Scheikunde H7, H8, H9 & H16.1 t/m 16.4
HOOFDSTUK 7
Paragraaf 5
Evenwichtreacties
Veel reacties zijn omkeerbaar, het zijn dus 2 omkeerbare processen onder
verschillende omstandigheden -> wanneer de omstandigheden tussen de
heen- en teruggaande reactie niet veel verschillen, kunnen de reacties ook
tegelijk verlopen
Chemisch evenwicht: situatie waarbij de snelheid van beide reacties gelijk is
Evenwichtsreacties: reacties die tot een dergelijke situatie leiden
Wanneer de concentraties van de stoffen bijna niet meer veranderen, en de
reactiesnelheden gelijk zijn is het chemisch evenwicht bereikt
Insteltijd: tijd tussen het begin van de reactie en het intreden van de
evenwichtstoestand
Homogeen mengsel: wanneer de reagerende stoffen in de reactie een
homogeen mengsel vormen, de reactie verloopt in één fase
Heterogeen mengsel: wanneer de reagerende stoffen in meerdere fasen
aanwezig zijn, er is altijd een grensvlak aanwezig
De evenwichtsvoorwaarde bij een homogeen evenwicht
De reacties verlopen niet volledig 1 kant op, maar er ontstaat een evenwicht
Waar het evenwicht ligt is afhankelijk van de begintoestand
Concentratiebreuk afleiden:
1. De deeltjes na de evenwichtspijl zijn de teller (bovenkant) van de
breuk, de deeltjes voor de evenwichtspijl zijn de noemer (onderkant)
2. Elke concentratie krijgt een exponent, dat is de coëfficiënt in de
reactievergelijking
3. Alleen stoffen die van concentratie kunnen veranderen staan erin, dus
gassen en opgeloste stoffen
Wanneer zich een chemisch evenwicht heeft ingesteld, veranderen de
concentraties van de stoffen niet meer > de concentratiebreuk krijgt een
constante waarde (evenwichtsconstante K) > er is pas een evenwicht als de
concentratiebreuk gelijk is aan de evenwichtsconstante
De breuk die gelijk is aan constante K noem je de evenwichtsvoorwaarde
De evenwichtsconstante (K) is niet afhankelijk van het volume/de druk en
niet van de concentratie van de uitgangsstoffen of van de aanwezigheid van
een katalysator -> het hangt alleen af van de temperatuur
De evenwichtsvoorwaarde bij een heterogeen evenwicht
Vaste stoffen gaan niet in de concentratiebreuk omdat vaste stoffen niet
homogeen verdeeld wordt over de beschikbare ruimte en je kunt dus niet
spreken over de concentratie van de vaste stoffen
Oplosevenwicht en verdelingsevenwicht
Oplosevenwicht: een stof lost op en verdeelt zich over 2 oplosmiddelen
volgens een vaste verhouding (geen chemisch evenwicht want er is geen
chemische reactie) >
Er ontstaat wel een dynamisch evenwicht (verdelingsevenwicht)
, Bij een slecht oplosbaar zout ontstaat een oplosevenwicht en een
heterogeen evenwicht tussen de opgeloste ionen en de vaste stof op de
bodem
Paragraaf 6
Invloed van de concentratieverandering
A (g) + B (g) C (g)
als je meer stof B toevoegt neemt [B] toe > reactiesnelheid naar rechts wordt
groter dan naar links (het evenwicht is verstoord) > concentratie van A en B
neemt af en die van C neemt toe > de reactiesnelheid naar links neemt toe >
concentratiebreuk is weer gelijk aan K > het evenwicht ligt nu meer naar
rechts
Invloed van volumeverandering
Wanneer je het volume verdubbelt, wordt de molariteit van de stoffen
gehalveerd > de concentratie breuk is nu door de verandering anders
geworden (de teller is ¼ x zo groot, en de noemer ½ x zo groot)
De concentratiebreuk is dus gehalveerd en niet meer gelijk aan K, het
evenwicht is verstoord
Er is pas weer evenwicht als de concentratiebreuk gelijk is aan K
De teller moet groter worden en de noemer kleiner, dit wordt in dit
geval gedaan door te verschuiven naar rechts
Volumevergroting verschuift naar de kant van de meeste gasdeeltjes
Volumeverkleining verschuift naar de kant met de minste gasdeeltjes
Bij evenwichten met opgeloste deeltjes kan je het volume vergroten door
meer oplosmiddel toe te voegen
Invloed van een katalysator
Wanneer je een katalysator toevoegt, neemt de snelheid van beide reacties
toe in gelijke mate
De ligging van het evenwicht verandert niet, en de samenstelling van het
evenwichtsmengsel blijft ook hetzelfde
Een katalysator maakt de insteltijd van een evenwicht kleiner
