Samenvatting Kleine ontwikkelingspsychologie deel 3
Hoofdstuk 4: Autonomie en zelfstandigheid
Zelfstandigheidsbegrippen: verantwoordelijkheid, onafhankelijkheid en vrijheid. Hier wil een puber naar
streven.
Volwassenheid als psychosociale rijpheid
4 hoofdproblemen van de volwassenheid: (Wijgaarden)
1. Aanzien van zichzelf: wat accepteer je van jezelf
2. Aanzien van anderen: met wie wil je wel en niet verboden blijven en de volwassen waarvan je nu
deel uit gaat maken
3. Kiezen van een levensgezel
4. Het leven als zodanig: een bepaalde levensfilosofie waaruit keuzes voortvloeien
Ontwikkelingstaken: de psychosociale rijpheid (Havighurst)
1. Individuele bekwaamheid: zelfbeheersing, zelfvertrouwen en initiatief
2. Interpersoonlijke bekwaamheid: communiceren, anderen vertrouwen, relateis aangaan/
onderhouden
3. Sociale bekwaamheid: open staan voor andere mensen/ nieuwe inzichten, kunnen afwijken van
wat je zelf denkt/ vindt
Scheiding en individuatie
Individuatie: loskomen van de emotionele afhankelijkheid van de ouders
Rondom het 2e levensjaar is het kind een pril individu. Dit omdat het de wereld zelf meer durft te
ontdekken, omdat het beeld van vader en moeder onthouden kan worden en hier niet per se bij
gebleven hoeft te worden. Hierna worden ook hun gewoontes, opvattingen en dergelijk opgeslagen. Dit
vormt voor de kinderen het Super-Ego/ Ik-ideaal, ze willen net zo worden. Voor definitieve autonomie
moeten ze dit beeld loslaten. Het Super-Ego/ Ik-ideaal worden nu gevormd uit vrije wil.
Hoewel ze nu op vrije voeten staan is de vraag naar verbondenheid nog steeds erg groot. Hierdoor
ontstaat het dwepen van een idool. Wanneer in de kindertijd geen sterk Super-Ego is gevormd, heeft dit
invloed om de latere individuatie. Dit kan leiden tot afhankelijkheidsproblemen. Om dit te onderzoeken
werd een vragenlijst ontwikkeld met onderstaande facetten erin verwerkt:
3 facetten van autonomie
1. Loskomen van emotionele binding van ouders (stijgt met het ouder worden)
2. Durven afgaan op eigen oordeel (stijgt met het ouder worden)
3. Durven ingaan tegen druk peers (neemt pas vanaf 15 jaar toe)
, Ouderbindingen
Vaderbindingen: cognitieve en taakstellende facetten
Moederbindingen: emotionele en relationele facetten
Positieve vaderbinding
- Weinig eigen initiatief
- Geen prestatiemotivatie
- Geen competentie
- School wordt niet afgemaakt, of werken onder eigen niveau
Negatieve vaderbinding
- Afhankelijkheid van de vader leidt tot inperking eigen vrijheid
- Anderen worden benaderd als mogelijke vrijheidsberovers
Positieve moederbinding
- Vanzelfsprekendheid waarmee hij of zij wordt geaccepteerd en verzorgt zonder enige emotionele
inzet
- ‘Je moet me nemen zoals ik ben, anders hou je niet van me’
Negatieve moederbinding
- Moeite met blijvende emotionele binding
- In de steek gelaten gevoel door de moeder
Voor sommige ouders zijn hun kinderen het bewijs van hun eigen succes. Dit leidt ertoe dat de ouders
overbezorgd zijn en de kinderen veelal bevestiging opzoeken bij hun ouders en op hen blijven leunen. Bij
mislukkingen krijgen anderen of de omgeving de schuld. Dit heet positieve ouderbinding.
De generatiekloof
Hoewel wordt gesproken over het ontstaan van een generatiekloof bij de ontwikkeling van de eigen
identiteit is hier weinig van waar. Adolescenten geven aan het eens te zijn met de waarden en normen
van hun eigen, van ze te houden en het fijn vinden om thuis te komen bij hun ouders.
Ook ouders staan meer open voor experimenten en een vrijere levensstijl. De pil wordt onder andere als
verklaring gegeven voor de grotere vrijheid. Dit omdat ouders bang waren voor ongewenste
zwangerschappen.
