Samenvatting biologie H1 inleiding in de biologie
1.1 wat is biologie
organismen
- Organismen zijn levende wezens, planten, dieren, schimmels en bacteriën.
- Alle levende organismen vertonnen levensverschijnselen, voortplanting, groeien,
ontwikkelen en stofwisseling.
- Stofwisseling: alle chemische reacties in een organismen.
- Enzymen speelt een belangrijke rol. Enzymen zijn eiwitten die het stofwisselingsproces
versnellen: katalyseren.
- Organismen toont geen levensverschijnselen = dood.
- Dingen in de natuur die nooit hebben geleefd noem je levenloos.
De levenscyclus van organismen
- Elk individu heeft een unieke levensloop: begint direct na het ontstaan van het organismen.
Dan begint het met groeien en ontwikkelen.
- je kunt levensloop verdelen in verschillende fasen of stadia. Periodes die je kunt
onderscheiden in het leven van het organisme. De levensloop eindigt bij de dood.
- Individuen behoren tot dezelfde soort als zij zich onderling kunnen voortplanten en
vruchtbare nakomelingen kunnen brengen.
- Alle individuen van dezelfde soort lopen tijdens hun levensloop dezelfde stadia.
- Als individuen van een soort sterven blijft de soort voortbestaan, dit noem je de levenscyclus
van een soort. De levenscyclus eindigt alleen als de soort uitsterft.
Biologie vandaag en morgen
- De afgelopen eeuwen, is het inzicht in de bouw en het functioneren van organismen sterk
gegroeid.
- Dit komt door de enorme groei van natuurwetenschappers en de revolutionaire
ontwikkelingen van biologische technieken.
- Een situatie waarin biologie een rol speelt, is een context voor het vak biologie.
, Organisatieniveaus in de biologie
- Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden. De kleinste biologische eenheid is
een molecuul. Moleculen zijn de bouwstenen van stoffen. Belangrijk molecuul is DNA.
- Cel grotere biologische eenheid en hoger organisatieniveau dan molecuul. Cellen die bij
elkaar zitten en samenwerken, zijn samen een orgaan. Orgaan is een deel van een organisme
met een specifieke bouw en functie.
- Organisme in nog complexer. Je hebt meercellige organismen (grutto) en eencellige
organisme(bacteriën).
- Organismen behoren tot een populatie, groep individuen van dezelfde soort dat in bepaald
gebied leeft en onderling voortplant. Populaties leven in een ecosysteem, een min of meer
begrensd gebied met bepaalde eigenschappen.
- Tot levende natuur in ecosysteem behoren alle organismen. Tot niet levende natuur in
ecosysteem behoren tempratuur en zonlicht. Het geheel aan ecosystemen vormt de biosfeer
of het systeem aarde.
- Als er op een hoger organisatieniveau een nieuwe eigenschap ontstaat en op lagere
concentratieniveau niet, noem je dat emergente eigenschap. Interactie tussen alle
moleculen levert een levende cel op. Ze reageren ook op invloeden uit de omgeving.
1.2 organen, weefsels en cellen
orgaanstelsel met organen
- een orgaanstelsel bestaat uit een aantal organen. Deze organen oefenen samen een
bepaalde functie uit.
Weefsels
- organen zijn opgebouwd uit weefsel. Bij meercellige organismen ontstaan bij de ontwikkeling
verschillende type cellen. Deze cellen hebben allemaal een andere vorm en functie. Een
groep cellen met dezelfde vorm en functie noem je weefsel.
- Je hebt dekweefsel, zenuwweefsel en spierweefsel. Van elk soort weefsel bestaan
verschillende type. de vorm van de cellen hangt nauw samen met de functie.
- Dekweefsel: bekleedt en beschermt inwendige en uitwendige lichaamsoppervlakte. Holle
organen (longen, darmkanaal) zijn bekleed met dekweefsel, slijmvlies. De bovenste laag van
je huid is een ander type dekweefsel. De cellen zijn vaak rechthoekig en liggen dicht tegen
elkaar aan.
Zenuwweefsel: zit in de organen van het zenuwstelsel (hersenen, ruggenmerg, zenuwen). De
zenuwcellen geven informatie door. Daarom hebben zenuwcellen sterk vertakte uitlopers die
een netwerk vormen.
Spierweefsel: langgerekte cellen die kunnen samentrekken en zo beweging mogelijk maken.
