Samenvatting pedagogiek.
De student is zich bewust van de diverse gebieden waarop opvoeding
buiten het gezin zich afspeelt.
Opvoeding buiten het gezin vindt plaats binnen:
Kinderdagverblijven (0-4 jaar);
Buitenschoolse opvang (4-12 jaar);
Gastouderopvang;
Peuterspeelzalen vallen onder de verantwoordelijkheid van de
gemeente.
Ze zijn allemaal voorzien van de Wet kinderopvang (2005).
Formele opvang: alle vormen van opvang die in de wet staan.
Informele opvang: andere opvangvormen zoals de au pair, een
gastgezin of de babysit.
De student heeft kennis van het werkveld en de verschillende functies van
de kinderopvang/de buurtpedagoog en analyseert welke functies in een
praktijksituatie zichtbaar zijn (casus).
Economische functie: ouders hebben de mogelijkheid om zorg en arbeid te
combineren.
Sociaal-maatschappelijke functie: kinderen leren in een ongedwongen
sfeer om te gaan met andere kinderen en met volwassen. Kinderopvang is
een ontmoetingsplaats voor ouders onderling en voor ouders en
beroepskrachten. Soms is opvoedingsondersteuning onderdeel van het
aanbod.
Pedagogisch functie: organisaties moeten in hun pedagogisch beleidsplan
vastleggen hoe zij de vier pedagogische basisdoelen in de praktijk
brengen:
De emotionele veiligheid voor ieder kind;
Het stimuleren van de persoonlijke competentie van ieder kind;
Het stimuleren van de sociale competentie bij ieder kind;
Het overdragen van normen en waarden aan ieder kind.
Diversiteit aan functies en taken in de kinderopvang voor de hbo-
pedagoog:
- Uitvoerend: extra verantwoordelijkheden in de relatie met de ouder
(opvoedingsondersteuning) of met specifieke taken op het gebied
van ontwikkelingsstimulering en educatie of de begeleiding van
kinderen met bijzondere behoeften en hun ouders.
- Coachend: begeleider, ondersteuner, stimulator zicht op de
pedagogische werkhouding, de kwaliteit van interactievaardigheden
en de onderlinge samenwerking in een team en bewaakt het doel en
effect van ieders inzet door coaching, intervisie en videofeedback.
- Leidinggevend: verantwoordelijk voor invulling, uitvoering en
bewaking van het pedagogisch beleid en managementtaken zoals
het financieel beleid, het personeelsbeleid en aansturing van de
medewerkers.
- Medewerker gastouderbureau: hoofd van het gastouderbureau of als
bemiddelingsmedewerker. Steeds meer hbo’ers kiezen op als
zelfstandige gastouder te gaan werken, soms met een
, gespecialiseerd aanbod voor kinderen met gedragsproblemen,
lichamelijke beperkingen of ontwikkelingsachterstand.
Niet iedereen die opgevoed is, is daarmee opvoedingsdeskundige. Je
zou ze ervaringsdeskundige kunnen noemen. Een ervaringsdeskundige
is iemand die op een bepaald gebied autoriteit heeft die niet gebaseerd
is op beroepsmatig verworven kennis. Pedagogen zijn wel
opvoedingsdeskundigen.
Een pedagoog is een professional die systematisch kennis van zaken
heeft opgedaan door pedagogiek te studeren. Die ‘zaken’ betreffen
dan: kinderen, hun ontwikkeling en het opvoedingsproces dat
plaatsvindt in opvoedingsrelaties.
Pedagogiek of opvoedkunde is de wetenschap die de opvoeding
bestudeert. Een belangrijk onderdeel hiervan is
ontwikkelingspsychologie.
Pedagogiek is daarmee te definiëren als: De toegepaste wetenschap die
in kaart brengt hoe het proces verloopt dat zich tussen kinderen en
volwassenen (ouders en andere opvoeders) afspeelt en dat kinderen
helpt en stimuleert om zich te ontwikkelen tot volwassenen die
verantwoordelijkheid kunnen nemen voor zichzelf en voor anderen.
