats van het
letsel. Verschillende gebieden van de plexus brachialis voorzien verschillende delen van de bovenste
ledematen van zenuwen. De klachten variëren van pijn in de schouder, een doof gevoel of tintelingen
in de arm of hand tot de onmogelijkheid de hand op te tillen of een vuist te maken.
Ongeacht de aard van het letsel en de plaats van de klachten, is er altijd sprake van verminderde
spierkracht en verminderde gevoeligheid van de huid (tastzin). Sommige patiënten hebben alleen wat
last van spierzwakte, bij andere treedt volledige verlamming op. Soms is er sprake van een vreemd,
tintelend of prikkend gevoel (paresthesie).
Wat kan deze klachten veroorzaken?
De plexus brachialis kan op allerlei manieren, ongeacht de leeftijd, beschadigd raken. Enkele
voorbeelden:
Een baby kan tijdens de geboorte letsel oplopen wanneer een schouder teveel wordt uitgerekt. Dit
wordt ook wel een Erbse parese genoemd.
Bij kinderen ontstaat dit letsel soms als ze van een klimrek of uit een boom vallen en zich met een
hand nog aan een stang of tak proberen vast te houden. Als de onderste zenuwtakken van de
plexus zijn aangedaan spreekt men van de “paralyse van Klumpke".
Motorongelukken waarbij de motorrijder van zijn motor wordt geslingerd, leiden vaak tot letsel
van de plexus brachialis. Ook wielrenners kunnen dit letsel oplopen bij zware valpartijen.
Door een stijve nek kan de plexus beklemd raken met (tijdelijke) uitval van de zenuwen.
Letsel door steek- of schotwonden.
Hyperabductie: de arm wordt met kracht zijwaarts en omhoog getrokken waardoor beschadiging
van de plexus brachialis kan optreden.
Een breuk van het sleutelbeen. Hierbij kunnen de zenuwen van de plexus brachialis bekneld raken
met beschadiging als gevolg.
Hangende schouders en een slechte lichaamshouding. Mensen op middelbare leeftijd met een
slechte houding lopen meer kans op beschadiging van plexus brachialis.
Bestraling bij borstkanker kan de zenuwen beschadigen.
Een longtumor kan druk op de plexus brachialis veroorzaken.
Wat kan ik doen?
Bij, het vermoeden van dit letsel is het noodzakelijk deskundige hulp in te roepen. De behandeling is
afhankelijk van de oorzaak van de beschadiging:
Soms is er geen behandeling nodig of mogelijk en verdwijnen de verlammingsverschijnselen
geleidelijk in de loop van enkele maanden.
Waneer de plexus fors is uitgerekt, is geen enkele behandeling mogelijk, alleen
symptoombestrijding. Hiertoe behoren pijnstilling en fysiotherapie om mogelijke blijvende
, spiersamentrekking (dwangstand of contractuur genoemd) en misvorming van de arm(en) tegen te
gaan. Soms wordt een verzwakte arm met behulp van een spalk verstevigd zodat hij nog enigszins
bruikbaar is.
Als de druk op de plexus brachialis wordt veroorzaakt door een tumor of andere weefselgroei of
na een breuk, is het van belang om deze oorzaak weg te nemen. Wanneer de druk snel genoeg
weggehaald wordt, is volledig herstel mogelijk.
Vooruitzichten
In hoeverre plexus brachialis letsel zich herstelt, is afhankelijk van de oorzaak:
Wanneer de oorzaak van de druk op de plexus brachialis onmiddellijk wordt behandeld is volledig
herstel van de spier- en zenuwfuncties in de armen mogelijk.
Wanneer de verlammingsverschijnselen het gevolg zijn van bestraling, bijvoorbeeld ter
behandeling van borstkanker, is de opgelopen schade meestal onomkeerbaar.
Zelfzorg
Wanneer u last hebt van een verminderde tastzin (de huid is in meer of mindere mate gevoelloos), is
het van belang dat u dat lichaamsdeel behoedt voor verwonding.
Voorkom brandwonden door de temperatuur van water of van hete oppervlakken eerst te controleren
met een deel van uw huid waar u wel gevoel in heeft of met een thermometer. Was u met koud water
of zet de temperatuur van uw warmwaterinstallatie lager.