HOOFDSTUK 7
Paragraaf 5
Evenwichtreacties
Veel reacties zijn omkeerbaar, het zijn dus 2 omkeerbare processen onder
verschillende omstandigheden -> wanneer de omstandigheden tussen de
heen- en teruggaande reactie niet veel verschillen, kunnen de reacties ook
tegelijk verlopen
Chemisch evenwicht: situatie waarbij de snelheid van beide reacties gelijk is
Evenwichtsreacties: reacties die tot een dergelijke situatie leiden
Wanneer de concentraties van de stoffen bijna niet meer veranderen, en de
reactiesnelheden gelijk zijn is het chemisch evenwicht bereikt
Insteltijd: tijd tussen het begin van de reactie en het intreden van de
evenwichtstoestand
Homogeen mengsel: wanneer de reagerende stoffen in de reactie een
homogeen mengsel vormen, de reactie verloopt in één fase
Heterogeen mengsel: wanneer de reagerende stoffen in meerdere fasen
aanwezig zijn, er is altijd een grensvlak aanwezig
De evenwichtsvoorwaarde bij een homogeen evenwicht
De reacties verlopen niet volledig 1 kant op, maar er ontstaat een evenwicht
Waar het evenwicht ligt is afhankelijk van de begintoestand
Concentratiebreuk afleiden:
1. De deeltjes na de evenwichtspijl zijn de teller (bovenkant) van de
breuk, de deeltjes voor de evenwichtspijl zijn de noemer (onderkant)
2. Elke concentratie krijgt een exponent, dat is de coëfficiënt in de
reactievergelijking
3. Alleen stoffen die van concentratie kunnen veranderen staan erin, dus
gassen en opgeloste stoffen
Wanneer zich een chemisch evenwicht heeft ingesteld, veranderen de
concentraties van de stoffen niet meer > de concentratiebreuk krijgt een
constante waarde (evenwichtsconstante K) > er is pas een evenwicht als de
concentratiebreuk gelijk is aan de evenwichtsconstante
De breuk die gelijk is aan constante K noem je de evenwichtsvoorwaarde
De evenwichtsconstante (K) is niet afhankelijk van het volume/de druk en
niet van de concentratie van de uitgangsstoffen of van de aanwezigheid van
een katalysator -> het hangt alleen af van de temperatuur
De evenwichtsvoorwaarde bij een heterogeen evenwicht
Vaste stoffen gaan niet in de concentratiebreuk omdat vaste stoffen niet
homogeen verdeeld wordt over de beschikbare ruimte en je kunt dus niet
spreken over de concentratie van de vaste stoffen
Oplosevenwicht en verdelingsevenwicht
Oplosevenwicht: een stof lost op en verdeelt zich over 2 oplosmiddelen
volgens een vaste verhouding (geen chemisch evenwicht want er is geen
chemische reactie) >
Er ontstaat wel een dynamisch evenwicht (verdelingsevenwicht)
, Bij een slecht oplosbaar zout ontstaat een oplosevenwicht en een
heterogeen evenwicht tussen de opgeloste ionen en de vaste stof op de
bodem
Paragraaf 6
Invloed van de concentratieverandering
A (g) + B (g) C (g)
als je meer stof B toevoegt neemt [B] toe > reactiesnelheid naar rechts wordt
groter dan naar links (het evenwicht is verstoord) > concentratie van A en B
neemt af en die van C neemt toe > de reactiesnelheid naar links neemt toe >
concentratiebreuk is weer gelijk aan K > het evenwicht ligt nu meer naar
rechts
Invloed van volumeverandering
Wanneer je het volume verdubbelt, wordt de molariteit van de stoffen
gehalveerd > de concentratie breuk is nu door de verandering anders
geworden (de teller is ¼ x zo groot, en de noemer ½ x zo groot)
De concentratiebreuk is dus gehalveerd en niet meer gelijk aan K, het
evenwicht is verstoord
Er is pas weer evenwicht als de concentratiebreuk gelijk is aan K
De teller moet groter worden en de noemer kleiner, dit wordt in dit
geval gedaan door te verschuiven naar rechts
Volumevergroting verschuift naar de kant van de meeste gasdeeltjes
Volumeverkleining verschuift naar de kant met de minste gasdeeltjes
Bij evenwichten met opgeloste deeltjes kan je het volume vergroten door
meer oplosmiddel toe te voegen
Invloed van een katalysator
Wanneer je een katalysator toevoegt, neemt de snelheid van beide reacties
toe in gelijke mate
De ligging van het evenwicht verandert niet, en de samenstelling van het
evenwichtsmengsel blijft ook hetzelfde
Een katalysator maakt de insteltijd van een evenwicht kleiner