- Verticale as van de pedagogische blik: de pedagoog kijkt als het
ware over de grenzen van de verschillende ontwikkelingsstadia
heen: hoe ontwikkelt dit kind zich in een volgende fase?
- Horizontale as van de pedagogische blik: kinderen worden niet
alleen thuis opgevoed, maar ook bijvoorbeeld op
school/kinderopvang, opa of oma. Is er samenhang of wordt het kind
in 3 totaal verschillende werelden opgevoed? Zelfde normen en
waarden?
Opvoeden is een belangrijke maatschappelijke functie. Door kinderen goed
op te voeden wordt de basis gelegd voor de samenleving in de toekomst.
Opvoeden vindt plaats langs diverse lijnen:
- Ouders en opvoeders geven met hun gedrag een voorbeeld dat de
kinderen kunnen navolgen. Leren van imiteren.
- Belonen en straffen. Hier gelden regels voor:
Het belonen van gewenst gedrag blijkt in de praktijk veel meer
effect te hebben dan het straffen van ongewenst gedrag.
Negeren werkt doorgaans effectiever dan het bestraffen van het
gedrag.
Er mag geen lichamelijke straf of mishandeling zijn.
- Tekst en uitleg geven. De school is het instituut bij uitstek waar
kinderen tekst en uitleg krijgen over tal van onderwerpen, maar ook
ouders en andere opvoeders doen doorgaans een stevige duit in het
zakje.
Functioneel opvoeden: vanzelfsprekende dagelijkse omgang met kinderen.
Intentioneel opvoeden: bewust opvoeden, er is sprake van reflectie van
ouders en andere opvoeders.
Een korte beschrijving van de buurtpedagoog:
De buurtpedagoog heeft tot taak de opvoeding en ontwikkeling van
kinderen en jongeren helpen te ondersteunen, hun leefomgeving te
,optimaliseren en hen te stimuleren tot maatschappelijke participatie.
Uitganspunt daarbij is dat niet alleen ouders als primaire opvoeders, maar
ook de bredere leefomgeving en uiteindelijk de samenleving als geheel
verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van kinderen en jongeren. De
buurtpedagoog heeft hierin vooral een verbindende factor.
In het werk van buurtpedagogen neemt empowerment, het versterken van
de kracht en mogelijkheden van kinderen en hun opvoeders, een
belangrijke plek in.
Functies van pedagogisch buurtwerk:
De buurtpedagoog maakt deel uit van een wijkteam. Dit kan zijn:
- Een sociaal wijkteam.
- Jeugd- en gezinsteam.
- Ouder- en kindteam.
De teams bestaan uit professionals met meerdere disciplines, afkomstig
uit verschillende instellingen en werkvelden. Dit kunnen zijn:
- Pedagogen (zijn gericht op het geven van voorlichting en adviezen,
bieden praktische en lichte steun en signaleren wanneer er
zwaardere zorg nodig is);
- Maatschappelijk werkers;
- Verpleegkundigen.
De teams hebben de opdracht de problemen ‘klein’ te houden door niet te
snel te verwijzen naar zware vormen van zorg.
Buurtpedagogen zetten zich in voor verschillende opvoeders, gezamenlijk
verantwoordelijk maken voor het welzijn en de opvoeding van kinderen en
jongeren. Hiermee wordt de uitspraak van Hillary Clintons ‘ It takes a
village to raise a child’ in praktijk gebracht.
De student heeft kennis over het model van Bronfenbrenner en kan m.b.v.
dit model de sociale omgeving van kinderen analyseren (casus).
Leefwereld: concrete situaties waarin een mens leeft. Het gezin is voor de
meeste kinderen de eerste leefwereldsituatie.
Belevingswereld: de manier waarop een kind die wereld cognitief en
emotioneel tegemoet treedt en verwerkt.
Pedagogische institutie: plek waar bewust wordt opgevoed en die bewust
in het leven is geroepen om op te voeden. Dus niet alle leefwerelden waar
kinderen zich in begeven, zijn pedagogische institutie. Maar een leefwereld
kan een pedagogische opvoedingsfucntie hebben, kind kan daar wel iets
leren.
