Weefsels – HC 2+3 epithelia
4 primaire weefseltypen
- Epitheel
- Spier
- Bind/steun
- Zenuw
Epithelia: dekweefsels: afgrenzende laag aaneengesloten cellen
- Zegt niets over functie of herkokmst
- Verschil met bindweefsel:
o Bindweefsel zijn gevormd vanuit een extracellulaire matrix door cellen geproduceerd. De
matrix is vooral verantwoordelijk voor het verdragen van de mechanische stress. Directe
verbindingen tussen cellen is relatief bijzonder, maar ze zijn wel verbonden aan de matrix.
De cell-matrix junctions linken het cytoskelet aan de matrix
o Epitheelweefsel zijn cellen die in lagen dicht op elkaar gebonden zijn. De extracellulaire
matrix is minder benadrukt, maar vooral het basale lamina is van belang. Stress is
verdeeld onder de cellen die onderling door cel-cel junctions verbonden zijn.
Functies epithelia:
- Fysieke afgrenzende bescherming onderliggend weefsels o.a. huid
- Absorptie dunne darm
- Secretie / excretie klieren/nieren
- Opname en afgifte van stoffen
- Selectieve diffusie longen
Spacialisaties die bijdragen aan functie:
- Cilia (transport
- Microvilli (oppervlaktevergroting)
- Tight-junctions (afgrenzing)
Vanuit drie kiemlagen ontstaan
verschillende weefsels
- Epithelia ontstaan uit alle 3
kiemlagen en functionaliteit is dus divers
Klassificatie op basis van aantal cellagen en celvorm
- Celvorm
o Eenlagig plaveisel epitheel
o Eenlagig kubisch epitheel
o Eenlagig cylindrisch epitheel
, ▪ Veelal cilia
- Aantal lagen
o Meerlagig plaveisel epitheel
o Meerlagig transitioneel epitheel
o Pseudomeerlagig epitheel
Al het epitheel bindt aan het basaal membraan
- Basaal membraan = lamina basalis (basale
lamina) + lamina reticularis
- Basale lamina: netwerk van verbindende
eiwitten
o Integrines houden alles bij elkaar
Cellen hechten aan basale lamina via
hemidesmosoom
- Specifieke structuur die via eiwitten
(integrines) verbinding maakt met
basale lamina
Kenmerken epithelia
- Cellen dicht tegen elkaar
- Weinig intercellulaire ruimte
- Onderste laag bindt via
hemidesmosomen aan basale lamina
- Cellen zijn aan elkaar gehecht
- Cellen zijn veelal polair
o Qua functie
- Geen doorbloeding in epitheelweefsel zelf
- Mitotisch actief → vernieuwing
Intercellulaire junctions
Tight junction:
, - Zorgt ervoor dat buitenste milieu wordt afgesloten van binnenste milieu
- Bovenkant van cel
- Zonula ocludens
Adherens junction:
- Band rondom cel
- Verbindt actine filamenten van ene cel met die van de andere
- Zonula adherens
Desmosoom:
- Verbindt intermediaire filamenten in de cel met de naburige cel
- Macula adherens
Hemidesmosoom:
- Halve desmosoom
- Bindt aan basale lamina
Gap junction:
- Kanaaltjes
- Cel-cel communicatie
Typen cytoskeletelementen:
- Intermediaire filamenten: voorzien de cel van mechanische sterkte.
- Actine filamenten: bepalen de vorm van de celoppervlakte en zijn belangrijk bij de locomotie
van de cel
- Microtubuli: bepalen de positie van membraan omsloten organellen, vormen mitotische
spoel die de chromosomen segregeren gedurende celdeling.
Eenlagig epitheel
- Plaveiselcellen: dunne platte cellen
o Alle cellen hechten aan basale lamina
o Functie:
▪ Bekleding/bescherming
▪ Diffusie
▪ Barrière
o Bijvoorbeeld longblaasjes/bloedvaten
- Kubische cellen: even hoog als breed
o Buisstructuren vooral
- Cilindrische cellen: cellen hoger dan breed
o Darm/maag/nieren
o Alle cellen hechten aan basale lamina
o Functie:
, ▪ Bescherming/bekleding
▪ Opname van stoffen
o Specialisatie: microvilli in dunne darm/ cilia in eileider
Mucosa van de darm (mucous membrane) bestaat uit een
epitheellaag en een klein laagje gladspierweefsel. Dit stelt locale
beweging toe van mucous membrane.
Meerlagig epitheel
- Hechting onderste cellaag aan basale lamina
- Hechting alle cellen/cellagen aan elkaar
- Epitheellaag wordt niet doorbloed
o Gevolgen aan- & afvoer van stoffen
- Functie
Plaveiselepitheel: twee types:
- Onverhoornd (binnenkant)
o In mond is het bijvoorbeeld vochtig, dus minder droogte
- Verhoornd (buitenkant)
o Aan buitenkant (huid) is het droog → voorkomen
vochtverlies/vochtinbreng
o Meerlagig plaveisel epitheel epidermis (opperhuid):
meerlagig verhoornd (keratine) plaveisel epitheel
▪ Functie: bescherming indringing micro-organismen
▪ Afslijting weerstaan
▪ Voorkomen verlies water
▪ Epidermis niet doorbloed, maar snelle doorloop van cellen van onder naar boven
▪ Grillig oppervlak aanhechting aan basale lamina
Door grillig verloop is hechting tussen dermis en epidermis beter
Stratum granulosum zorgt voor ondoorlaatbaarheid van de huid.
Wanneer cellen kern verliezen komt er vetlaagje om cellen heen.
