Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Recht en regels...............................................................................................3
1.1 Waarom is er recht?.................................................................................................................4
1.2 Vindplaats van het recht..........................................................................................................4
1.2.1 Wet- en regelgeving..............................................................................................................4
1.2.2 Jurisprudentie.......................................................................................................................4
1.2.3 Gewoonte.............................................................................................................................4
1.2.4 Verdrag.................................................................................................................................5
1.3 Aard van de regels...................................................................................................................5
1.3.1 Dwingend en aanvullend recht.............................................................................................5
1.3.2 Rangorde tussen regelingen..................................................................................................5
1.3.3 Objectief en subjectief recht.................................................................................................5
1.4 Grondrechten..........................................................................................................................6
1.5 Recht en de praktijk van het zorg- en welzijnswerk.................................................................6
Hoofdstuk 7. Samenlevingsvormen en scheiding.................................................................7
7.1 Personen- en familierecht algemeen.......................................................................................7
7.2.1 Persoonlijkheid.....................................................................................................................7
7.2.2 Bloedverwantschap en aanverwantschap.............................................................................7
7.2.3 Naamrecht............................................................................................................................7
7.2.4 Woonplaats..........................................................................................................................7
7.2.5 Ambtenaar van de burgerlijke stand.....................................................................................8
7.3.1 Huwelijk...............................................................................................................................8
7.3.2 Geregistreerd partnerschap (GP)).........................................................................................8
7.3.3 Het samenwonen..................................................................................................................8
7.4 Scheiding.................................................................................................................................9
7.4.1 Echtscheiding........................................................................................................................9
7.4.2 Beëindiging van geregistreerd partnerschap.........................................................................9
7.4.3 Flitsscheiding......................................................................................................................10
7.4.4 Beëindiging van samenwonen............................................................................................10
7.5 Alimentatie............................................................................................................................10
7.5.1 Hoogte van de alimentatie..................................................................................................10
7.5.2 Duur van de alimentatie.....................................................................................................10
7.5.3 Verandering van de alimentatieverplichting.......................................................................10
7.6 Kinderen en scheiding............................................................................................................11
7.6.1 Gezag van ouders over de kinderen....................................................................................11
1
, 7.6.2 Omgang, informatie en consultatie.....................................................................................11
7.6.3 Ontwikkelingen in het scheidingsrecht...............................................................................11
7.7 Scheidings- en omgangsbemiddeling.....................................................................................11
Hoofdstuk 8. Ouderschap en gezag...................................................................................11
8.1 Juridische ouderschap...........................................................................................................12
8.1.1 Betekenis en rechtsgevolgen van juridisch ouderschap.......................................................12
8.1.2 Ontstaan van juridisch ouderschap.....................................................................................12
8.1.3 Juridisch ouderschap van ouders van gelijk geslacht...........................................................13
8.1.4 Ouderschap door adoptie...................................................................................................14
8.2 Ouderlijk gezag en voogdij.....................................................................................................14
8.2.1 Ouderlijk gezag...................................................................................................................14
8.2.2 Voogdij...............................................................................................................................15
8.2.3 Wettelijke vertegenwoordiging van minderjarigen.............................................................15
8.3 Pleegouderschap...................................................................................................................16
Hoofdstuk 9. Jeugdzorg.....................................................................................................17
9.1 Jeugdzorg: Jeugdhulpverlening en jeugdbescherming............................................................17
9.2 Wettelijke regelingen van jeugdzorg......................................................................................17
9.2.1 Verdragsbepalingen............................................................................................................17
9.2.2 Jeugdwet............................................................................................................................17
Woonplaatsbeginsel......................................................................................................................................17
Jeugdhulpplicht..............................................................................................................................................17
Jeugdbescherming.........................................................................................................................................18
Jeugdreclassering...........................................................................................................................................18
Toestemming jeugdigen.................................................................................................................................18
9.2.3 Enkele andere beschermende maatregelen voor jeugdigen................................................18
9.2.4 Kwaliteitseisen in de Jeugdwet...........................................................................................18
9.2.5 Inbreuk op ouderlijk gezag..................................................................................................19
9.3 Samenwerking binnen de jeugdhulp......................................................................................19
Jeugdhulp- en pleegzorgaanbieders..............................................................................................................19
GI’s voor jeugdbescherming en jeugdreclassering.......................................................................................19
Veilig Thuis-organisaties................................................................................................................................20
Kinderrechter.................................................................................................................................................20
Instellingen voor gesloten jeugdhulp............................................................................................................20
