7-12-2017 Ethologie en welzijn
Paard in box > kribbebijten
Definities van welzijn
Lorz: welzijn is een toestand van fysieke en psysiche harmonie van het dier met zichzelf en
de omgeving.
NRLO: Onder welzijn wordt verstaan het leven in redelijke harmonie met de omgeving zowel
uit fysiologisch als uit ethologisch standpunt.
Diergeneeskunde: an individual is in a state of welfare when it is able to adapt to its living
conditions and can achieve a state that it experiences as positive.
Hoe bereik je welzijn?
- Dier moet kunnen voldoen aan redelijke behoeften cq dier moet mogelijkheden
worden geboden aan behoeften te voldoen. leidt tot positieve emotionele toestand
(met bijbehorend gedrag?)
- Dier moet soortspecifiek gedrag kunnen uiten.
- Dier moet geen (fysiologische) stress signalen laten zien en normaal functioneren.
Drie benaderingen
- Gevoelens (dier moet iets voelen)
- Biologisch functioneren (eet hij goed, nakomelingen)
- Natuurlijk leven (wat doen zijn wilde soortgenoten en wat kan hij nog)
Normen?
- Sociale behoeften
- Voedsel
- Drinken
- Temperatuursbehoefte en andere fysiologische behoeften
- Sexuele behoefte
- Nestmateriaal
- Veiligheid
- Voedselzoek behoefte?
- Kauwbehoefte?
- Exploratie behoefte?
- Loop behoefte?
- Zoogbehoefte (= onafhankelijk van de hoeveelheid die je binnenkrijgt, ligt aan
speengrootte)
Ethological needs
Ehtological needs= essential gedragsbehoeften. Uit kunnen voeren van het gedrag is in
zichzelf belonend.
- Jachtgedrag
- Voedselzoeken
- Sexueel gedrag
- Nestbouw
- Exploratie
- Spel
Als gehouden dieren niet aan ‘ethological needs’ kunnen voldoen
, - Stress
Conflictgedrag, afwijkend gedrag, beschadigend gedrag, redirectiegedrag
Vermijden van onaangename situaties, andere symptomen, rebound effect
- Optreden van dit soort symptomen voorwaarde om gedrag als ‘ethological need’ te
benoemen.
Rebound effect vaak aanwezig als dier gedrag gedurende zekere tijd niet heeft kunnen
uitvoeren; inhaaleffect.
Typen sterotypieën
Orale vormen: tongspelen, kribbebijten, uittrekken veren, likken aan/ uittrekken van haren.
Locomotiestereotypieën: weven, cirkelen (staart jagen), fence walking,
Two different types of problems? Do stereotypies differ from compulsive behaviour?
Compulsive behaviour: terug fietsen om te kijken of je de deur wel op slot hebt gedaan.
- Variabeler in vorm
- Heeft apperant goals: abnormale herhaling van doelgericht gedrag
- Herhaling
- Geassocieeerd met disfunctie in de prefrontale cortex
Stereotypen:
- Minder variabel
- Herhaling
- Geen duidelijk functie
- Geassocieerd met disfunctie in de basal ganglia
Functies van sterotypieën
- Reductie van…
arousal, frustratue, angst, negatieve emotionele toestand.
- Dus uitvoering ervan is belonend
negative reinforcement, beloningssystemen in hersenen zijn erbij betrokken (o.a.
dopamine)
Fysiologische indicaties die wijzen op stress en consequenties
- Stijging van stress-gerelateerde homronen
- Reductie immuuncompetentie
- Toename ziekte/ verwondingen
- Sterfte neemt toe
- Groei/ gewicht neemt af
- Reproductie verlaagd
Verloop van acute stress
Bij acute stress schiet je cortisol level omhoog, blijft even hoog en gaat dan weer afnemen.
- Meestal kortdurende activatie van dier
- Als coping effort succesvol is, dan terugkeer naar nomale toestand binnen minuten/
uren
- Acute stress is dus meestal geen probleem
- Wel probleem: traumatische ervaringen: PTSD bij dieren?
Chronische stress vormt wel aanleiding tot welzijnsvermindering
- Welke typen stressoren kunnen tot chronische stress leiden?
Langdurige onaangenaamheden, herhaald voorkomende onaangenaamheden, pijn.