Pseudomeerlagig trilhaar epitheel respiratoir epitheel
- Functie:
o Bescherming
o Bevochtigen lucht
4 primaire weefseltypen
- Epitheel
- Spier
- Bind/steun
- Zenuw
Epithelia: dekweefsels: afgrenzende laag aaneengesloten cellen
- Zegt niets over functie of herkokmst
- Verschil met bindweefsel:
o Bindweefsel zijn gevormd vanuit een extracellulaire matrix door cellen geproduceerd. De
matrix is vooral verantwoordelijk voor het verdragen van de mechanische stress. Directe
verbindingen tussen cellen is relatief bijzonder, maar ze zijn wel verbonden aan de matrix.
De cell-matrix junctions linken het cytoskelet aan de matrix
o Epitheelweefsel zijn cellen die in lagen dicht op elkaar gebonden zijn. De extracellulaire
matrix is minder benadrukt, maar vooral het basale lamina is van belang. Stress is
verdeeld onder de cellen die onderling door cel-cel junctions verbonden zijn.
Functies epithelia:
- Fysieke afgrenzende bescherming onderliggend weefsels o.a. huid
- Absorptie dunne darm
- Secretie / excretie klieren/nieren
- Opname en afgifte van stoffen
- Selectieve diffusie longen
Spacialisaties die bijdragen aan functie:
- Cilia (transport
- Microvilli (oppervlaktevergroting)
- Tight-junctions (afgrenzing)
Vanuit drie kiemlagen ontstaan
verschillende weefsels
- Epithelia ontstaan uit alle 3
kiemlagen en functionaliteit is dus divers
Klassificatie op basis van aantal cellagen en celvorm
- Celvorm
o Eenlagig plaveisel epitheel
o Eenlagig kubisch epitheel
o Eenlagig cylindrisch epitheel
, ▪ Veelal cilia
- Aantal lagen
o Meerlagig plaveisel epitheel
o Meerlagig transitioneel epitheel
o Pseudomeerlagig epitheel
Al het epitheel bindt aan het basaal membraan
- Basaal membraan = lamina basalis (basale
lamina) + lamina reticularis
- Basale lamina: netwerk van verbindende
eiwitten
o Integrines houden alles bij elkaar
Cellen hechten aan basale lamina via
hemidesmosoom
- Specifieke structuur die via eiwitten
(integrines) verbinding maakt met
basale lamina
Kenmerken epithelia
- Cellen dicht tegen elkaar
- Weinig intercellulaire ruimte
- Onderste laag bindt via
hemidesmosomen aan basale lamina
- Cellen zijn aan elkaar gehecht
- Cellen zijn veelal polair
o Qua functie
- Geen doorbloeding in epitheelweefsel zelf
- Mitotisch actief → vernieuwing
Intercellulaire junctions
Tight junction:
, - Zorgt ervoor dat buitenste milieu wordt afgesloten van binnenste milieu
- Bovenkant van cel
- Zonula ocludens
Adherens junction:
- Band rondom cel
- Verbindt actine filamenten van ene cel met die van de andere
- Zonula adherens
Desmosoom:
- Verbindt intermediaire filamenten in de cel met de naburige cel
- Macula adherens
Hemidesmosoom:
- Halve desmosoom
- Bindt aan basale lamina
Gap junction:
- Kanaaltjes
- Cel-cel communicatie
Typen cytoskeletelementen:
- Intermediaire filamenten: voorzien de cel van mechanische sterkte.
- Actine filamenten: bepalen de vorm van de celoppervlakte en zijn belangrijk bij de locomotie
van de cel
- Microtubuli: bepalen de positie van membraan omsloten organellen, vormen mitotische
spoel die de chromosomen segregeren gedurende celdeling.
Eenlagig epitheel
- Plaveiselcellen: dunne platte cellen
o Alle cellen hechten aan basale lamina
o Functie:
▪ Bekleding/bescherming
▪ Diffusie
▪ Barrière
o Bijvoorbeeld longblaasjes/bloedvaten
- Kubische cellen: even hoog als breed
o Buisstructuren vooral
- Cilindrische cellen: cellen hoger dan breed
o Darm/maag/nieren
o Alle cellen hechten aan basale lamina
o Functie:
, ▪ Bescherming/bekleding
▪ Opname van stoffen
o Specialisatie: microvilli in dunne darm/ cilia in eileider
Mucosa van de darm (mucous membrane) bestaat uit een
epitheellaag en een klein laagje gladspierweefsel. Dit stelt locale
beweging toe van mucous membrane.
Meerlagig epitheel
- Hechting onderste cellaag aan basale lamina
- Hechting alle cellen/cellagen aan elkaar
- Epitheellaag wordt niet doorbloed
o Gevolgen aan- & afvoer van stoffen
- Functie
Plaveiselepitheel: twee types:
- Onverhoornd (binnenkant)
o In mond is het bijvoorbeeld vochtig, dus minder droogte
- Verhoornd (buitenkant)
o Aan buitenkant (huid) is het droog → voorkomen
vochtverlies/vochtinbreng
o Meerlagig plaveisel epitheel epidermis (opperhuid):
meerlagig verhoornd (keratine) plaveisel epitheel
▪ Functie: bescherming indringing micro-organismen
▪ Afslijting weerstaan
▪ Voorkomen verlies water
▪ Epidermis niet doorbloed, maar snelle doorloop van cellen van onder naar boven
▪ Grillig oppervlak aanhechting aan basale lamina
Door grillig verloop is hechting tussen dermis en epidermis beter
Stratum granulosum zorgt voor ondoorlaatbaarheid van de huid.
Wanneer cellen kern verliezen komt er vetlaagje om cellen heen.
Pseudomeerlagig trilhaar epitheel respiratoir epitheel
- Functie:
o Bescherming
o Bevochtigen lucht
