Gezondheidscommunicatie
Hoorcollege 1 – 29-08-2022
Gezondheidscommunicatie (Hannawa et al., 2015)
“Gezondheidscommunicatie is de interactie tussen ten minste twee mensen over een issue gerelateerd aan
gezondheid (i.e., gezondheidstoestand, beliefs over gezondheid en gedrag dat gezondheid beïnvloedt of door
gezondheid beïnvloed wordt)”
Topics
- Gezondheidszorg (bijv. gesprek met huisarts, arts – patiënt communicatie is vaak niet tweeledig maar
bijvoorbeeld ook met naasten)
- Promotie, preventie en campagnes
- Gezondheidsinformatie (bijv. bijsluiters, thuisarts)
Levels
- Micro (interpersoonlijk, één-op-één)
o Consult met je huisarts
o Triadische communicatie (arts + patiënt + tolk)
o Gesprek met een vriend over alcohol
- Intermediate (kleine groepen, organisaties)
o AA meetings
o Inloophuizen voor lotgenoten
o MDO overleg tussen artsen
- Macro (massamediaal)
o Voorlichtingscampagnes
o Online gezondheidswebsites
o Mobiele gezondheidsapps
Interessant: Het is waarschijnlijker dat theory-based onderzoek gepubliceerd wordt door
communicatiewetenschappers dan medisch wetenschapper (5x zo waarschijnlijk) en wordt vooral gepubliceerd
in gezondheidscommunicatie journals zoals Health Communication en Journal of Health Communication
(89,9%).
Waarom is theorie belangrijk? (Fishbein & Cappella, 2006)
“Theorie biedt een framework om determinanten van gedrag te identificeren, wat een essentiële eerste stap is om
succesvolle gezondheidsinterventies te ontwikkelen.”
An integrative model of behavior (Fishbein, 2000)
, - Theory of Planned Behavior
- Sociale normen betrekt wat jij denkt dat andere mensen vinden van jouw gedragingen (perceptie) =
perceived norm
- Attitudes + norms + self-efficacy zijn voorspellers van intentie van gedrag !!!
Welke determinanten belangrijk zijn, hangt af van:
- Type gedrag
- Type doelgroep
- Type cultuur
- Een interactie van bovengenoemde factoren
- Etc.
Het toepassen van het model
1. Wees concreet: specifiek gedrag aanspreken werkt effectiever dan algemeen gedrag en doelen.
Bijvoorbeeld: elke dag 2 stuks fruit (concreet gedrag) is beter dan gezonder eten (algemeen gedrag) of
afvallen (doel)
2. Houdt rekening met actie, target, context en tijd
Bijvoorbeeld: morgen een test doen bij de GGD is iets anders dan morgen een test thuis doen (andere
context)
Bijvoorbeeld: het belang van 2x per week sporten promoten is iets anders dan het daadwerkelijk 2x per
week gaan sporten promoten (andere actie)
Bijvoorbeeld: 200-gram fruit per dag eten is iets anders dan 200-gram groente per dag eten (andere
target)
Welke determinanten van gedrag spelen volgens jullie de belangrijkste rol in bovenstaande vergelijkingen?
, 2x2 intention-behavior matrix (Fishbein & Yzer, 2003)
Health Belief Model (Janz & Becker)
Opzet cursus
Input-output matrix (McGuire, 1989)
Gebaseerd op Lasswell’s communicatiemodel uit 1948
= Who Says What In Which Channel To Whom With What Effect?
- Who = source
- What = message
- Which Channel = channel
- To Whom = receiver
- With What Effect = destination
Hoorcollege 2 – 05-09-2022
Intention-behavior gap (Rhodes & De Bruijn, 2013)
- In het geval van beweging (physical activity):
o De meeste mensen hebben de intentie te bewegen (79%)
o Echter heeft de helft daarvan moeite met het daadwerkelijk vertal envan intenties naar gedrag
(46%)
- Wat kan, theoretisch gezien volgens the integrative model of behavior, een verklaring zijn voor de
intention-behavior gap?