Leun niet op uw ellebogen. Dit geeft druk op de zenuwen in uw armen en dit kan tot nog meer
zenuwletsel leiden.
Zenuwletsel: neuropraxie
Neuropraxie ontstaat door drukvermeerdering. Hierdoor
ontstaat een verstoring van de circulatie, die geen
structurele schade aanricht.
Anoxie oedeem lokale metabole
geleidingsstoornis.
Wordt de druk nog wat hoger, dan ontstaat er
demyelinisatie van de cellen van Schwann
demyelinisatie-blokkade. Eén en ander is reversibel.
Zenuwletsel: axonotmesis
Axonotmesis ontstaat wanneer door drukvermeerdering
beschadiging van zenuwvezels ontstaat. Herstel is goed
wanneer de cellen van Schwann en het bindweefsel niet
beschadigd zijn. De route voor groeirichting bestaat
namelijk nog.
Zenuwletsel: neurotmesis
Neurotmesis is gelijk aan axonotmesis, maar dan met
beschadiging van de cellen van Schwann en het
bindweefsel. Neurotmesis heeft een slechte prognose
met onvolledig herstel, als er al herstel plaatsvindt.
Zenuwweefsel en cellen van Schwann
Zenuwweefsel groeit met ongeveer 1mm per dag. De
cellen van Schwann zijn gliacellen (tegenovergestelde
van zenuwcellen) die geassocieerd zijn met de axon van
sommige zenuwcellen. Elke cel vormt 1 segment van
een myelineschede, en tussen elk segment vindt men de
knopen van Ranvier. De cellen van Schwann hebben als
functie om de impulsgeleiding in het axon te versnellen.
Student informatie Plexuslaesie
Naam: Mevr. K., 29 jr
Diagnose: Plexuslaesie na motorongeval, verwijzing door de neuroloog
Plexuslaesie
Het uitvalspatroon is wisselend en kan alle zenuwen betreffen.
Nervus axillaris: Als de bovenarm zijwaarts kan worden opgeheven (m. deltoideus) is de zenuw
intact. Er kan sensibiliteitsverlies optreden van het meest proximale en laterale gedeelte van de
schouder.
Nervus musculocutaneus: Als de elleboog kan worden geflecteerd (m. biceps) is de zenuw intact.
Nervus radialis: Het typische aspect van een n. radialis laesie is de ‘dropping hand’. Als de distale
falanx van de duim actief kan worden gestrekt en bij dorsoflexie van de pols, is de zenuw intact
(de proximale falanx van de duim moet dan door de onderzoeker worden gefixeerd).
Nervus medianus: Als de distale falanx van de duim actief kan worden gebogen, is de zenuw
proximaal van de pols intact (de proximale falanx van de duim moet dan door de onderzoeker
worden gefixeerd). De zenuw kan ook door een lokaal trauma van de pols beschadigd zijn. Men
test dit door de gestrekte hand met de rugzijde op een tafel te laten leggen en de patiënt te vragen
de duim recht omhoog te brengen (m. abductor pollicis) en daarna naar de pinktop (m. opponens
pollicis).
Nervus ulnaris: Vraag de patiënt met volledig gestrekte vingers de vingers te spreiden (m.
interossei dorsales) en te sluiten (m. interossei volares).
Nervus femoralis: Als de patiënt het bovenbeen kan optrekken (flexie van de heup) en de knie kan
strekken, is de zenuw intact.
Nervus ischiadicus: Deze zenuw splitst zich in de knieholte in de n. tibialis en n. peroneus. Als de
patiënt de grote teen kan buigen (m. flexor hallucis longus) is de n. tibialis intact. Als de patiënt de
grote teen kan heffen (m. extensor hallucis longus) is de n. peroneus intact.
Mononeuropathie; plexuslaesie
Een laesie van een specifieke zenuw wordt een mononeuropathie genoemd. Getroffen is het gehele
sensibele en motorische innervatiegebied dat bij die zenuw hoort, maar ook uitsluitend bij DIE zenuw.
