De Samenleving
Kennismaking met de sociologie
14e editie
John Macionis, Bram Peper, Joanne van der Leun
Geschreven door: Indy Schmitz
In deze uitvoerige samenvatting van meer dan honderd bladzijden worden alle thema’s uit
het boek uitvoerig en helder beschreven. De samenvatting is zeer overzichtelijk. Heb je moeite
om de grote lijnen uit het boek te halen dan is dit een zeer handige samenvatting. Dat geldt
ook voor als minder met sociologie hebt en/of er even niet aan toekomt. Deze samenvatting
helpt je om efficiënt en effectief je tijd te besteden. Per hoofdstuk en paragraaf worden de
leerdoelen helder beschreven.
,Opbouw van deze samenvatting
Het boek benoemt per hoofdstuk en per paragraaf leerdoelen. Deze zijn hier te herkennen
omdat er een pijl voor staat.
Bij definities volgt eerst het ‘kernwoord’ dan een is-teken (‘=’) en dan de definitie. Dit wordt
niet gedaan indien de tekst en opmaak hierdoor minder duidelijk wordt. Dit doet zich
doorgaans voor als het kernwoord in een titel of in een opsomming staat.
Daar waar ‘hij’ staat kan ook gelezen worden: zij, het, hun etc.
Belangrijke begrippen zijn onderstreept.
2
,1. Wat is Sociologie?
Na dit hoofdstuk weet je:
Ø Wat maakt dat je via het sociologisch perspectief op een andere en stimulerende wijze
naar de wereld kijkt.
Ø Waarom is sociologie belangrijk voor de toekomst van je loopbaan.
Ø Welke rol speelt sociale verandering in het werk van sociologen.
1.1 Het sociologisch perspectief
Ø Je weet uit te leggen hoe een socioloog naar de wereld kijkt
Sociologie = het systematisch onderzoek van de samenleving
Sociologische visie = sociologisch perspectief = een geheel eigen gezichtspunt
(Dus hoe de sociologie naar de wereld kijkt)
De sociologie helpt om in het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken.
Veel van wat we doen hangt af van patronen, bv: keuze partner. De samenleving bepaalt veel
van ons gedrag, gedachten en gevoelens. Het sociologisch perspectief laat zien dat dingen
waarvan we aannemen dat het onze eigen keuze is meer door de samenleving wordt bepaald
dan we denken. (denk aan: hoeveel kinderen vrouwen over de wereld krijgen)
Op welke manier de samenleving ons beïnvloed, is ons niet altijd onmiddellijk duidelijk.
Durkheim liet zien dat zelfdoding wordt beïnvloed door sociale factoren. Zelfdoding kwam
meer voor bij: mannen, protestanten, welvarende mensen en ongehuwden. En minder bij:
vrouwen, katholieken, joden, arme mensen en gehuwden. Durkheim noemde dat sociale
intergratie. Mensen met sterke sociale banden zullen minder snel overgaan tot zelfdoding dan
individualistische mensen. De groep speelt een rol om iets wel of niet te doen. Het gedrag (en
de beslissingen) van afzonderlijke individuen wordt bepaald door sociologische patronen. De
meeste mensen zijn zich niet bewust van die patronen. Via het sociologisch perspectief krijgen
we inzicht in die patronen. Maar het geeft ook inzicht in hoe de samenleving verandert.
Er zijn twee verschijnselen die helpen om de wereld vanuit het sociologisch perspectief te zijn:
1. Een bestaan in de marges.
Hoe groter de marginaliteit (=geen deel uitmaken dominante groep) van een persoon
hoe beter hij in staat is om het sociologisch perspectief te hanteren. Zo zijn
homoseksuelen zich meer bewust van homohaat.
2. Het doormaken van een sociale crisis
Als de samenleving erg verandert of als er een crisis is dan kan dat ons evenwicht
brengen en ons bewegen een sociologische visie aan te nemen. Als een baantje in
horeca hebt en tijdens de COVID-pandemie bent ontslagen dan betekent dat niet dat
je je werk niet goed deed.
3
, Via ‘sociologische verbeeldingskracht’ begrijpen we de samenleving beter en de wijze waarop
deze onze levens beïnvloed. Dit maakt van persoonlijke problemen maatschappelijke
vraagstukken.
1.2 Het belang van een mondiale visie
Ø Je weet uit te leggen waarom een mondiaal perspectief nodig is om de samenleving te
begrijpen.
