College lokale complicaties en risicopatiënten
Hoofdstuk 12: risicopatiënten
Medische anamnese
- voorkom onnodige complicaties of interacties met medicijnen
- vraag naar eerdere ervaringen met anesthesie
- update altijd de medische anamnese
Hartziektes
- ritmestoornissen
- hartfalen
- hartinfarct/myocardinfarct
- hartfibrilleren
Ritme stoornissen, hartfalen, hartinfarct, hartfibrilleren
- Hartfalen en lokale anesthesie:
Lokale anesthesie vermindert contractiekracht hart waardoor
- hartfalen kan ontstaan
- leverfunctie daalt
- langere halfwaarde tijd van de amide anesthetica (het minder snel voelen van de
anesthetica)
- grotere kans op overdosering (omdat je steeds meer wilt bij spuiten)
Daarbij kan, op reactie van anesthesie vloeistof, het hart trager gaan kloppen (door atriocentriculair
blok).
Zes weken na een myocardinfarct mag geen tandheelkundige behandeling worden uitgevoerd.
Pijn zorgt er ook voor dat meer adrenaline/eigen epiferine wordt aangemaakt, waardoor het hart nog
sneller gaat kloppen en meer vasoconstrictie optreedt. Dit kan ervoor zorgen dat ischemische
patiënten te weinig zuurstof krijgen bij het hartspierweefsel waardoor de ischemie verhoogd. Wees
voorzichtig met epiferine als iemand eens een hartinfarct heeft gehad, door epiferine kan een nieuw
infarct oproepen.
Dosering: liever verdund 4 ml van 1:100.000 of 8ml verdund van1:200.000maximaal, totale
hoeveelheid beperken tot 0,04 mg, dit is afhankelijk van lichaamsgewicht.
Het liefst: gebruik prilocaïne (Citanest), hierdoor krijgt het geen/beperkte cardiale effecten.
- Endocarditis profylaxe indicatie
Opzich hoef je daar geen voorzorgsmaatregelen voor te nemen (zoals profylaxe nemen) want er is
aantoonbaar geen bacteriëmie gevonden bij het geven van lokale anesthesie.
Let wel op bij een bloedige ingreep, dat je antibiotica profylaxe voorschrijft.
Bij intraligamentair komen veel bacteriën in de bloedsomloop, deze techniek niet gebruiken bij
endocarditis patiënten zodat er geen complicaties op kunnen treden.
Hypertensie patiënt
Stress en pijn verhoogt productie van endogeen waardoor bloeddruk stijgt (zowel bij hypertensie als
bij niet hypertensie patiënten).
- bespreek van te voren, zorg voor ontspannen en open sfeer waarbij de patiënt alles mag
vragen
- belangrijk: van te voren bloeddruk meten of een recente bepaling opvragen.
Niet tandheelkundig behandelen bij: 180/110
Als geen medisch risicofactor, kun je wel behandelen bij: systolisch 160-180 en/of diastolisch 100-110
, De anesthesie vloeistof heeft hetzelfde advies bij hypertensie patiënten als bij hartfalen. Het liefst
geen epiferine (verdund tot max 0,04 mg) gebruiken en voorkeur gaat naar prilocaïne (Citanest) met
felypressine.
CVA
Mensen met een TIA mogen geen lokale anesthesie ontvangen.
Of wordt behandeld is afhankelijk van het moment dat iemand dit heeft gehad: Bij langer dan een
jaar geleden, lokale anesthesie maar met 0,04 mg adrenaline en het liefst Citanest (prilocaïne). Als
het korter geleden is wordt niet behandeld (contra-indicaie).
Verhoogde bloedingsneiging
= hemorragische diathese
Je hebt dit òf door geneesmiddelen (antitrombotica) gebruik of door aangeboren afwijking
- Twee groepen geneesmiddelen die dit veroorzaken:
1. bloedplaatjes remmers: acetylsalicylzuur (Aspirine), carbascalaatcalcium (Ascal), clopidogrel
(Plavix)
2. vitamine K antagonisten (opfrissen: gaan vorming fibirine stolsel tegen)
- Aangeboren afwijking: hemofilie
Risico: prikhematoom. Bij bloeding rondom farynx na een madibulair block kan risico geven op
luchtwegobstructie. Hierbij moet je dus protocol stollingsstoornissen volgen: concentratie
stollingsfactoren bij hemofiliepatiënten moet minstens 50% zijn van de normaalwaarde.