9.4 Kinderbeschermingsmaatregelen..........................................................................................21
9.4.1 Drangtoepassing.................................................................................................................21
9.4.2 Ondertoezichtstelling (ots)..................................................................................................21
Totstandkoming van de ots............................................................................................................................22
Karakter van de ots........................................................................................................................................22
Schriftelijke aanwijzing..................................................................................................................................23
Duur van de ots..............................................................................................................................................23
9.4.3 Uithuisplaatsing van jeugdigen...........................................................................................23
2
, Totstandkoming van de uithuisplaatsing.......................................................................................................23
Duur van de machtiging.................................................................................................................................23
Toetsende taak Raad......................................................................................................................................23
9.4.4 Gezagsbeëindigende maatregel..........................................................................................24
9.4.5 Voorlopige justitiële kinderbeschermingsmaatregelen.......................................................24
Voorlopige ondertoezichtstelling (vots)........................................................................................................24
Voorlopige voogdij (vovo)..............................................................................................................................25
9.5 Rechtsbescherming van ouders en jeugdigen........................................................................25
9.5.1 Bezwaarschriftprocedure....................................................................................................25
9.5.2 Klachtenprocedure.............................................................................................................25
9.5.3 Civiele procedure in het personen- en familierecht.............................................................25
9.5.4 Tuchtrecht...........................................................................................................................25
9.5.5 Algemene geschillenregeling..............................................................................................26
Hoofdstuk 16. Hulp- en dienstverlening.............................................................................26
16.1 Organisatie van hulp- en dienstverlening.............................................................................27
16.2 Bekwaamheid en professionaliteit.......................................................................................27
16.3 Relatie van de professional met de cliënt.............................................................................27
16.3.1 Recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.....................................................28
16.3.2 Recht op onaantastbaarheid van het menselijk lichaam...................................................28
16.4 Werken in een instelling of organisatie................................................................................28
16.4.1 Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden.............................................................28
16.4.2 Protocollen.......................................................................................................................29
16.4.3 Beleid................................................................................................................................29
16.5 Spanningsveld tussen regelgeving en praktijk......................................................................29
16.6 Aansprakelijkheid voor het eigen handelen.........................................................................29
Hoofdstuk 1. Recht en regels
3
Hoofdstuk 1. Recht en regels...............................................................................................3
1.1 Waarom is er recht?.................................................................................................................4
1.2 Vindplaats van het recht..........................................................................................................4
1.2.1 Wet- en regelgeving..............................................................................................................4
1.2.2 Jurisprudentie.......................................................................................................................4
1.2.3 Gewoonte.............................................................................................................................4
1.2.4 Verdrag.................................................................................................................................5
1.3 Aard van de regels...................................................................................................................5
1.3.1 Dwingend en aanvullend recht.............................................................................................5
1.3.2 Rangorde tussen regelingen..................................................................................................5
1.3.3 Objectief en subjectief recht.................................................................................................5
1.4 Grondrechten..........................................................................................................................6
1.5 Recht en de praktijk van het zorg- en welzijnswerk.................................................................6
Hoofdstuk 7. Samenlevingsvormen en scheiding.................................................................7
7.1 Personen- en familierecht algemeen.......................................................................................7
7.2.1 Persoonlijkheid.....................................................................................................................7
7.2.2 Bloedverwantschap en aanverwantschap.............................................................................7
7.2.3 Naamrecht............................................................................................................................7
7.2.4 Woonplaats..........................................................................................................................7
7.2.5 Ambtenaar van de burgerlijke stand.....................................................................................8
7.3.1 Huwelijk...............................................................................................................................8
7.3.2 Geregistreerd partnerschap (GP)).........................................................................................8
7.3.3 Het samenwonen..................................................................................................................8
7.4 Scheiding.................................................................................................................................9
7.4.1 Echtscheiding........................................................................................................................9
7.4.2 Beëindiging van geregistreerd partnerschap.........................................................................9
7.4.3 Flitsscheiding......................................................................................................................10
7.4.4 Beëindiging van samenwonen............................................................................................10
7.5 Alimentatie............................................................................................................................10
7.5.1 Hoogte van de alimentatie..................................................................................................10
7.5.2 Duur van de alimentatie.....................................................................................................10
7.5.3 Verandering van de alimentatieverplichting.......................................................................10
7.6 Kinderen en scheiding............................................................................................................11
7.6.1 Gezag van ouders over de kinderen....................................................................................11