Het is de taak van de opvoeders om een dragelijke, veilige en functionele
beleving van de leefwereld op te bouwen, binnen de veelvoudige en soms
chaotische leefwereld. Door middel van het ondersteunen om makkelijker
van de ene naar de andere leefwereld over te gaan.
Microsysteem: systemen die het dichts bij het kind zelf staan: gezin.
Proximale processen zijn directe interactiefactoren en de processen die
daaruit voorvloeien. Een kind moet buffers ontwikkelen om zichzelf te
kunnen beschermen tegen kwalijke invloeden van binnen of buiten het
systeem.
Mesosysteem: binnen het mesosysteem gaat het kind over van het ene
microsysteem naar het andere, 2 microsystemen komen met elkaar in
aanraking. Bijvoorbeeld van huis naar de peuterspeelzaal. Kind krijgt te
, maken met verschillende interacties (proximale processen), maar ook met
tegenstrijdigheden tussen die microsystemen. Buffers zijn hierin
belangrijk! Onder ecologische transities wordt verstaan dat je jezelf kunt
handhaven tussen twee leefwerelden.
Exosysteem: waar het kind zelf niet actief aan deelneemt, maar waar het
indirect wel de gevolgen van ervaart. Dit soort beïnvloedingen worden
distale processen genoemd.
Macrosysteem: bepalen de regels voor de mirco- meso- en exosystemen.
Macrosystemen staan ver van kinderen af, maar hebben wel invloed op de
kinderlijke microsystemen en op de belevingswereld van de kinderen.
Directe interacties zijn van wezenlijk belang voor de ontwikkeling van een
kind, ouders leren de beleving van hun kind kennen en kunnen daardoor
helpen om orde aan te brengen in de leef- en belevingswereld.
De student heeft kennis van de verschillende interactievaardigheden
(model Riksen-Walraven) in de kinderopvang en analyseert hoe deze
interactievaardigheden in een praktijksituatie zichtbaar zijn (casus).
De student heeft kennis van de verschillende pedagogische basisdoelen
(model Riksen-Walraven) in de kinderopvang en analyseert hoe deze
doelen in een praktijksituatie zichtbaar zijn (casus).
Inleiding.
De explosieve toename van kinderopvang voor jonge kinderen in de
afgelopen jaren heeft in Nederland geleid tot heftige discussies over de
effecten van kinderopvang op de ontwikkeling van kinderen.
Er is een conclusie waarover alle onderzoekers het tegenwoordig weleens
zijn: het is vooral de kwaliteit van de kinderopvang die bepaalt welk effect
die opvang heeft op het welbevinden en de ontwikkeling van kinderen.
Opvang van hoge kwaliteit heeft aantoonbare positieve effecten, zowel op
het welbevinden van de kinderen tijdens de opvang zelf, als op hun latere
ontwikkeling. De kwaliteit van de opvang maakt het meeste verschil voor
kinderen die thuis aandacht en ontwikkelingsmogelijkheden tekortkomen:
zij blijken ook het meest kwetsbaar voor de gevolgen van opvang van lage
kwaliteit.
Nu de arbeidsparticipatie van allochtone en laagopgeleide moeders
gestaag toeneemt, gaat dit ook een belangrijke rol spelen bij het
voorkomen van ontwikkelingsachterstanden van kinderen uit kansarme
groepen. Het heeft dus een functie voor de samenleving in bredere zin.
Maar wat verstaan we onder kwaliteit?
Pedagogische kwaliteit:
De kwaliteit van kinderopvang kan in de meest algemene zin gedefinieerd
worden als de mate waarin die opvang aan haar doel beantwoordt.
Tegenwoordig wordt in Nederland, niet alleen een verzorgende, maar ook
een educatieve functie toegekend.
De pedagogische kwaliteit van de kinderopvang is dus afhankelijk van de
mate waarin zij aan haar pedagogische doelstellingen beantwoordt.
We gaan ervan uit dat we in principe allemaal hetzelfde doel nastreven:
Het bevorderen van het welzijn van kinderen en van hun ontwikkeling tot
personen die goed functioneren in de samenleving. Dit is te breed om te
kunnen meten.
