Hoofdstuk 7 Organisatiecultuur en stijl van leidinggeven
7.1 Introductie van de organisatiecultuur
Het ui-model van Hofstede weet verschillende lagen van een organisatiecultuur te
onderscheiden. Het model laat zien dat organisatiecultuur uit verschillende, over elkaar
liggende lagen bestaat. Een organisatiecultuur is niet onveranderlijk, echter hoe dieper de
laag, des te moeilijker deze is te veranderen.
Symbolen
De buitenste schil van de ui bestaat uit de symbolen. Symbolen zijn de meest oppervlakkige
kenmerken van een organisatiecultuur. Het zijn woorden, afbeeldingen, gebaren of
voorwerpen met een betekenis die alleen door de leden van de cultuur begrepen worden,
zoals vakjargon, kleding en vlaggen.
Helden
De volgende laag wordt omschreven als helden. Helden zijn personen die over
eigenschappen beschikken die in de cultuur erg belangrijk zijn en daarom fingeren als
gedragsmodel. Het gaat hierbij niet altijd om levende personen. De prestaties van de
oprichter bijvoorbeeld blijven lange tijd leven door de anekdotes die rond gaan.
Rituelen
De derde laag omvat de rituelen. Rituelen zijn collectieve activiteiten die overbodig zijn om
het gewenste doel te bereiken, maar die in sociaal opzicht als essentieel worden beschouwd
binnen een cultuur. Voorbeeld: groeten en de recepties.
Waarden
Tot slot vormen de waarden de diepste laag van het ui-model. Waarden vormen de kern van
een organisatiecultuur. Deze geven aan welk gedrag in de organisatie als goed of slecht, als
normaal of abnormaal, als rationeel of irrationeel wordt beschouwd.
Organisaties vertalen hun cultuur vaak in kernwaarden. Dit zijn opvattingen over wat goed is
en wat slecht, wat hoort en niet hoort. Ze vormen het ethisch kompas van de mensen in de
organisatie. Aan de hand daarvan wordt bepaald hoe medewerkers met elkaar omgaan, met
klanten en samenwerkingspartners. Normen zijn daaruit voortvloeiende richtlijnen voor