Mensen die vitamine-k antagonisten gebruiken mogen alleen routinematige ingrepen hebben als de
INR tot 3 dagen geleden onder de 3,5 was en extractiewond gehecht wordt. Patiënt mag praktijk pas
verlaten als bloeding is gestopt en geïnstrueerd is over maatregelen bij nabloedingen.
Toediening van heparine, prostaglandinesyntheseremmers en plsamavervangers (dextranen) kan
neiging tot bloeden na injectie van lokaal anestheticum vergroten.
Leverfunctiestoornissen
Heb je als je leidt aan hepatitis of levercirrose (verschrompeling van de lever)
Als de lokaal anestheticum al niet wordt gecontra-indiceerd, moet ernstig rekening gehouden worden
met de mate van metabolisme van de lever. De lever zorgt er normaal voor dat anestheticum van het
amide type wordt gemetaboliseerd maar als de lever het minder goed doet wordt kans op
overdosering steeds groter. Daarbij produceert de lever albumine-eiwitten maar omdat deze minder
worden geproduceerd bij levercirrose kunnen minder anesthesie moleculen binden en komt er zo
nog meer overdosering.
Stap eventueel over naar estertype lokale anesthesie (procaïne, Novocaïne) deze wordt namelijk in
bloed afgebroken i.p.v. in de lever.
(niet goed gereguleerde) diabetes mellitus
- epiferine heeft een antagonistische werking op insuline: bloedsuikerspiegel kunnen hierdoor
ontregeld worden.
- na tandheelkundige ingrepen wordt eetpatroon van een diabetes patiënt beïnvloedt wat een nog
veel grotere invloed heeft op de ontregeling van de diabetes.
Tandarts moet vooraf aan de toediening van anesthesie de diabetes te verifiëren, patiënten kunnen
zelf bloedsuikerspiegel bepalen. Houd met anesthesie of ingreep rekening met het moment van de
dag.
Hyperthyreoïdie
Patiënten met hyperthyreoïdie hebben versnelde hartslag en verhoogde bloeddruk, omdat het
hormoon direct effect heeft op het myocard. Daarbij vertonen zulke patiënten eigenaardige en
plotselinge, onvoorspelbare reacties op anesthetica (idiosyncrasieën: plotselinge overgevoeligheid).
Hoofdstuk 12: risicopatiënten
Medische anamnese
- voorkom onnodige complicaties of interacties met medicijnen
- vraag naar eerdere ervaringen met anesthesie
- update altijd de medische anamnese
Hartziektes
- ritmestoornissen
- hartfalen
- hartinfarct/myocardinfarct
- hartfibrilleren
Ritme stoornissen, hartfalen, hartinfarct, hartfibrilleren
- Hartfalen en lokale anesthesie:
Lokale anesthesie vermindert contractiekracht hart waardoor
- hartfalen kan ontstaan
- leverfunctie daalt
- langere halfwaarde tijd van de amide anesthetica (het minder snel voelen van de
anesthetica)
- grotere kans op overdosering (omdat je steeds meer wilt bij spuiten)
Daarbij kan, op reactie van anesthesie vloeistof, het hart trager gaan kloppen (door atriocentriculair
blok).
Zes weken na een myocardinfarct mag geen tandheelkundige behandeling worden uitgevoerd.
Pijn zorgt er ook voor dat meer adrenaline/eigen epiferine wordt aangemaakt, waardoor het hart nog
sneller gaat kloppen en meer vasoconstrictie optreedt. Dit kan ervoor zorgen dat ischemische
patiënten te weinig zuurstof krijgen bij het hartspierweefsel waardoor de ischemie verhoogd. Wees
voorzichtig met epiferine als iemand eens een hartinfarct heeft gehad, door epiferine kan een nieuw
infarct oproepen.
Dosering: liever verdund 4 ml van 1:100.000 of 8ml verdund van1:200.000maximaal, totale
hoeveelheid beperken tot 0,04 mg, dit is afhankelijk van lichaamsgewicht.
Het liefst: gebruik prilocaïne (Citanest), hierdoor krijgt het geen/beperkte cardiale effecten.
- Endocarditis profylaxe indicatie
Opzich hoef je daar geen voorzorgsmaatregelen voor te nemen (zoals profylaxe nemen) want er is
aantoonbaar geen bacteriëmie gevonden bij het geven van lokale anesthesie.
Let wel op bij een bloedige ingreep, dat je antibiotica profylaxe voorschrijft.
