Geschiedeniswerkplaats 4 havo - samenvatting H1 t/m H3

1.1​ ​-​ ​de​ ​levenswijze​ ​van​ ​jager-verzamelaars
https://www.youtube.com/watch?v=mRD5A8wh35o&index=1&list=PLiIYa8Sijh23L-jUsU_9np
uADgRep1ofY


Inleiding
Moderne​ ​mens​ ​in​ ​europa​ ​:​ ​45.000​ ​v.C



Jagen​ ​en​ ​verzamelen
Europa​ ​:​ ​dunbevolkt​ ​want​ ​natuur​ ​kon​ ​klein​ ​aantal​ ​mensen​ ​voeden

Jager-Verzamelaars:
Taakverdeling:
Mannen​ ​:​ ​vissen,​ ​jagen​ ​op​ ​herten​ ​beren​ ​rendieren
Vrouwen​ ​:​ ​zorgen​ ​voor​ ​kinderen,​ ​verzamelen​ ​van​ ​paddenstoelen​ ​wortels​ ​noten​ ​bessen
Levenswijze:
Groepen​ ​van​ ​enkele​ ​tientallen​ ​mensen
Geen​ ​vaste​ ​woonplaats​ ​→​ ​nomaden
Zwerven​ ​en​ ​trekken​ ​om​ ​aan​ ​voedsel​ ​te​ ​komen
In​ ​tenten​ ​en​ ​hutten
Langer​ ​blijven​ ​in​ ​vruchtbare​ ​gebieden
Basiskamp​ ​van​ ​waaruit​ ​ze​ ​voedsel​ ​zochten​ ​en​ ​op​ ​jacht​ ​gingen
Weinig​ ​bezit​ ​door​ ​trekken



De​ ​ontwikkeling​ ​van​ ​jager-verzamelaars
Europese​ ​jager-verzamelaars​ ​:​ ​tot​ ​10.000​ ​v.C.​ ​(laatste​ ​ijstijd)
Kou​ ​→​ ​lage​ ​zeespiegel​ ​(tientallen​ ​meters​ ​lager​ ​dan​ ​nu)
Noordzee​ ​:​ ​toendravlakte​ ​(mensen​ ​en​ ​dieren​ ​leefden​ ​daar)

Moderne​ ​mens​ ​in​ ​Europa​ ​:​ ​45.000​ ​v.C.
Noord-west​ ​Europa​ ​permanent​ ​bewoond​ ​:​ ​13.000​ ​v.C.
Meeste​ ​Europese​ ​jager-verzamelaars​ ​in​ ​Zuid-Europa​ ​(Zuid-Frankrijk​ ​en​ ​Spanje)
↳​ ​Grotten
Mensen​ ​konden​ ​vuur​ ​en​ ​grove​ ​stenen​ ​werktuigen​ ​maken​ ​:​ ​voor​ ​50.000​ ​v.C.
Mensen​ ​gingen​ ​ingewikkeldere​ ​werktuigen​ ​maken​ ​:​ ​rond​ ​50.000​ ​v.C.


Zonder​ ​schriftelijke​ ​bronnen
Prehistorie​ ​(voorgeschiedenis)​ ​:​ ​de​ ​tijd​ ​waaruit​ ​geen​ ​schriftelijke​ ​bronnen​ ​zijn

,↳​ ​tijd​ ​van​ ​jagers​ ​en​ ​boeren​ ​:​ ​tot​ ​3000​ ​v.C.(schrift​ ​ontstond​ ​Midden-Oosten,​ ​einde​ ​prehistorie)

Archeologie​ ​:​ ​tak​ ​van​ ​wetenschappers​ ​die​ ​ongeschreven​ ​bronnen​ ​bestudeerd​ ​(botresten)