1
, 7.6.2 Omgang, informatie en consultatie.....................................................................................11
7.6.3 Ontwikkelingen in het scheidingsrecht...............................................................................11
7.7 Scheidings- en omgangsbemiddeling.....................................................................................11
Hoofdstuk 8. Ouderschap en gezag...................................................................................11
8.1 Juridische ouderschap...........................................................................................................12
8.1.1 Betekenis en rechtsgevolgen van juridisch ouderschap.......................................................12
8.1.2 Ontstaan van juridisch ouderschap.....................................................................................12
8.1.3 Juridisch ouderschap van ouders van gelijk geslacht...........................................................13
8.1.4 Ouderschap door adoptie...................................................................................................14
8.2 Ouderlijk gezag en voogdij.....................................................................................................14
8.2.1 Ouderlijk gezag...................................................................................................................14
8.2.2 Voogdij...............................................................................................................................15
8.2.3 Wettelijke vertegenwoordiging van minderjarigen.............................................................15
8.3 Pleegouderschap...................................................................................................................16
Hoofdstuk 9. Jeugdzorg.....................................................................................................17
9.1 Jeugdzorg: Jeugdhulpverlening en jeugdbescherming............................................................17
9.2 Wettelijke regelingen van jeugdzorg......................................................................................17
9.2.1 Verdragsbepalingen............................................................................................................17
9.2.2 Jeugdwet............................................................................................................................17
Woonplaatsbeginsel......................................................................................................................................17
Jeugdhulpplicht..............................................................................................................................................17
Jeugdbescherming.........................................................................................................................................18
Jeugdreclassering...........................................................................................................................................18
Toestemming jeugdigen.................................................................................................................................18
9.2.3 Enkele andere beschermende maatregelen voor jeugdigen................................................18
9.2.4 Kwaliteitseisen in de Jeugdwet...........................................................................................18
9.2.5 Inbreuk op ouderlijk gezag..................................................................................................19
9.3 Samenwerking binnen de jeugdhulp......................................................................................19
Jeugdhulp- en pleegzorgaanbieders..............................................................................................................19
GI’s voor jeugdbescherming en jeugdreclassering.......................................................................................19
Veilig Thuis-organisaties................................................................................................................................20
Kinderrechter.................................................................................................................................................20
Instellingen voor gesloten jeugdhulp............................................................................................................20
9.4 Kinderbeschermingsmaatregelen..........................................................................................21
9.4.1 Drangtoepassing.................................................................................................................21
9.4.2 Ondertoezichtstelling (ots)..................................................................................................21
Totstandkoming van de ots............................................................................................................................22
Karakter van de ots........................................................................................................................................22
Schriftelijke aanwijzing..................................................................................................................................23
Duur van de ots..............................................................................................................................................23
9.4.3 Uithuisplaatsing van jeugdigen...........................................................................................23
2
, Totstandkoming van de uithuisplaatsing.......................................................................................................23
Duur van de machtiging.................................................................................................................................23
Toetsende taak Raad......................................................................................................................................23
9.4.4 Gezagsbeëindigende maatregel..........................................................................................24
9.4.5 Voorlopige justitiële kinderbeschermingsmaatregelen.......................................................24
Voorlopige ondertoezichtstelling (vots)........................................................................................................24
Voorlopige voogdij (vovo)..............................................................................................................................25
9.5 Rechtsbescherming van ouders en jeugdigen........................................................................25
9.5.1 Bezwaarschriftprocedure....................................................................................................25
9.5.2 Klachtenprocedure.............................................................................................................25
9.5.3 Civiele procedure in het personen- en familierecht.............................................................25
9.5.4 Tuchtrecht...........................................................................................................................25
9.5.5 Algemene geschillenregeling..............................................................................................26
Hoofdstuk 16. Hulp- en dienstverlening.............................................................................26
16.1 Organisatie van hulp- en dienstverlening.............................................................................27
16.2 Bekwaamheid en professionaliteit.......................................................................................27
16.3 Relatie van de professional met de cliënt.............................................................................27
16.3.1 Recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.....................................................28
16.3.2 Recht op onaantastbaarheid van het menselijk lichaam...................................................28
16.4 Werken in een instelling of organisatie................................................................................28
16.4.1 Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden.............................................................28
16.4.2 Protocollen.......................................................................................................................29
16.4.3 Beleid................................................................................................................................29
16.5 Spanningsveld tussen regelgeving en praktijk......................................................................29
16.6 Aansprakelijkheid voor het eigen handelen.........................................................................29
Hoofdstuk 1. Recht en regels
3