Bij intraligamentair komen veel bacteriën in de bloedsomloop, deze techniek niet gebruiken bij
endocarditis patiënten zodat er geen complicaties op kunnen treden.
Hypertensie patiënt
Stress en pijn verhoogt productie van endogeen waardoor bloeddruk stijgt (zowel bij hypertensie als
bij niet hypertensie patiënten).
- bespreek van te voren, zorg voor ontspannen en open sfeer waarbij de patiënt alles mag
vragen
- belangrijk: van te voren bloeddruk meten of een recente bepaling opvragen.
Niet tandheelkundig behandelen bij: 180/110
Als geen medisch risicofactor, kun je wel behandelen bij: systolisch 160-180 en/of diastolisch 100-110
, De anesthesie vloeistof heeft hetzelfde advies bij hypertensie patiënten als bij hartfalen. Het liefst
geen epiferine (verdund tot max 0,04 mg) gebruiken en voorkeur gaat naar prilocaïne (Citanest) met
felypressine.
CVA
Mensen met een TIA mogen geen lokale anesthesie ontvangen.
Of wordt behandeld is afhankelijk van het moment dat iemand dit heeft gehad: Bij langer dan een
jaar geleden, lokale anesthesie maar met 0,04 mg adrenaline en het liefst Citanest (prilocaïne). Als
het korter geleden is wordt niet behandeld (contra-indicaie).
Verhoogde bloedingsneiging
= hemorragische diathese
Je hebt dit òf door geneesmiddelen (antitrombotica) gebruik of door aangeboren afwijking
- Twee groepen geneesmiddelen die dit veroorzaken:
1. bloedplaatjes remmers: acetylsalicylzuur (Aspirine), carbascalaatcalcium (Ascal), clopidogrel
(Plavix)
2. vitamine K antagonisten (opfrissen: gaan vorming fibirine stolsel tegen)
- Aangeboren afwijking: hemofilie
Risico: prikhematoom. Bij bloeding rondom farynx na een madibulair block kan risico geven op
luchtwegobstructie. Hierbij moet je dus protocol stollingsstoornissen volgen: concentratie
stollingsfactoren bij hemofiliepatiënten moet minstens 50% zijn van de normaalwaarde.
Mensen die vitamine-k antagonisten gebruiken mogen alleen routinematige ingrepen hebben als de
INR tot 3 dagen geleden onder de 3,5 was en extractiewond gehecht wordt. Patiënt mag praktijk pas
verlaten als bloeding is gestopt en geïnstrueerd is over maatregelen bij nabloedingen.
Toediening van heparine, prostaglandinesyntheseremmers en plsamavervangers (dextranen) kan
neiging tot bloeden na injectie van lokaal anestheticum vergroten.
Leverfunctiestoornissen
Heb je als je leidt aan hepatitis of levercirrose (verschrompeling van de lever)
Als de lokaal anestheticum al niet wordt gecontra-indiceerd, moet ernstig rekening gehouden worden
met de mate van metabolisme van de lever. De lever zorgt er normaal voor dat anestheticum van het
amide type wordt gemetaboliseerd maar als de lever het minder goed doet wordt kans op
overdosering steeds groter. Daarbij produceert de lever albumine-eiwitten maar omdat deze minder
worden geproduceerd bij levercirrose kunnen minder anesthesie moleculen binden en komt er zo
nog meer overdosering.
Stap eventueel over naar estertype lokale anesthesie (procaïne, Novocaïne) deze wordt namelijk in
bloed afgebroken i.p.v. in de lever.
(niet goed gereguleerde) diabetes mellitus
- epiferine heeft een antagonistische werking op insuline: bloedsuikerspiegel kunnen hierdoor
ontregeld worden.
- na tandheelkundige ingrepen wordt eetpatroon van een diabetes patiënt beïnvloedt wat een nog
veel grotere invloed heeft op de ontregeling van de diabetes.
Tandarts moet vooraf aan de toediening van anesthesie de diabetes te verifiëren, patiënten kunnen
zelf bloedsuikerspiegel bepalen. Houd met anesthesie of ingreep rekening met het moment van de
dag.
Hyperthyreoïdie
Patiënten met hyperthyreoïdie hebben versnelde hartslag en verhoogde bloeddruk, omdat het
hormoon direct effect heeft op het myocard. Daarbij vertonen zulke patiënten eigenaardige en
plotselinge, onvoorspelbare reacties op anesthetica (idiosyncrasieën: plotselinge overgevoeligheid).