1.1 wat is biologie
organismen
- Organismen zijn levende wezens, planten, dieren, schimmels en bacteriën.
- Alle levende organismen vertonnen levensverschijnselen, voortplanting, groeien,
ontwikkelen en stofwisseling.
- Stofwisseling: alle chemische reacties in een organismen.
- Enzymen speelt een belangrijke rol. Enzymen zijn eiwitten die het stofwisselingsproces
versnellen: katalyseren.
- Organismen toont geen levensverschijnselen = dood.
- Dingen in de natuur die nooit hebben geleefd noem je levenloos.
De levenscyclus van organismen
- Elk individu heeft een unieke levensloop: begint direct na het ontstaan van het organismen.
Dan begint het met groeien en ontwikkelen.
- je kunt levensloop verdelen in verschillende fasen of stadia. Periodes die je kunt
onderscheiden in het leven van het organisme. De levensloop eindigt bij de dood.
- Individuen behoren tot dezelfde soort als zij zich onderling kunnen voortplanten en
vruchtbare nakomelingen kunnen brengen.
- Alle individuen van dezelfde soort lopen tijdens hun levensloop dezelfde stadia.
- Als individuen van een soort sterven blijft de soort voortbestaan, dit noem je de levenscyclus
van een soort. De levenscyclus eindigt alleen als de soort uitsterft.
Biologie vandaag en morgen
- De afgelopen eeuwen, is het inzicht in de bouw en het functioneren van organismen sterk
gegroeid.
- Dit komt door de enorme groei van natuurwetenschappers en de revolutionaire
ontwikkelingen van biologische technieken.
- Een situatie waarin biologie een rol speelt, is een context voor het vak biologie.
, Organisatieniveaus in de biologie
- Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden. De kleinste biologische eenheid is
een molecuul. Moleculen zijn de bouwstenen van stoffen. Belangrijk molecuul is DNA.
- Cel grotere biologische eenheid en hoger organisatieniveau dan molecuul. Cellen die bij
elkaar zitten en samenwerken, zijn samen een orgaan. Orgaan is een deel van een organisme
met een specifieke bouw en functie.
- Organisme in nog complexer. Je hebt meercellige organismen (grutto) en eencellige
organisme(bacteriën).
- Organismen behoren tot een populatie, groep individuen van dezelfde soort dat in bepaald
gebied leeft en onderling voortplant. Populaties leven in een ecosysteem, een min of meer
begrensd gebied met bepaalde eigenschappen.
- Tot levende natuur in ecosysteem behoren alle organismen. Tot niet levende natuur in
ecosysteem behoren tempratuur en zonlicht. Het geheel aan ecosystemen vormt de biosfeer
of het systeem aarde.
- Als er op een hoger organisatieniveau een nieuwe eigenschap ontstaat en op lagere
concentratieniveau niet, noem je dat emergente eigenschap. Interactie tussen alle
moleculen levert een levende cel op. Ze reageren ook op invloeden uit de omgeving.
1.2 organen, weefsels en cellen
orgaanstelsel met organen
- een orgaanstelsel bestaat uit een aantal organen. Deze organen oefenen samen een
bepaalde functie uit.
Weefsels
- organen zijn opgebouwd uit weefsel. Bij meercellige organismen ontstaan bij de ontwikkeling
verschillende type cellen. Deze cellen hebben allemaal een andere vorm en functie. Een
groep cellen met dezelfde vorm en functie noem je weefsel.
- Je hebt dekweefsel, zenuwweefsel en spierweefsel. Van elk soort weefsel bestaan
verschillende type. de vorm van de cellen hangt nauw samen met de functie.
- Dekweefsel: bekleedt en beschermt inwendige en uitwendige lichaamsoppervlakte. Holle
organen (longen, darmkanaal) zijn bekleed met dekweefsel, slijmvlies. De bovenste laag van
je huid is een ander type dekweefsel. De cellen zijn vaak rechthoekig en liggen dicht tegen
elkaar aan.
Zenuwweefsel: zit in de organen van het zenuwstelsel (hersenen, ruggenmerg, zenuwen). De
zenuwcellen geven informatie door. Daarom hebben zenuwcellen sterk vertakte uitlopers die
een netwerk vormen.
Spierweefsel: langgerekte cellen die kunnen samentrekken en zo beweging mogelijk maken.