Gebeurtenissen
voor​ ​50.000​ ​v.C.​ ​=​ ​mensen​ ​konden​ ​al​ ​vuur​ ​en​ ​grove​ ​stenen​ ​werktuigen​ ​maken
45.000​ ​v.C.​ ​=​ ​de​ ​moderne​ ​mens​ ​verscheen
13.000​ ​v.C.​ ​=​ ​Noord-West​ ​Europa​ ​permanent​ ​bewoond
tot​ ​10.000​ ​v.C.​ ​=​ ​Europese​ ​jager-verzamelaars​ ​leefden​ ​in​ ​de​ ​laatste​ ​ijstijd
+-​ ​9.000​ ​v.C.​ ​=​ ​eerste​ ​landbouw​ ​in​ ​midden-oosten
+-​ ​5.300​ ​v.C.​ ​=​ ​landbouw​ ​in​ ​het​ ​huidige​ ​Nederland
3300​ ​v.C.​ ​=​ ​eerste​ ​Soemerische​ ​steden
+-​ ​3.000​ ​v.C.​ ​=​ ​eerste​ ​geschreven​ ​bronnen

, 1.2​ ​-​ ​het​ ​ontstaan​ ​van​ ​landbouw​ ​en
landbouwsamenlevingen
https://www.youtube.com/watch?v=V1Fpzs0-fcI&index=2&list=PLiIYa8Sijh23L-jUsU_9npuA
DgRep1ofY


Inleiding
Levenswijze​ ​veranderde​ ​:​ ​vanaf​ ​10.000​ ​v.C.
jagen-verzamelen​ ​→​ ​akkerbouw​ ​en​ ​veeteelt
Landbouwrevolutie



De​ ​eerste​ ​boeren
Nomaden​ ​ontdekte​ ​dat​ ​ze​ ​tarwe,​ ​gerst,​ ​erwten​ ​konden​ ​kweken
Landbouw​ ​ontstond​ ​:​ ​Irak​ ​en​ ​Syrië​ ​:​ ​de​ ​vruchtbare​ ​halve​ ​maan
Dieren​ ​(schapen,​ ​geiten,​ ​zwijnen)​ ​temmen​ ​:​ ​vanaf​ ​8000​ ​v.C.
Landbouw​ ​in​ ​Zuid-Europa​ ​:​ ​rond​ ​6500​ ​v.C.
Meer​ ​dieren​ ​getemd​ ​(runderen)​ ​:​ ​6000​ ​v.C.
Landbouw​ ​in​ ​Nederland​ ​:​ ​5300​ ​v.C.
↳​ ​2000​ ​jaar​ ​later​ ​door​ ​heel​ ​Nederland
Meer​ ​voedsel​ ​en​ ​dieren​ ​(druiven,​ ​olijven,​ ​paarden)​ ​verbouwd​ ​en​ ​getemd​ ​:​ ​4000​ ​v.C.



Oorzaken​ ​van​ ​de​ ​landbouwrevolutie
Klimaatverandering​ ​:​ ​vruchtbare​ ​halve​ ​maan​​ ​ontstond​ ​een​ ​klimaat
​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​van​ ​zachte​ ​natte​ ​winters​ ​en​ ​warme​ ​droge​ ​zomers
​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​↳​ ​graan​ ​en​ ​peulvruchten​ ​groeien​ ​overvloedig
​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​Europees​ ​klimaat​​ ​zachter
​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​↳​ ​minder​ ​gazellen,​ ​rendieren




De​ ​landbouwsamenleving
Agrarische​ ​of​ ​landbouwsamenleving
Agrarische​ ​of​ ​landbouwrevolutie​ ​:​ ​van​ ​jagen-verzamelen​ ​naar​ ​landbouw
Natuurwezen​ ​→​ ​cultuurwezen
Door​ ​sedimentaire​ ​levenswijze​ ​(leven​ ​op​ ​een​ ​vaste​ ​woonplaats)​ ​→​ ​aantal​ ​mensen​ ​nam​ ​toe
↳​ ​boeren​ ​moesten​ ​bij​ ​akkers​ ​blijven