HOORCOLLEGE 1 INLEIDING CRIMINOLOGIE
1.1 INLEIDING CRIMINOLOGIE
HOOFDVRAGEN CRIMINOLOGIE:
- Wat wordt (waarom) verstaan onder criminaliteit?
- Wat is aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit?
- Wat zijn de achtergronden/verklaringen voor (verschillen in) criminaliteit?
- Wat is de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij op criminaliteit
reageert?
1.2 CRIMINALITEIT, EEN PROBLEEM
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Hierbij is onderscheid tussen:
- Gebruiken: minder gewenst & geen/lichte sancties
- Normen: niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
- Rechtsnormen: niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
CRIMINALITEIT IS EEN MAATSCHAPPELIJK PROBLEEM OMDAT HET
VEELVOORKOMEND IS, NAMELIJK:
- Criminaliteit tegen personen
- Criminaliteit tegen goederen
- Criminaliteit tegen overheid en samenleving
- Slachtofferloze criminaliteit (als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat
zij door de transactie niet geschaad worden)
o Drugsgebruik en drugshandel, Gevechten tussen bekenden, Echtscheiding,
Euthanasie, Overspel, Prostitutie, Homoseksualiteit, Porno, Gokken
CRIMINALITEIT IS EEN PROBLEEM MET VEEL SCHADE, NAMELIJK:
- Materiele schade: voor burgers, bedrijven en overheid
- Materiele schade: kosten criminaliteitsbestrijding
- Milieuschade
- Immateriële schade
o Leed van slachtoffers
o Angst, vermijdingsgedrag
o Morele verontwaardiging
o Ontwrichting samenleving
o Bedreiging rechtsorde
o Ondermijning legitimiteit democratische rechtsstaat
CRIMINALITEIT: SOCIAAL PROBLEEM, NAMELIJK:
- Veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
- Maatschappelijke oorzaken criminaliteit
- Verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
, - Veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
- Spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
CRIMINALITEIT: EEN POLITIEK PROBLEEM, NAMELIJK:
- Het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
- Veiligheid is een collectief goed
- Veiligheid staat hoog op publieke en politieke agenda
- Politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak
criminaliteit
1.3 CRIMINALITEIT, DE DEFINITIE
WAT IS CRIMINALITEIT:
- Menselijk gedrag
- Waarbij andere personen (of dieren, of milieu) worden uitgebuit of schade
toegebracht,
- Dat sociale regels schendt.
En:
- Waarvan in rechtsnormen (door de overheid vastgestelde regels/wetten) is
aangegeven dat het niet mag, en
- Waarvan de overheid de wetten ook handhaaft
ONDERSCHEID WORDT GEMAAKT TUSSEN:
- “Slecht gedrag” (Mala in Se)
o Gedrag dat door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
o Daarom in (bijna) alle landen op alle momenten in Wetboeken van
Strafrecht opgenomen
o Opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de
Mens
- “Verboden gedrag” (Mala Prohibita)
o Gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
o Daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in
Wetboeken van Strafrecht
o Niet opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de
Mens
VERKLARINGEN VOOR VERSCHILLEN IN DEFINITIES VAN CRIMINALITEIT ZIJN O.A.
- Technologische context
- Maatschappelijke context
- Normen van samenleving (consensus model)
- Normen en belangen van machthebbers (conflict model)
- Politieke besluitvorming (pluralisme model)
1.5 CRIMINOLOGIE, DE DISCIPLINE
, Studie naar gedrag van criminelen en hoe de maatschappij daarmee om gaat/zou moeten
gaan.
Criminologie is een “object” wetenschap en object is: criminaliteit en de reacties erop.
BASIS DISCIPLINES VAN DE CRIMINOLOGIE:
- Maatschappijwetenschappen (sociologie, economie, geografie, antropologie)
- Gedragswetenschappen (psychologie, biologie & bio-psychologie, medische
wetenschappen)
- Natuurwetenschappen (criminalistiek, natuurkunde, scheikunde)
- Juridische wetenschappen (strafrecht)
BELANGRIJKE SUB-DISCIPLINES
- Criminografie: de beschrijvende studie van de aard, omvang en ontwikkeling van
criminaliteit
- Etiologie: de verklarende studie van de oorzaken/verklaringen van criminaliteit
- Penologie: de studie van de formele (straffen) en informele reacties op
criminaliteit
- Victimologie: de studie van slachtoffers van criminaliteit
1.6 CRIMINOLOGIE, DE WERKWIJZE
CRIMINOLOGEN STELLEN VERSCHILLENDE SOORTEN VRAGEN:
- Beschrijvingsvragen over aard, omvang, verschillen en ontwikkelingen
o Hoeveel criminaliteit is er?
o In hoeverre is het gestegen of gedaald?
- Verklaringsvragen
o Waarom?
- Toetsingsvragen
o In hoeverre klopt de hypothese/verwachting dat..?
- Beleidsvragen
o Hoe kan het probleem worden opgelost?
VRAGEN KUNNEN BETREKKINGEN HEBBEN OP VERSCHILLENDE EENHEDEN, DUS
VRAGEN SPECIFICEREN:
- Onwenselijk gedrag/delicten
- Daders
- Slachtoffers
- Buurten, steden, landen, perioden
- Actoren bij preventie en strafrechtspleging
PTOB-SCHEMA VOOR ONDERZOEK
- Formuleer Probleemstellingen
- Bedenk en formuleer Theorieën al verklaringen
- Verricht Onderzoek
- Ondersteun Beleid op basis van onderzoek
1.1 INLEIDING CRIMINOLOGIE
HOOFDVRAGEN CRIMINOLOGIE:
- Wat wordt (waarom) verstaan onder criminaliteit?
