Onderzoek naar Bestuur en Organisaties
HC 1 – introducerend college
Bestuurskunde: de wetenschap die de inrichting, werking en het functioneren van het openbaar
bestuur onderzoekt.
Organisatiewetenschap: wetenschap die sociale relaties, sociale processen binnen en tussen
organisaties onderzoekt.
Multidisciplinaire wetenschap: recht, economie, politicologie, antropologie en sociologie.
Waarom is B&O zo uniek?
- Kernobject is het openbaar bestuur in brede zin
- Toepassingsgericht onderzoek
- Body of knowledge is beperkt
Het onderzoeksproces
Literatuuronderzoek: wat is er al bekend?
Concepten en theorie:
- Concepten: labels voor een verschijnsel, vb: bureaucratie, macht, prestaties
- Theorie: een samenhangens stelsel van uitspraken om verschijnselen te beschrijven,
verklaren of voorspellen.
Onderzoeksvraag: stuurt het proces van onderzoek
Onderzoeksdesign en casusselectie:
- Welke methode?
- Hoeveel waarnemingen en wie?
Data verzameling: documenten, semi-gestructureerde interviews, observeren, vragenlijsten,
experiment
Data analyse:
- Statistische technieken
- Thematische analyse en coderen
Presentatie van de resultaten
Probleemstelling
Bevat de vraagstelling (waarnaar) en doelstelling (waartoe)
Doelstelling: praktisch vraagstuk en fundamenteel kennisprobleem
Vraagstelling: een expliciete uitspraak over wat en waarover je als onderzoeker iets uit wilt vinden.
Heeft een ?-teken.
Typen onderzoeksvragen:
- Exploratief/verkennend: als er nog geen of heel weinig kennis over een onderwerp is
, o Vb.: op welke maner maakt de sociale dienst in de gemeente Utrecht gebruik van
prestatie-indicatoren?
- Descriptief/beschrijvend: gaan vaak over kenmerken van het onderzoeksobject
o Vb.: welke indicatoren gebruikt de sociale dienst van de gemeente Utrecht om
prestaties te meten?
- Verklarend: achterhalen welke oorzaken of omstandigheden tot bepaald gedrag of effecten
hebben geleid
o Vb.: Onder welke voorwaarden leidt het gebruik van prestatie-indicatoren tot betere
prestaties
- Toetsend: gebaseerd op een specifieke theoretische verwachtingen en zijn vaak met Ja of
Nee te beantwoorden
o Vb.: leidt het gebruik van prestatie-indicatoren door de gemeente Utrecht tot betere
prestaties van personeel?
- Diagnostisch: een diagnostische vraag helpt bij het vinden van knelpunten
o Vb.: tegen welke organisatorische en financiele problemen lopen gemeentelijke
sociala diensten aan wanneer zij prestatie-indicatoren willen gebruiken.
Goede onderzoeksvragen zijn expliciet, relevant, precies, logisch en consistent.
Inductie en deductie
Gaat over de rol van theorie in jouw onderzoek.
Empirische cyclus:
- Probleem van kennis
- Observatie
- Inductie: data verzamelen en samenhang bekijken
- Modelleren
- Theorie
- Modelleren
- Deductie: van theorie naar model naar empirische werkelijkheid
Sociale werkelijkheid → theorie = inductie. Inductie is het afleiden van theoretische
veronderstellingen uit empirische onderzoeksgegevens. Meestal met als doel om tot nieuwe theorie
te komen. Ik loop in het park en ik zie twee witte zwanen (empirie)→ alle zwanen zijn wit (theorie)
Theorie → sociale werkelijkheid = deductie. Deductie is het afleiden van veronderstellingen of
hypothesen uit theorie. Deze kunnen vervolgens worden getoetst. Alle mensen zijn sterfelijk
(theorie) → Jan is een mens, dus Jan is sterfelijk (hypothese)
Kwantitatief en kwalitatief
Kwantitatief: getallen met een betekenis (numeriek). Vaak deductief, het testen van verwachtingen
op basis van theorie in de vorm van hypothesen.