Dat is anders dan bij een polyneuropathie, waarbij de distale delen van verschillende perifere zenuwen
symmetrisch sensibele en motorische (en soms autonome) uitvalsverschijnselen tonen. Een bijzonder
voorbeeld van een mononeuropathie is de plexuslaesie. Bij een dergelijke laesie zijn de
samenstellende perifere zenuwen in de plexus brachilis beschadigd. Dat is meestal het gevolg van een
ernstig trauma. Een voorbeeld van zo’n trauma is een ongeval met een motor (doordat de helm daar
precies tegenaan zit), maar ook een geboortetrauma bij de bevalling: mechanische druk of tractie
kunnen leiden tot een beschadiging van de plexus.
Een laesie van de bovenste plexus (paralyse van Erb) betreft de wortels C5 – 6 – 7, waardoor de
m.deltoideus, de elleboogflexoren en de pols- en handextensoren zijn aangedaan. Dit leidt tot een
adductie- en endorotatiestand in de schouder, tot extensie in de elleboog en pronatie van de onderarm
met flexie in de pols. Dit letsel heeft de beste prognose : 90% van de patiënten zou uiteindelijk
spontaan herstellen. Mocht de bicepsfunctie binnen drie maanden niet verbeteren, dan is dit een
indicatie voor operatief ingrijpen.
,Een laesie van de onderste plexus (verlamming van Klumpke-Déjérine) betreft de wortels C8 – Th1 en
leidt tot uitval van de polsflexoren en de intrinsieke handmusculatuur. Hierbij kan ook het syndroom
van Horner optreden door tractie aan de sympathische grensstreng. De herstelneiging zou slechter zijn.
Wat is een plexus brachialis letsel?
De plexus brachialis is een netwerk van zenuwen in het nek-schoudergebied. Vanuit dit netwerk lopen
zenuwen naar de spieren en huid van de schouders, armen en handen. Beschadiging of verwonding
van de plexus brachialis kan tot een gedeeltelijke of gehele verlamming van de spieren in de bovenste
ledematen leiden. Plexus brachialis-letsel noemen we ook wel brachiale paralyse.
Door sporten treedt dit letsel slechts zeer zelden op. Een mogelijkheid van plexus letsel tijdens sporten
is wanneer in de schouder ernstige snijwonden optreden zoals bij een valpartij met wielrennen. Een
andere mogelijkheid is bij een sleutelbeenbreuk, waarbij het bot de zenuw raakt en een plexus letsel
veroorzaakt.
Waar heb ik last van?
Welke klachten optreden bij beschadiging van de plexus brachialis, is afhankelijk van de plaats van het
letsel. Verschillende gebieden van de plexus brachialis voorzien verschillende delen van de bovenste
ledematen van zenuwen. De klachten variëren van pijn in de schouder, een doof gevoel of tintelingen
in de arm of hand tot de onmogelijkheid de hand op te tillen of een vuist te maken.
Ongeacht de aard van het letsel en de plaats van de klachten, is er altijd sprake van verminderde
spierkracht en verminderde gevoeligheid van de huid (tastzin). Sommige patiënten hebben alleen wat
last van spierzwakte, bij andere treedt volledige verlamming op. Soms is er sprake van een vreemd,
tintelend of prikkend gevoel (paresthesie).
Wat kan deze klachten veroorzaken?
De plexus brachialis kan op allerlei manieren, ongeacht de leeftijd, beschadigd raken. Enkele
voorbeelden:
Een baby kan tijdens de geboorte letsel oplopen wanneer een schouder teveel wordt uitgerekt. Dit
wordt ook wel een Erbse parese genoemd.
Bij kinderen ontstaat dit letsel soms als ze van een klimrek of uit een boom vallen en zich met een
hand nog aan een stang of tak proberen vast te houden. Als de onderste zenuwtakken van de
plexus zijn aangedaan spreekt men van de “paralyse van Klumpke".
Motorongelukken waarbij de motorrijder van zijn motor wordt geslingerd, leiden vaak tot letsel
van de plexus brachialis. Ook wielrenners kunnen dit letsel oplopen bij zware valpartijen.
Door een stijve nek kan de plexus beklemd raken met (tijdelijke) uitval van de zenuwen.
Letsel door steek- of schotwonden.