- Wat is aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit?
- Wat zijn de achtergronden/verklaringen voor (verschillen in) criminaliteit?
- Wat is de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij op criminaliteit
reageert?
1.2 CRIMINALITEIT, EEN PROBLEEM
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Hierbij is onderscheid tussen:
- Gebruiken: minder gewenst & geen/lichte sancties
- Normen: niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
- Rechtsnormen: niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
CRIMINALITEIT IS EEN MAATSCHAPPELIJK PROBLEEM OMDAT HET
VEELVOORKOMEND IS, NAMELIJK:
- Criminaliteit tegen personen
- Criminaliteit tegen goederen
- Criminaliteit tegen overheid en samenleving
- Slachtofferloze criminaliteit (als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat
zij door de transactie niet geschaad worden)
o Drugsgebruik en drugshandel, Gevechten tussen bekenden, Echtscheiding,
Euthanasie, Overspel, Prostitutie, Homoseksualiteit, Porno, Gokken
CRIMINALITEIT IS EEN PROBLEEM MET VEEL SCHADE, NAMELIJK:
- Materiele schade: voor burgers, bedrijven en overheid
- Materiele schade: kosten criminaliteitsbestrijding
- Milieuschade
- Immateriële schade
o Leed van slachtoffers
o Angst, vermijdingsgedrag
o Morele verontwaardiging
o Ontwrichting samenleving
o Bedreiging rechtsorde
o Ondermijning legitimiteit democratische rechtsstaat
CRIMINALITEIT: SOCIAAL PROBLEEM, NAMELIJK:
- Veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
- Maatschappelijke oorzaken criminaliteit
- Verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
, - Veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
- Spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
CRIMINALITEIT: EEN POLITIEK PROBLEEM, NAMELIJK:
- Het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
- Veiligheid is een collectief goed
- Veiligheid staat hoog op publieke en politieke agenda
- Politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak
criminaliteit
1.3 CRIMINALITEIT, DE DEFINITIE
WAT IS CRIMINALITEIT:
- Menselijk gedrag
- Waarbij andere personen (of dieren, of milieu) worden uitgebuit of schade
toegebracht,
- Dat sociale regels schendt.
En:
- Waarvan in rechtsnormen (door de overheid vastgestelde regels/wetten) is
aangegeven dat het niet mag, en
- Waarvan de overheid de wetten ook handhaaft
ONDERSCHEID WORDT GEMAAKT TUSSEN:
- “Slecht gedrag” (Mala in Se)
o Gedrag dat door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
o Daarom in (bijna) alle landen op alle momenten in Wetboeken van
Strafrecht opgenomen
o Opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de
Mens
- “Verboden gedrag” (Mala Prohibita)
o Gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
o Daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in
Wetboeken van Strafrecht
o Niet opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de
Mens
VERKLARINGEN VOOR VERSCHILLEN IN DEFINITIES VAN CRIMINALITEIT ZIJN O.A.
- Technologische context
- Maatschappelijke context
- Normen van samenleving (consensus model)
- Normen en belangen van machthebbers (conflict model)
- Politieke besluitvorming (pluralisme model)
1.5 CRIMINOLOGIE, DE DISCIPLINE
, Studie naar gedrag van criminelen en hoe de maatschappij daarmee om gaat/zou moeten
gaan.
Criminologie is een “object” wetenschap en object is: criminaliteit en de reacties erop.
BASIS DISCIPLINES VAN DE CRIMINOLOGIE:
- Maatschappijwetenschappen (sociologie, economie, geografie, antropologie)
- Gedragswetenschappen (psychologie, biologie & bio-psychologie, medische
wetenschappen)
- Natuurwetenschappen (criminalistiek, natuurkunde, scheikunde)
- Juridische wetenschappen (strafrecht)
BELANGRIJKE SUB-DISCIPLINES
- Criminografie: de beschrijvende studie van de aard, omvang en ontwikkeling van
criminaliteit
- Etiologie: de verklarende studie van de oorzaken/verklaringen van criminaliteit
- Penologie: de studie van de formele (straffen) en informele reacties op
criminaliteit
- Victimologie: de studie van slachtoffers van criminaliteit
1.6 CRIMINOLOGIE, DE WERKWIJZE
CRIMINOLOGEN STELLEN VERSCHILLENDE SOORTEN VRAGEN:
- Beschrijvingsvragen over aard, omvang, verschillen en ontwikkelingen
o Hoeveel criminaliteit is er?
o In hoeverre is het gestegen of gedaald?
- Verklaringsvragen
o Waarom?
- Toetsingsvragen
o In hoeverre klopt de hypothese/verwachting dat..?
- Beleidsvragen
o Hoe kan het probleem worden opgelost?
VRAGEN KUNNEN BETREKKINGEN HEBBEN OP VERSCHILLENDE EENHEDEN, DUS
VRAGEN SPECIFICEREN:
- Onwenselijk gedrag/delicten
- Daders
- Slachtoffers
- Buurten, steden, landen, perioden
- Actoren bij preventie en strafrechtspleging
PTOB-SCHEMA VOOR ONDERZOEK
- Formuleer Probleemstellingen
- Bedenk en formuleer Theorieën al verklaringen
- Verricht Onderzoek
- Ondersteun Beleid op basis van onderzoek