Skills en environmental factors
Hoorcollege 1 – 29-08-2022
Gezondheidscommunicatie (Hannawa et al., 2015)
“Gezondheidscommunicatie is de interactie tussen ten minste twee mensen over een issue gerelateerd aan
gezondheid (i.e., gezondheidstoestand, beliefs over gezondheid en gedrag dat gezondheid beïnvloedt of door
gezondheid beïnvloed wordt)”
Topics
- Gezondheidszorg (bijv. gesprek met huisarts, arts – patiënt communicatie is vaak niet tweeledig maar
bijvoorbeeld ook met naasten)
- Promotie, preventie en campagnes
- Gezondheidsinformatie (bijv. bijsluiters, thuisarts)
Levels
- Micro (interpersoonlijk, één-op-één)
o Consult met je huisarts
o Triadische communicatie (arts + patiënt + tolk)
o Gesprek met een vriend over alcohol
- Intermediate (kleine groepen, organisaties)
o AA meetings
o Inloophuizen voor lotgenoten
o MDO overleg tussen artsen
- Macro (massamediaal)
o Voorlichtingscampagnes
o Online gezondheidswebsites
o Mobiele gezondheidsapps
Interessant: Het is waarschijnlijker dat theory-based onderzoek gepubliceerd wordt door
communicatiewetenschappers dan medisch wetenschapper (5x zo waarschijnlijk) en wordt vooral gepubliceerd
in gezondheidscommunicatie journals zoals Health Communication en Journal of Health Communication
(89,9%).
Waarom is theorie belangrijk? (Fishbein & Cappella, 2006)
“Theorie biedt een framework om determinanten van gedrag te identificeren, wat een essentiële eerste stap is om
succesvolle gezondheidsinterventies te ontwikkelen.”
An integrative model of behavior (Fishbein, 2000)
, - Theory of Planned Behavior
- Sociale normen betrekt wat jij denkt dat andere mensen vinden van jouw gedragingen (perceptie) =
perceived norm
- Attitudes + norms + self-efficacy zijn voorspellers van intentie van gedrag !!!
Welke determinanten belangrijk zijn, hangt af van:
- Type gedrag
- Type doelgroep
- Type cultuur
- Een interactie van bovengenoemde factoren
- Etc.
Het toepassen van het model
1. Wees concreet: specifiek gedrag aanspreken werkt effectiever dan algemeen gedrag en doelen.
Bijvoorbeeld: elke dag 2 stuks fruit (concreet gedrag) is beter dan gezonder eten (algemeen gedrag) of
afvallen (doel)
2. Houdt rekening met actie, target, context en tijd
Bijvoorbeeld: morgen een test doen bij de GGD is iets anders dan morgen een test thuis doen (andere
context)
Bijvoorbeeld: het belang van 2x per week sporten promoten is iets anders dan het daadwerkelijk 2x per
week gaan sporten promoten (andere actie)
Bijvoorbeeld: 200-gram fruit per dag eten is iets anders dan 200-gram groente per dag eten (andere
target)
Welke determinanten van gedrag spelen volgens jullie de belangrijkste rol in bovenstaande vergelijkingen?
, 2x2 intention-behavior matrix (Fishbein & Yzer, 2003)
Health Belief Model (Janz & Becker)
Opzet cursus
Input-output matrix (McGuire, 1989)
Gebaseerd op Lasswell’s communicatiemodel uit 1948
= Who Says What In Which Channel To Whom With What Effect?
- Who = source
- What = message
- Which Channel = channel
- To Whom = receiver
- With What Effect = destination
Hoorcollege 2 – 05-09-2022
Intention-behavior gap (Rhodes & De Bruijn, 2013)
- In het geval van beweging (physical activity):
o De meeste mensen hebben de intentie te bewegen (79%)
o Echter heeft de helft daarvan moeite met het daadwerkelijk vertal envan intenties naar gedrag
(46%)
- Wat kan, theoretisch gezien volgens the integrative model of behavior, een verklaring zijn voor de
intention-behavior gap?
Skills en environmental factors
