Aantekening college 2
Lesdoelen
• Je kent de bouw en functies van de grote hersenen, tussenhersenen (o.a. thalamus en
hypothalamus), hersenstam (middenhersenen, pons, verlengde merg en formatio reticularis), kleine
hersenen en ruggenmerg
• Je kent het begrip reflex, de verschillende type reflexen en hun eigenschappen en kent voorbeelden
van reflexen
• Je kent de hersen- en ruggenmergvliezen en hun eigenschappen
• Je bent bekend met liquor en het ventrikelsysteem en kunt de functies van liquor beschrijven
• Je kunt de vascularisatie van de hersenen beschrijven en kent de betrokken bloedvaten
Grote hersenen
Cerebrum = grote hersenen
Grote hersenen zijn opgebouwd uit twee hemisferen.
Hemisfeer = hersenhelft. Hersenbalk (corpus callosum) verbindt de hemisferen, ook andere.
Grijze stof = cortex = hersenschors: cellichamen
Witte stof = medulla = hersenmerg: verbindingsbanen + myelineschedes
Functies grote hersenen: motoriek, sensoriek, denken, geheugen, intelligentie, bewustzijn, creativiteit,
dromen en emotionaliteit.
Tussenhersenen
= diencephalon
Plaats: tussen hersenstam en grote hersenen.
Twee belangrijke onderdelen:
- thalamus (3)
Opgebouwd uit grijze stof (opgebouwd uit cellichamen en
dendrieten, dus je vindt daar geen axonen).
Dit onderdeel heeft twee taken:
- doorschakelen van sensibele impulsen naar de grote hersenen
Selectief: niet alle impulsen worden doorgestuurd voor het
filteren van informatie.
- schakelstation tussen kleine en grote hersenen
Belangrijk voor het verfijnen van motorische coördinatie.
- hypothalamus (2)
Centrum voor handhaving homeostase. Het beïnvloedt de werking van de hypofyse die weer
hormonen produceert.
Onderdelen van deze homeostase: temperatuur centrum, dorstcentrum, hongercentrum en
biologische klok.
Hersenstam
Truncus cerebri
, Ligging: tussen ruggenmerg en tussenhersenen in
Bevat o.a. de opstijgende (van lichaam naar hersen) en afdalende banen
(signalen van hersen naar lichaam).
Dit kun je verdelen in verschillende delen:
- mesencephalon: middenhersenen
- pons (varoli): verdikking hersenstam
- medulla oblongata: verlengd merg met zijn verschillende vegetatieve centra:
vasomotorisch centrum (vasoconstrictie, vasodilatatie), ademcentrum,
hartregulatie, temperatuurregulatiecentrum en braakcentrum
- formatio reticularis (loopt door heel hersenstam heen); dit bepaalt de staat van
paraatheid van lichaam en geest, bevat bijvoorbeeld het slaapcentrum.
Vanuit de hersenstam ontspringen de 12 hersenzenuwen…
Heb je vorig jaar moeten leren. Relevant voor anesthesie, komt terug in college 4.
Kleine hersenen
= cerebellum
- Hebben ook twee hemisferen (hersenhelfden) met een cortex en een medulla (mini grote
hersenen).
- Dit is verbonden aan de pons van de hersenstam.
- Functie: coördinatie van motoriek van lichaam (vooral complexe bewegingen zoals lopen)
Ontvangt informatie van verschillende delen van het lichaam:
- sensorische informatie van het motoriek stelsel
- informatie uit de hersenschors over beoogde spierbewegingen
- informatie van het evenwichtsorgaan over de lichaamshouding
Integratie van al deze delen geeft de motorische impulsen naar de spieren.
Ruggenmerg
= medulla spinalis
- Dit onderdeel van het centraal zenuwstelsel wordt omgeven door het wervelkolom.
- Het is een verbindingsbaan voor efferente en afferente impulsen
- Het is verdeeld in segmenten. Vanuit iedere wervel gaan de zenuwen terug in het lichaam.
Spinale zenuwen (hersenzenuwen en zenuwen die het lichaam in gaan), dit zijn er 31 en ze zijn
sensorisch en motorisch. Elk lichaamssegment krijgt een eigen zenuw.
Reflexen
= onmiddelijke, automatische, motorische reactie van het lichaam op een of andere prikkeling
Zorgen voor spiercontractie of kliersecretie.
Verloopt snel want het is een overschakeling van sensorisch naar motorisch zonder tussenkomst van
de grote hersenen. Het signaal (bewustwording) komt pas na de motorische reflex. Er zijn ook
reflexen waar we helemaal niet van bewust worden (vegetatief).
Onvoorwaardelijke reflexen = reflex dat al aanwezig is sinds de geboorte
Voorwaardelijke reflexen/geconditioneerde reflexen = aangeleerd, door herhaalde oefening tot een
reflex geworden reactie op een prikkel.