Door moderne technieken is de wereld kleiner geworden. Hierom wordt tegenwoordig het
mondiaal of globaal perspectief gehanteerd = het bestuderen van de wereld in zijn geheel en
de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
In een wereld waarin de onderlinge contacten tussen mensen voortdurend toenemen, kunnen
we onszelf alleen begrijpen naar de mate waarin wij anderen begrijpen. Via de sociologie
kijken wij op een andere manier naar de wereld om ons heen. Zo kunnen we bijvoorbeeld naar
de wereld kijken via het criterium inkomen.
In dit boek worden regelmatig de rijke westerse landen met arme landen vergeleken, omdat:
- Het leven dat we leiden gevormd wordt door het land waarin we wonen;
- De contacten tussen samenlevingen zeer sterk zijn toegenomen;
- Veel sociale westerse problemen elders veel ernstiger zijn;
- Globaal denken ons helpt om inzicht in onszelf te krijgen.
1.3 Het sociologisch perspectief in de praktijk
Ø Je kan het belang van het sociologisch perspectief duidelijk maken
Het hanteren van een sociologisch perspectief is zinvol omdat:
- Sociologie een rol speelt in de totstandkoming van wetten die ons leven beïnvloeden
Veel sociologen dragen op de een of andere manier bij aan wetten en regels van de
overheid of werken voor onderzoeksbureaus (bv: SCP en CBS). Deze regels hebben
grote invloed op de samenleving.
- Het bevordert onze persoonlijke groei en bewustwording. Het zorgt ervoor dat we
kritischer denken. Het heeft vier positieve effecten:
o We kunnen nagaan wat er wel en niet klopt aan het ‘alledaagse denken’. Het
stimuleert om dingen in twijfel te trekken. Sociologen doorprikken mythes.
o We hebben beter inzicht in de mogelijkheden en hindernissen die we in het
dagelijkse leven tegenkomen.
o We kunnen hierdoor een actieve rol spelen in de samenleving waarvan we deel
uitmaken.
o We zijn (beter) in staat om te leven in een wereld die zich kenmerkt door
diversiteit.
- Een studie van de sociologie is een uitstekende voorbereiding op de arbeidsmarkt
4
Kennismaking met de sociologie
14e editie
John Macionis, Bram Peper, Joanne van der Leun
Geschreven door: Indy Schmitz
In deze uitvoerige samenvatting van meer dan honderd bladzijden worden alle thema’s uit
het boek uitvoerig en helder beschreven. De samenvatting is zeer overzichtelijk. Heb je moeite
om de grote lijnen uit het boek te halen dan is dit een zeer handige samenvatting. Dat geldt
ook voor als minder met sociologie hebt en/of er even niet aan toekomt. Deze samenvatting
helpt je om efficiënt en effectief je tijd te besteden. Per hoofdstuk en paragraaf worden de
leerdoelen helder beschreven.
,Opbouw van deze samenvatting
Het boek benoemt per hoofdstuk en per paragraaf leerdoelen. Deze zijn hier te herkennen
omdat er een pijl voor staat.
Bij definities volgt eerst het ‘kernwoord’ dan een is-teken (‘=’) en dan de definitie. Dit wordt
niet gedaan indien de tekst en opmaak hierdoor minder duidelijk wordt. Dit doet zich
doorgaans voor als het kernwoord in een titel of in een opsomming staat.
Daar waar ‘hij’ staat kan ook gelezen worden: zij, het, hun etc.
Belangrijke begrippen zijn onderstreept.
2
,1. Wat is Sociologie?
Na dit hoofdstuk weet je:
Ø Wat maakt dat je via het sociologisch perspectief op een andere en stimulerende wijze
naar de wereld kijkt.
Ø Waarom is sociologie belangrijk voor de toekomst van je loopbaan.
Ø Welke rol speelt sociale verandering in het werk van sociologen.
1.1 Het sociologisch perspectief
Ø Je weet uit te leggen hoe een socioloog naar de wereld kijkt
Sociologie = het systematisch onderzoek van de samenleving
Sociologische visie = sociologisch perspectief = een geheel eigen gezichtspunt
(Dus hoe de sociologie naar de wereld kijkt)
De sociologie helpt om in het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken.