De student is zich bewust van de diverse gebieden waarop opvoeding
buiten het gezin zich afspeelt.
Opvoeding buiten het gezin vindt plaats binnen:
Kinderdagverblijven (0-4 jaar);
Buitenschoolse opvang (4-12 jaar);
Gastouderopvang;
Peuterspeelzalen vallen onder de verantwoordelijkheid van de
gemeente.
Ze zijn allemaal voorzien van de Wet kinderopvang (2005).
Formele opvang: alle vormen van opvang die in de wet staan.
Informele opvang: andere opvangvormen zoals de au pair, een
gastgezin of de babysit.
De student heeft kennis van het werkveld en de verschillende functies van
de kinderopvang/de buurtpedagoog en analyseert welke functies in een
praktijksituatie zichtbaar zijn (casus).
Economische functie: ouders hebben de mogelijkheid om zorg en arbeid te
combineren.
Sociaal-maatschappelijke functie: kinderen leren in een ongedwongen
sfeer om te gaan met andere kinderen en met volwassen. Kinderopvang is
een ontmoetingsplaats voor ouders onderling en voor ouders en
beroepskrachten. Soms is opvoedingsondersteuning onderdeel van het
aanbod.
Pedagogisch functie: organisaties moeten in hun pedagogisch beleidsplan
vastleggen hoe zij de vier pedagogische basisdoelen in de praktijk
brengen:
De emotionele veiligheid voor ieder kind;
Het stimuleren van de persoonlijke competentie van ieder kind;
Het stimuleren van de sociale competentie bij ieder kind;
Het overdragen van normen en waarden aan ieder kind.
Diversiteit aan functies en taken in de kinderopvang voor de hbo-
pedagoog:
- Uitvoerend: extra verantwoordelijkheden in de relatie met de ouder
(opvoedingsondersteuning) of met specifieke taken op het gebied
van ontwikkelingsstimulering en educatie of de begeleiding van
kinderen met bijzondere behoeften en hun ouders.
- Coachend: begeleider, ondersteuner, stimulator zicht op de
pedagogische werkhouding, de kwaliteit van interactievaardigheden
en de onderlinge samenwerking in een team en bewaakt het doel en
effect van ieders inzet door coaching, intervisie en videofeedback.
- Leidinggevend: verantwoordelijk voor invulling, uitvoering en
bewaking van het pedagogisch beleid en managementtaken zoals
het financieel beleid, het personeelsbeleid en aansturing van de
medewerkers.
- Medewerker gastouderbureau: hoofd van het gastouderbureau of als
bemiddelingsmedewerker. Steeds meer hbo’ers kiezen op als
zelfstandige gastouder te gaan werken, soms met een
, gespecialiseerd aanbod voor kinderen met gedragsproblemen,
lichamelijke beperkingen of ontwikkelingsachterstand.
Niet iedereen die opgevoed is, is daarmee opvoedingsdeskundige. Je
zou ze ervaringsdeskundige kunnen noemen. Een ervaringsdeskundige
is iemand die op een bepaald gebied autoriteit heeft die niet gebaseerd
is op beroepsmatig verworven kennis. Pedagogen zijn wel
opvoedingsdeskundigen.
Een pedagoog is een professional die systematisch kennis van zaken
heeft opgedaan door pedagogiek te studeren. Die ‘zaken’ betreffen
dan: kinderen, hun ontwikkeling en het opvoedingsproces dat
plaatsvindt in opvoedingsrelaties.
Pedagogiek of opvoedkunde is de wetenschap die de opvoeding
bestudeert. Een belangrijk onderdeel hiervan is
ontwikkelingspsychologie.
Pedagogiek is daarmee te definiëren als: De toegepaste wetenschap die
in kaart brengt hoe het proces verloopt dat zich tussen kinderen en
volwassenen (ouders en andere opvoeders) afspeelt en dat kinderen
helpt en stimuleert om zich te ontwikkelen tot volwassenen die
verantwoordelijkheid kunnen nemen voor zichzelf en voor anderen.