Kwalitatief: woorden of beelden en hun betekenis. Niet numeriek. Vaker inductief: het ontwikkelen
van nieuwe theorieën.
, Betrouwbaarheid en validiteit
Betrouwbaarheid: consistente meting. Stabiliteit door de tijd heen (hetzelfde op verschillende
momenten meten, komt er dan ook hetzeflde uit?)
Interne betrouwbaarheid: meerder indicatoren om hetzelfde te meten.
Externe betrouwbaarheid: herhaling
Constructvaliditeit: gaat over de definitie van het begrip dat je wilt meten. Zijn de gestelde vragen
goed?
Interne validiteit: uitspraken over relaties tussen concepten (Causaliteit)
Externe validiteit: de mate waarin dit onderzoek voor andere respondenten, tijden en plaatsen geldig
is (generaliseerbaarheid)
Ecologische validiteit: spelen deze resultaten daadwerkelijk in het echte leven en niet alleen in een
lab, of bij het invullen van een vragenlijst?
Inferentiele validiteit: kun je deze conclusies afleiden op basis van dit onderzoeksdesign?
5 typen onderzoeksdesigns
Experiment
- Omstandigheden gelijk houden, behalve manipulatie
- Randomisatie: willekeurig toewijzing van deelnemers aan de experimentele stimulus
- Voor- en nameting
- Grote zekerheid over causaliteit
Quasi experiment
- Vaak geen randomisatie, dus geen willekeurige toewijzing van proefpersonen aan groepen.
Niet alle kenmerken
- ‘natuurlijke’ manipulaties/interventies
Cross-sectioneel onderzoek (dwarsdoorsnede in de tijd)
- Een steekproef van cases of waarnemingen
- Één moment in tijd
- Kwantitatieve data
- Patronen van samenhang
Longitudinaal
HC 1 – introducerend college
Bestuurskunde: de wetenschap die de inrichting, werking en het functioneren van het openbaar
bestuur onderzoekt.
Organisatiewetenschap: wetenschap die sociale relaties, sociale processen binnen en tussen
organisaties onderzoekt.
Multidisciplinaire wetenschap: recht, economie, politicologie, antropologie en sociologie.
Waarom is B&O zo uniek?
- Kernobject is het openbaar bestuur in brede zin
- Toepassingsgericht onderzoek
- Body of knowledge is beperkt
Het onderzoeksproces
Literatuuronderzoek: wat is er al bekend?
Concepten en theorie:
- Concepten: labels voor een verschijnsel, vb: bureaucratie, macht, prestaties
- Theorie: een samenhangens stelsel van uitspraken om verschijnselen te beschrijven,
verklaren of voorspellen.
Onderzoeksvraag: stuurt het proces van onderzoek
Onderzoeksdesign en casusselectie:
- Welke methode?
- Hoeveel waarnemingen en wie?
Data verzameling: documenten, semi-gestructureerde interviews, observeren, vragenlijsten,
experiment
Data analyse:
- Statistische technieken
- Thematische analyse en coderen
Presentatie van de resultaten
Probleemstelling
Bevat de vraagstelling (waarnaar) en doelstelling (waartoe)
Doelstelling: praktisch vraagstuk en fundamenteel kennisprobleem
Vraagstelling: een expliciete uitspraak over wat en waarover je als onderzoeker iets uit wilt vinden.
Heeft een ?-teken.
Typen onderzoeksvragen:
- Exploratief/verkennend: als er nog geen of heel weinig kennis over een onderwerp is
, o Vb.: op welke maner maakt de sociale dienst in de gemeente Utrecht gebruik van
prestatie-indicatoren?