Veel van wat we doen hangt af van patronen, bv: keuze partner. De samenleving bepaalt veel
van ons gedrag, gedachten en gevoelens. Het sociologisch perspectief laat zien dat dingen
waarvan we aannemen dat het onze eigen keuze is meer door de samenleving wordt bepaald
dan we denken. (denk aan: hoeveel kinderen vrouwen over de wereld krijgen)
Op welke manier de samenleving ons beïnvloed, is ons niet altijd onmiddellijk duidelijk.
Durkheim liet zien dat zelfdoding wordt beïnvloed door sociale factoren. Zelfdoding kwam
meer voor bij: mannen, protestanten, welvarende mensen en ongehuwden. En minder bij:
vrouwen, katholieken, joden, arme mensen en gehuwden. Durkheim noemde dat sociale
intergratie. Mensen met sterke sociale banden zullen minder snel overgaan tot zelfdoding dan
individualistische mensen. De groep speelt een rol om iets wel of niet te doen. Het gedrag (en
de beslissingen) van afzonderlijke individuen wordt bepaald door sociologische patronen. De
meeste mensen zijn zich niet bewust van die patronen. Via het sociologisch perspectief krijgen
we inzicht in die patronen. Maar het geeft ook inzicht in hoe de samenleving verandert.
Er zijn twee verschijnselen die helpen om de wereld vanuit het sociologisch perspectief te zijn:
1. Een bestaan in de marges.
Hoe groter de marginaliteit (=geen deel uitmaken dominante groep) van een persoon
hoe beter hij in staat is om het sociologisch perspectief te hanteren. Zo zijn
homoseksuelen zich meer bewust van homohaat.
2. Het doormaken van een sociale crisis
Als de samenleving erg verandert of als er een crisis is dan kan dat ons evenwicht
brengen en ons bewegen een sociologische visie aan te nemen. Als een baantje in
horeca hebt en tijdens de COVID-pandemie bent ontslagen dan betekent dat niet dat
je je werk niet goed deed.
3
, Via ‘sociologische verbeeldingskracht’ begrijpen we de samenleving beter en de wijze waarop
deze onze levens beïnvloed. Dit maakt van persoonlijke problemen maatschappelijke
vraagstukken.
1.2 Het belang van een mondiale visie
Ø Je weet uit te leggen waarom een mondiaal perspectief nodig is om de samenleving te
begrijpen.
Door moderne technieken is de wereld kleiner geworden. Hierom wordt tegenwoordig het
mondiaal of globaal perspectief gehanteerd = het bestuderen van de wereld in zijn geheel en
de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
In een wereld waarin de onderlinge contacten tussen mensen voortdurend toenemen, kunnen
we onszelf alleen begrijpen naar de mate waarin wij anderen begrijpen. Via de sociologie
kijken wij op een andere manier naar de wereld om ons heen. Zo kunnen we bijvoorbeeld naar
de wereld kijken via het criterium inkomen.
In dit boek worden regelmatig de rijke westerse landen met arme landen vergeleken, omdat:
- Het leven dat we leiden gevormd wordt door het land waarin we wonen;
- De contacten tussen samenlevingen zeer sterk zijn toegenomen;
- Veel sociale westerse problemen elders veel ernstiger zijn;
- Globaal denken ons helpt om inzicht in onszelf te krijgen.
1.3 Het sociologisch perspectief in de praktijk
Ø Je kan het belang van het sociologisch perspectief duidelijk maken
Het hanteren van een sociologisch perspectief is zinvol omdat:
- Sociologie een rol speelt in de totstandkoming van wetten die ons leven beïnvloeden
Veel sociologen dragen op de een of andere manier bij aan wetten en regels van de
overheid of werken voor onderzoeksbureaus (bv: SCP en CBS). Deze regels hebben
grote invloed op de samenleving.
- Het bevordert onze persoonlijke groei en bewustwording. Het zorgt ervoor dat we
kritischer denken. Het heeft vier positieve effecten:
o We kunnen nagaan wat er wel en niet klopt aan het ‘alledaagse denken’. Het
stimuleert om dingen in twijfel te trekken. Sociologen doorprikken mythes.
o We hebben beter inzicht in de mogelijkheden en hindernissen die we in het
dagelijkse leven tegenkomen.
o We kunnen hierdoor een actieve rol spelen in de samenleving waarvan we deel
uitmaken.
o We zijn (beter) in staat om te leven in een wereld die zich kenmerkt door
diversiteit.
- Een studie van de sociologie is een uitstekende voorbereiding op de arbeidsmarkt
4