- Verticale as van de pedagogische blik: de pedagoog kijkt als het
ware over de grenzen van de verschillende ontwikkelingsstadia
heen: hoe ontwikkelt dit kind zich in een volgende fase?
- Horizontale as van de pedagogische blik: kinderen worden niet
alleen thuis opgevoed, maar ook bijvoorbeeld op
school/kinderopvang, opa of oma. Is er samenhang of wordt het kind
in 3 totaal verschillende werelden opgevoed? Zelfde normen en
waarden?
Opvoeden is een belangrijke maatschappelijke functie. Door kinderen goed
op te voeden wordt de basis gelegd voor de samenleving in de toekomst.
Opvoeden vindt plaats langs diverse lijnen:
- Ouders en opvoeders geven met hun gedrag een voorbeeld dat de
kinderen kunnen navolgen. Leren van imiteren.
- Belonen en straffen. Hier gelden regels voor:
Het belonen van gewenst gedrag blijkt in de praktijk veel meer
effect te hebben dan het straffen van ongewenst gedrag.
Negeren werkt doorgaans effectiever dan het bestraffen van het
gedrag.
Er mag geen lichamelijke straf of mishandeling zijn.
- Tekst en uitleg geven. De school is het instituut bij uitstek waar
kinderen tekst en uitleg krijgen over tal van onderwerpen, maar ook
ouders en andere opvoeders doen doorgaans een stevige duit in het
zakje.
Functioneel opvoeden: vanzelfsprekende dagelijkse omgang met kinderen.
Intentioneel opvoeden: bewust opvoeden, er is sprake van reflectie van
ouders en andere opvoeders.
Een korte beschrijving van de buurtpedagoog:
De buurtpedagoog heeft tot taak de opvoeding en ontwikkeling van
kinderen en jongeren helpen te ondersteunen, hun leefomgeving te
,optimaliseren en hen te stimuleren tot maatschappelijke participatie.
Uitganspunt daarbij is dat niet alleen ouders als primaire opvoeders, maar
ook de bredere leefomgeving en uiteindelijk de samenleving als geheel
verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van kinderen en jongeren. De
buurtpedagoog heeft hierin vooral een verbindende factor.
In het werk van buurtpedagogen neemt empowerment, het versterken van
de kracht en mogelijkheden van kinderen en hun opvoeders, een
belangrijke plek in.
Functies van pedagogisch buurtwerk:
De buurtpedagoog maakt deel uit van een wijkteam. Dit kan zijn:
- Een sociaal wijkteam.
- Jeugd- en gezinsteam.
- Ouder- en kindteam.
De teams bestaan uit professionals met meerdere disciplines, afkomstig
uit verschillende instellingen en werkvelden. Dit kunnen zijn:
- Pedagogen (zijn gericht op het geven van voorlichting en adviezen,
bieden praktische en lichte steun en signaleren wanneer er
zwaardere zorg nodig is);
- Maatschappelijk werkers;
- Verpleegkundigen.
De teams hebben de opdracht de problemen ‘klein’ te houden door niet te
snel te verwijzen naar zware vormen van zorg.
Buurtpedagogen zetten zich in voor verschillende opvoeders, gezamenlijk
verantwoordelijk maken voor het welzijn en de opvoeding van kinderen en
jongeren. Hiermee wordt de uitspraak van Hillary Clintons ‘ It takes a
village to raise a child’ in praktijk gebracht.
De student heeft kennis over het model van Bronfenbrenner en kan m.b.v.
dit model de sociale omgeving van kinderen analyseren (casus).
Leefwereld: concrete situaties waarin een mens leeft. Het gezin is voor de
meeste kinderen de eerste leefwereldsituatie.
Belevingswereld: de manier waarop een kind die wereld cognitief en
emotioneel tegemoet treedt en verwerkt.
Pedagogische institutie: plek waar bewust wordt opgevoed en die bewust
in het leven is geroepen om op te voeden. Dus niet alle leefwerelden waar
kinderen zich in begeven, zijn pedagogische institutie. Maar een leefwereld
kan een pedagogische opvoedingsfucntie hebben, kind kan daar wel iets
leren.