Reflexboog= weg dat impuls aflegt van receptor (sensor) tot effector (spier/klier)
Receptor sensibel neuron interneuron motorisch neuron effector
Effector:
Bij animaal zenuwstelsel: dwarsgestreepte spieren, skeletspieren
Lesdoelen
• Je kent de bouw en functies van de grote hersenen, tussenhersenen (o.a. thalamus en
hypothalamus), hersenstam (middenhersenen, pons, verlengde merg en formatio reticularis), kleine
hersenen en ruggenmerg
• Je kent het begrip reflex, de verschillende type reflexen en hun eigenschappen en kent voorbeelden
van reflexen
• Je kent de hersen- en ruggenmergvliezen en hun eigenschappen
• Je bent bekend met liquor en het ventrikelsysteem en kunt de functies van liquor beschrijven
• Je kunt de vascularisatie van de hersenen beschrijven en kent de betrokken bloedvaten
Grote hersenen
Cerebrum = grote hersenen
Grote hersenen zijn opgebouwd uit twee hemisferen.
Hemisfeer = hersenhelft. Hersenbalk (corpus callosum) verbindt de hemisferen, ook andere.
Grijze stof = cortex = hersenschors: cellichamen
Witte stof = medulla = hersenmerg: verbindingsbanen + myelineschedes
Functies grote hersenen: motoriek, sensoriek, denken, geheugen, intelligentie, bewustzijn, creativiteit,
dromen en emotionaliteit.
Tussenhersenen
= diencephalon
Plaats: tussen hersenstam en grote hersenen.
Twee belangrijke onderdelen:
- thalamus (3)
Opgebouwd uit grijze stof (opgebouwd uit cellichamen en
dendrieten, dus je vindt daar geen axonen).
Dit onderdeel heeft twee taken:
- doorschakelen van sensibele impulsen naar de grote hersenen
Selectief: niet alle impulsen worden doorgestuurd voor het
filteren van informatie.
- schakelstation tussen kleine en grote hersenen
Belangrijk voor het verfijnen van motorische coördinatie.
- hypothalamus (2)
Centrum voor handhaving homeostase. Het beïnvloedt de werking van de hypofyse die weer
hormonen produceert.
Onderdelen van deze homeostase: temperatuur centrum, dorstcentrum, hongercentrum en
biologische klok.
Hersenstam
Truncus cerebri
, Ligging: tussen ruggenmerg en tussenhersenen in
Bevat o.a. de opstijgende (van lichaam naar hersen) en afdalende banen
(signalen van hersen naar lichaam).
Dit kun je verdelen in verschillende delen:
- mesencephalon: middenhersenen
- pons (varoli): verdikking hersenstam
- medulla oblongata: verlengd merg met zijn verschillende vegetatieve centra:
vasomotorisch centrum (vasoconstrictie, vasodilatatie), ademcentrum,
hartregulatie, temperatuurregulatiecentrum en braakcentrum
- formatio reticularis (loopt door heel hersenstam heen); dit bepaalt de staat van
paraatheid van lichaam en geest, bevat bijvoorbeeld het slaapcentrum.
Vanuit de hersenstam ontspringen de 12 hersenzenuwen…
Heb je vorig jaar moeten leren. Relevant voor anesthesie, komt terug in college 4.
Kleine hersenen
= cerebellum
- Hebben ook twee hemisferen (hersenhelfden) met een cortex en een medulla (mini grote
hersenen).
- Dit is verbonden aan de pons van de hersenstam.
- Functie: coördinatie van motoriek van lichaam (vooral complexe bewegingen zoals lopen)
Ontvangt informatie van verschillende delen van het lichaam:
- sensorische informatie van het motoriek stelsel
- informatie uit de hersenschors over beoogde spierbewegingen
- informatie van het evenwichtsorgaan over de lichaamshouding
Integratie van al deze delen geeft de motorische impulsen naar de spieren.
Ruggenmerg
= medulla spinalis
- Dit onderdeel van het centraal zenuwstelsel wordt omgeven door het wervelkolom.
- Het is een verbindingsbaan voor efferente en afferente impulsen
- Het is verdeeld in segmenten. Vanuit iedere wervel gaan de zenuwen terug in het lichaam.
Spinale zenuwen (hersenzenuwen en zenuwen die het lichaam in gaan), dit zijn er 31 en ze zijn
sensorisch en motorisch. Elk lichaamssegment krijgt een eigen zenuw.
Reflexen
= onmiddelijke, automatische, motorische reactie van het lichaam op een of andere prikkeling
Zorgen voor spiercontractie of kliersecretie.
Verloopt snel want het is een overschakeling van sensorisch naar motorisch zonder tussenkomst van
de grote hersenen. Het signaal (bewustwording) komt pas na de motorische reflex. Er zijn ook
reflexen waar we helemaal niet van bewust worden (vegetatief).
Onvoorwaardelijke reflexen = reflex dat al aanwezig is sinds de geboorte
Voorwaardelijke reflexen/geconditioneerde reflexen = aangeleerd, door herhaalde oefening tot een
reflex geworden reactie op een prikkel.
Reflexboog= weg dat impuls aflegt van receptor (sensor) tot effector (spier/klier)
Receptor sensibel neuron interneuron motorisch neuron effector
Effector:
Bij animaal zenuwstelsel: dwarsgestreepte spieren, skeletspieren