- Descriptief/beschrijvend: gaan vaak over kenmerken van het onderzoeksobject
o Vb.: welke indicatoren gebruikt de sociale dienst van de gemeente Utrecht om
prestaties te meten?
- Verklarend: achterhalen welke oorzaken of omstandigheden tot bepaald gedrag of effecten
hebben geleid
o Vb.: Onder welke voorwaarden leidt het gebruik van prestatie-indicatoren tot betere
prestaties
- Toetsend: gebaseerd op een specifieke theoretische verwachtingen en zijn vaak met Ja of
Nee te beantwoorden
o Vb.: leidt het gebruik van prestatie-indicatoren door de gemeente Utrecht tot betere
prestaties van personeel?
- Diagnostisch: een diagnostische vraag helpt bij het vinden van knelpunten
o Vb.: tegen welke organisatorische en financiele problemen lopen gemeentelijke
sociala diensten aan wanneer zij prestatie-indicatoren willen gebruiken.
Goede onderzoeksvragen zijn expliciet, relevant, precies, logisch en consistent.
Inductie en deductie
Gaat over de rol van theorie in jouw onderzoek.
Empirische cyclus:
- Probleem van kennis
- Observatie
- Inductie: data verzamelen en samenhang bekijken
- Modelleren
- Theorie
- Modelleren
- Deductie: van theorie naar model naar empirische werkelijkheid
Sociale werkelijkheid → theorie = inductie. Inductie is het afleiden van theoretische
veronderstellingen uit empirische onderzoeksgegevens. Meestal met als doel om tot nieuwe theorie
te komen. Ik loop in het park en ik zie twee witte zwanen (empirie)→ alle zwanen zijn wit (theorie)
Theorie → sociale werkelijkheid = deductie. Deductie is het afleiden van veronderstellingen of
hypothesen uit theorie. Deze kunnen vervolgens worden getoetst. Alle mensen zijn sterfelijk
(theorie) → Jan is een mens, dus Jan is sterfelijk (hypothese)
Kwantitatief en kwalitatief
Kwantitatief: getallen met een betekenis (numeriek). Vaak deductief, het testen van verwachtingen
op basis van theorie in de vorm van hypothesen.
Kwalitatief: woorden of beelden en hun betekenis. Niet numeriek. Vaker inductief: het ontwikkelen
van nieuwe theorieën.
, Betrouwbaarheid en validiteit
Betrouwbaarheid: consistente meting. Stabiliteit door de tijd heen (hetzelfde op verschillende
momenten meten, komt er dan ook hetzeflde uit?)
Interne betrouwbaarheid: meerder indicatoren om hetzelfde te meten.
Externe betrouwbaarheid: herhaling
Constructvaliditeit: gaat over de definitie van het begrip dat je wilt meten. Zijn de gestelde vragen
goed?
Interne validiteit: uitspraken over relaties tussen concepten (Causaliteit)
Externe validiteit: de mate waarin dit onderzoek voor andere respondenten, tijden en plaatsen geldig
is (generaliseerbaarheid)
Ecologische validiteit: spelen deze resultaten daadwerkelijk in het echte leven en niet alleen in een
lab, of bij het invullen van een vragenlijst?
Inferentiele validiteit: kun je deze conclusies afleiden op basis van dit onderzoeksdesign?
5 typen onderzoeksdesigns
Experiment
- Omstandigheden gelijk houden, behalve manipulatie
- Randomisatie: willekeurig toewijzing van deelnemers aan de experimentele stimulus
- Voor- en nameting
- Grote zekerheid over causaliteit
Quasi experiment
- Vaak geen randomisatie, dus geen willekeurige toewijzing van proefpersonen aan groepen.
Niet alle kenmerken
- ‘natuurlijke’ manipulaties/interventies
Cross-sectioneel onderzoek (dwarsdoorsnede in de tijd)
- Een steekproef van cases of waarnemingen
- Één moment in tijd
- Kwantitatieve data
- Patronen van samenhang
Longitudinaal