Het is de taak van de opvoeders om een dragelijke, veilige en functionele
beleving van de leefwereld op te bouwen, binnen de veelvoudige en soms
chaotische leefwereld. Door middel van het ondersteunen om makkelijker
van de ene naar de andere leefwereld over te gaan.
Microsysteem: systemen die het dichts bij het kind zelf staan: gezin.
Proximale processen zijn directe interactiefactoren en de processen die
daaruit voorvloeien. Een kind moet buffers ontwikkelen om zichzelf te
kunnen beschermen tegen kwalijke invloeden van binnen of buiten het
systeem.
Mesosysteem: binnen het mesosysteem gaat het kind over van het ene
microsysteem naar het andere, 2 microsystemen komen met elkaar in
aanraking. Bijvoorbeeld van huis naar de peuterspeelzaal. Kind krijgt te
, maken met verschillende interacties (proximale processen), maar ook met
tegenstrijdigheden tussen die microsystemen. Buffers zijn hierin
belangrijk! Onder ecologische transities wordt verstaan dat je jezelf kunt
handhaven tussen twee leefwerelden.
Exosysteem: waar het kind zelf niet actief aan deelneemt, maar waar het
indirect wel de gevolgen van ervaart. Dit soort beïnvloedingen worden
distale processen genoemd.
Macrosysteem: bepalen de regels voor de mirco- meso- en exosystemen.
Macrosystemen staan ver van kinderen af, maar hebben wel invloed op de
kinderlijke microsystemen en op de belevingswereld van de kinderen.
Directe interacties zijn van wezenlijk belang voor de ontwikkeling van een
kind, ouders leren de beleving van hun kind kennen en kunnen daardoor
helpen om orde aan te brengen in de leef- en belevingswereld.
De student heeft kennis van de verschillende interactievaardigheden
(model Riksen-Walraven) in de kinderopvang en analyseert hoe deze
interactievaardigheden in een praktijksituatie zichtbaar zijn (casus).
De student heeft kennis van de verschillende pedagogische basisdoelen
(model Riksen-Walraven) in de kinderopvang en analyseert hoe deze
doelen in een praktijksituatie zichtbaar zijn (casus).
Inleiding.
De explosieve toename van kinderopvang voor jonge kinderen in de
afgelopen jaren heeft in Nederland geleid tot heftige discussies over de
effecten van kinderopvang op de ontwikkeling van kinderen.
Er is een conclusie waarover alle onderzoekers het tegenwoordig weleens
zijn: het is vooral de kwaliteit van de kinderopvang die bepaalt welk effect
die opvang heeft op het welbevinden en de ontwikkeling van kinderen.
Opvang van hoge kwaliteit heeft aantoonbare positieve effecten, zowel op
het welbevinden van de kinderen tijdens de opvang zelf, als op hun latere
ontwikkeling. De kwaliteit van de opvang maakt het meeste verschil voor
kinderen die thuis aandacht en ontwikkelingsmogelijkheden tekortkomen:
zij blijken ook het meest kwetsbaar voor de gevolgen van opvang van lage
kwaliteit.
Nu de arbeidsparticipatie van allochtone en laagopgeleide moeders
gestaag toeneemt, gaat dit ook een belangrijke rol spelen bij het
voorkomen van ontwikkelingsachterstanden van kinderen uit kansarme
groepen. Het heeft dus een functie voor de samenleving in bredere zin.
Maar wat verstaan we onder kwaliteit?
Pedagogische kwaliteit:
De kwaliteit van kinderopvang kan in de meest algemene zin gedefinieerd
worden als de mate waarin die opvang aan haar doel beantwoordt.
Tegenwoordig wordt in Nederland, niet alleen een verzorgende, maar ook
een educatieve functie toegekend.
De pedagogische kwaliteit van de kinderopvang is dus afhankelijk van de
mate waarin zij aan haar pedagogische doelstellingen beantwoordt.
We gaan ervan uit dat we in principe allemaal hetzelfde doel nastreven:
Het bevorderen van het welzijn van kinderen en van hun ontwikkeling tot
personen die goed functioneren in de samenleving. Dit is te breed om te
kunnen meten.