Paard in box > kribbebijten
Definities van welzijn
Lorz: welzijn is een toestand van fysieke en psysiche harmonie van het dier met zichzelf en
de omgeving.
NRLO: Onder welzijn wordt verstaan het leven in redelijke harmonie met de omgeving zowel
uit fysiologisch als uit ethologisch standpunt.
Diergeneeskunde: an individual is in a state of welfare when it is able to adapt to its living
conditions and can achieve a state that it experiences as positive.
Hoe bereik je welzijn?
- Dier moet kunnen voldoen aan redelijke behoeften cq dier moet mogelijkheden
worden geboden aan behoeften te voldoen. leidt tot positieve emotionele toestand
(met bijbehorend gedrag?)
- Dier moet soortspecifiek gedrag kunnen uiten.
- Dier moet geen (fysiologische) stress signalen laten zien en normaal functioneren.
Drie benaderingen
- Gevoelens (dier moet iets voelen)
- Biologisch functioneren (eet hij goed, nakomelingen)
- Natuurlijk leven (wat doen zijn wilde soortgenoten en wat kan hij nog)
Normen?
- Sociale behoeften
- Voedsel
- Drinken
- Temperatuursbehoefte en andere fysiologische behoeften
- Sexuele behoefte
- Nestmateriaal
- Veiligheid
- Voedselzoek behoefte?
- Kauwbehoefte?
- Exploratie behoefte?
- Loop behoefte?
- Zoogbehoefte (= onafhankelijk van de hoeveelheid die je binnenkrijgt, ligt aan
speengrootte)
Ethological needs
Ehtological needs= essential gedragsbehoeften. Uit kunnen voeren van het gedrag is in
zichzelf belonend.
- Jachtgedrag
- Voedselzoeken
- Sexueel gedrag
- Nestbouw
- Exploratie
- Spel
Als gehouden dieren niet aan ‘ethological needs’ kunnen voldoen
, - Stress
Conflictgedrag, afwijkend gedrag, beschadigend gedrag, redirectiegedrag
Vermijden van onaangename situaties, andere symptomen, rebound effect
- Optreden van dit soort symptomen voorwaarde om gedrag als ‘ethological need’ te
benoemen.
Rebound effect vaak aanwezig als dier gedrag gedurende zekere tijd niet heeft kunnen
uitvoeren; inhaaleffect.
Typen sterotypieën
Orale vormen: tongspelen, kribbebijten, uittrekken veren, likken aan/ uittrekken van haren.
Locomotiestereotypieën: weven, cirkelen (staart jagen), fence walking,
Two different types of problems? Do stereotypies differ from compulsive behaviour?
Compulsive behaviour: terug fietsen om te kijken of je de deur wel op slot hebt gedaan.
- Variabeler in vorm
- Heeft apperant goals: abnormale herhaling van doelgericht gedrag
- Herhaling
- Geassocieeerd met disfunctie in de prefrontale cortex
Stereotypen:
- Minder variabel
- Herhaling
- Geen duidelijk functie
- Geassocieerd met disfunctie in de basal ganglia
Functies van sterotypieën
- Reductie van…
arousal, frustratue, angst, negatieve emotionele toestand.
- Dus uitvoering ervan is belonend
negative reinforcement, beloningssystemen in hersenen zijn erbij betrokken (o.a.
dopamine)
Fysiologische indicaties die wijzen op stress en consequenties
- Stijging van stress-gerelateerde homronen
- Reductie immuuncompetentie
- Toename ziekte/ verwondingen
- Sterfte neemt toe
- Groei/ gewicht neemt af
- Reproductie verlaagd
Verloop van acute stress
Bij acute stress schiet je cortisol level omhoog, blijft even hoog en gaat dan weer afnemen.
- Meestal kortdurende activatie van dier
- Als coping effort succesvol is, dan terugkeer naar nomale toestand binnen minuten/
uren
- Acute stress is dus meestal geen probleem
- Wel probleem: traumatische ervaringen: PTSD bij dieren?
Chronische stress vormt wel aanleiding tot welzijnsvermindering
- Welke typen stressoren kunnen tot chronische stress leiden?
Langdurige onaangenaamheden, herhaald voorkomende onaangenaamheden, pijn.