Vrijheid, maar ook betrokkenheid
Hoofdstuk 4: Autonomie en zelfstandigheid
Zelfstandigheidsbegrippen: verantwoordelijkheid, onafhankelijkheid en vrijheid. Hier wil een puber naar
streven.
Volwassenheid als psychosociale rijpheid
4 hoofdproblemen van de volwassenheid: (Wijgaarden)
1. Aanzien van zichzelf: wat accepteer je van jezelf
2. Aanzien van anderen: met wie wil je wel en niet verboden blijven en de volwassen waarvan je nu
deel uit gaat maken
3. Kiezen van een levensgezel
4. Het leven als zodanig: een bepaalde levensfilosofie waaruit keuzes voortvloeien
Ontwikkelingstaken: de psychosociale rijpheid (Havighurst)
1. Individuele bekwaamheid: zelfbeheersing, zelfvertrouwen en initiatief
2. Interpersoonlijke bekwaamheid: communiceren, anderen vertrouwen, relateis aangaan/
onderhouden
3. Sociale bekwaamheid: open staan voor andere mensen/ nieuwe inzichten, kunnen afwijken van
wat je zelf denkt/ vindt
Scheiding en individuatie
Individuatie: loskomen van de emotionele afhankelijkheid van de ouders
Rondom het 2e levensjaar is het kind een pril individu. Dit omdat het de wereld zelf meer durft te
ontdekken, omdat het beeld van vader en moeder onthouden kan worden en hier niet per se bij
gebleven hoeft te worden. Hierna worden ook hun gewoontes, opvattingen en dergelijk opgeslagen. Dit
vormt voor de kinderen het Super-Ego/ Ik-ideaal, ze willen net zo worden. Voor definitieve autonomie
moeten ze dit beeld loslaten. Het Super-Ego/ Ik-ideaal worden nu gevormd uit vrije wil.
Hoewel ze nu op vrije voeten staan is de vraag naar verbondenheid nog steeds erg groot. Hierdoor
ontstaat het dwepen van een idool. Wanneer in de kindertijd geen sterk Super-Ego is gevormd, heeft dit
invloed om de latere individuatie. Dit kan leiden tot afhankelijkheidsproblemen. Om dit te onderzoeken
werd een vragenlijst ontwikkeld met onderstaande facetten erin verwerkt:
3 facetten van autonomie
1. Loskomen van emotionele binding van ouders (stijgt met het ouder worden)
2. Durven afgaan op eigen oordeel (stijgt met het ouder worden)
3. Durven ingaan tegen druk peers (neemt pas vanaf 15 jaar toe)
, Ouderbindingen
Vaderbindingen: cognitieve en taakstellende facetten
Moederbindingen: emotionele en relationele facetten
Positieve vaderbinding
- Weinig eigen initiatief
- Geen prestatiemotivatie
- Geen competentie
- School wordt niet afgemaakt, of werken onder eigen niveau
Negatieve vaderbinding
- Afhankelijkheid van de vader leidt tot inperking eigen vrijheid
- Anderen worden benaderd als mogelijke vrijheidsberovers
Positieve moederbinding
- Vanzelfsprekendheid waarmee hij of zij wordt geaccepteerd en verzorgt zonder enige emotionele
inzet
- ‘Je moet me nemen zoals ik ben, anders hou je niet van me’
Negatieve moederbinding
- Moeite met blijvende emotionele binding
- In de steek gelaten gevoel door de moeder
Voor sommige ouders zijn hun kinderen het bewijs van hun eigen succes. Dit leidt ertoe dat de ouders
overbezorgd zijn en de kinderen veelal bevestiging opzoeken bij hun ouders en op hen blijven leunen. Bij
mislukkingen krijgen anderen of de omgeving de schuld. Dit heet positieve ouderbinding.
De generatiekloof
Hoewel wordt gesproken over het ontstaan van een generatiekloof bij de ontwikkeling van de eigen
identiteit is hier weinig van waar. Adolescenten geven aan het eens te zijn met de waarden en normen
van hun eigen, van ze te houden en het fijn vinden om thuis te komen bij hun ouders.
Ook ouders staan meer open voor experimenten en een vrijere levensstijl. De pil wordt onder andere als
verklaring gegeven voor de grotere vrijheid. Dit omdat ouders bang waren voor ongewenste
zwangerschappen.
Vrijheid, maar ook betrokkenheid