Hyperabductie: de arm wordt met kracht zijwaarts en omhoog getrokken waardoor beschadiging
van de plexus brachialis kan optreden.
Een breuk van het sleutelbeen. Hierbij kunnen de zenuwen van de plexus brachialis bekneld raken
met beschadiging als gevolg.
Hangende schouders en een slechte lichaamshouding. Mensen op middelbare leeftijd met een
slechte houding lopen meer kans op beschadiging van plexus brachialis.
Bestraling bij borstkanker kan de zenuwen beschadigen.
Een longtumor kan druk op de plexus brachialis veroorzaken.
Wat kan ik doen?
Bij, het vermoeden van dit letsel is het noodzakelijk deskundige hulp in te roepen. De behandeling is
afhankelijk van de oorzaak van de beschadiging:
Soms is er geen behandeling nodig of mogelijk en verdwijnen de verlammingsverschijnselen
geleidelijk in de loop van enkele maanden.
Waneer de plexus fors is uitgerekt, is geen enkele behandeling mogelijk, alleen
symptoombestrijding. Hiertoe behoren pijnstilling en fysiotherapie om mogelijke blijvende
, spiersamentrekking (dwangstand of contractuur genoemd) en misvorming van de arm(en) tegen te
gaan. Soms wordt een verzwakte arm met behulp van een spalk verstevigd zodat hij nog enigszins
bruikbaar is.
Als de druk op de plexus brachialis wordt veroorzaakt door een tumor of andere weefselgroei of
na een breuk, is het van belang om deze oorzaak weg te nemen. Wanneer de druk snel genoeg
weggehaald wordt, is volledig herstel mogelijk.
Vooruitzichten
In hoeverre plexus brachialis letsel zich herstelt, is afhankelijk van de oorzaak:
Wanneer de oorzaak van de druk op de plexus brachialis onmiddellijk wordt behandeld is volledig
herstel van de spier- en zenuwfuncties in de armen mogelijk.
Wanneer de verlammingsverschijnselen het gevolg zijn van bestraling, bijvoorbeeld ter
behandeling van borstkanker, is de opgelopen schade meestal onomkeerbaar.
Zelfzorg
Wanneer u last hebt van een verminderde tastzin (de huid is in meer of mindere mate gevoelloos), is
het van belang dat u dat lichaamsdeel behoedt voor verwonding.
Voorkom brandwonden door de temperatuur van water of van hete oppervlakken eerst te controleren
met een deel van uw huid waar u wel gevoel in heeft of met een thermometer. Was u met koud water
of zet de temperatuur van uw warmwaterinstallatie lager.
Leun niet op uw ellebogen. Dit geeft druk op de zenuwen in uw armen en dit kan tot nog meer
zenuwletsel leiden.
Zenuwletsel: neuropraxie
Neuropraxie ontstaat door drukvermeerdering. Hierdoor
ontstaat een verstoring van de circulatie, die geen
structurele schade aanricht.
Anoxie oedeem lokale metabole
geleidingsstoornis.
Wordt de druk nog wat hoger, dan ontstaat er
demyelinisatie van de cellen van Schwann
demyelinisatie-blokkade. Eén en ander is reversibel.
Zenuwletsel: axonotmesis
Axonotmesis ontstaat wanneer door drukvermeerdering
beschadiging van zenuwvezels ontstaat. Herstel is goed
wanneer de cellen van Schwann en het bindweefsel niet
beschadigd zijn. De route voor groeirichting bestaat
namelijk nog.
Zenuwletsel: neurotmesis
Neurotmesis is gelijk aan axonotmesis, maar dan met
beschadiging van de cellen van Schwann en het
bindweefsel. Neurotmesis heeft een slechte prognose
met onvolledig herstel, als er al herstel plaatsvindt.
Zenuwweefsel en cellen van Schwann
Zenuwweefsel groeit met ongeveer 1mm per dag. De
cellen van Schwann zijn gliacellen (tegenovergestelde
van zenuwcellen) die geassocieerd zijn met de axon van
sommige zenuwcellen. Elke cel vormt 1 segment van
een myelineschede, en tussen elk segment vindt men de
knopen van Ranvier. De cellen van Schwann hebben als
functie om de impulsgeleiding in het axon te versnellen.
