Cytologie
Aantekeningen les week 1
Cytologie is begonnen met het onderzoek naar baarmoederhalskanker. Het kan wel 11 jaar
duren voordat iemand kanker heeft (heel veel voorstadia). Die voorstadia kunnen wel al
vroeg worden ontdekt, daarom uitstrijkjes maken. Vroeger werd alleen het uitstrijkje bekeken,
tegenwoordig wordt er eerst gekeken of iemand HPV heeft. Als cytologisch analist stel je zelf
een diagnose. Bij het onderzoek naar darmkanker mogen cytologische analisten ook een
diagnose stellen.
Cytologie is de leer van de cellen. Er vindt cytologisch onderzoek op cellen plaats. Deze
cellen worden afgenomen door uitstrijken van slijmvliesoppervlakken of punctaten van
zwellingen en lichaamsvochten te maken. Hierin bevinden zich geïsoleerde cellen of kleine
cel groepjes. De histologie is de leer van de weefsels. In weefsels liggen cellen in een cel
verband.
Er zijn verschillende soorten van cytologisch materiaal.
1. Exfoliatieve cytodiagnostiek. Dit zijn cellen die spontaan loslaten. Hieronder valt de
baarmoederhalsmond (cervix) cervixuitstrijkje. Tevens vallen hieronder de longen, bronchus
brush, brochus spoeling (Bronchus Alveolaire Lavage en sputum). Ook valt hieronder de
blaas (urine).
2. Punctiecytodiagnostiek. Dit zijn cellen die via een holle naald worden opgezogen uit een
klier, zwelling of orgaan. Een punctie heb je bijvoorbeeld als de lymfe is opgezet. Een
benigne zwelling is een goedaardige zwelling. Een maligne zwelling is een kwaadaardige
zwelling.
Cervix (baarmoederhalsmond).
1. Baarmoeder.
2. Cervix = baarmoederhals.
3. Eileiders.
4. Eileiders.
5. Vagina.
6. Eierstok.
De baarmoeder = uterus. Epitheelbekleding van de cervix
(baarmoederhalsmond) en de vagina
, Epitheelbekleding cervix. Je hebt het ectocervix en het endocervix. Bij het ectocervix heb je
meerlagig niet-verhoornend plaveiselepitheel. Bij het endocervix heb je eenlagig
endocervicaal cylinderepitheel.
Epitheelbekleding
vagina. Bij de vagina
heb je niet-
verhoornend
plaveiselepitheel.
Buiten op de huid is
het verhoornend en
binnen in het lichaam
is het niet
verhoornend.
* Fixatie
cervixmateriaal.
Hierbij wordt gebruik
gemaakt van de
dunne laag methode
(het materiaal van
het borsteltje komt
direct in een potje
waarin
fixatievloeistof met
als basis 96%
ethanol). Deze methode kan ook gebruikt worden voor longmateriaal.
* Kleuring cervixuitstrijkje. De kleuring van een cervixuitstrijkje gebeurt met behulp van de
PAP kleuring (Papanicolaou). De PAP kleuring is de basiskleuring voor al het cytologisch
materiaal. Het kleurt vooral de details van de kern goed aan.
Soorten normale cellen in een cervixuitstrijkje.
* Plaveiselcellen (oppervlakkig als intermediair).
Oppervlakkige plaveiselcellen. De grootte is 1600
micrometer en het zijn polygonale (veelhoekige)
cellen. Ze zijn eosinofiel gekleurd en hebben een
transparant cytoplasma. Ze hebben een kleine,
centraal gelegen, rond/ovale, pyknotische kern.
Soms hebben ze kleine cytoplasma korreltjes.
Intermediaire plaveiselcellen. Het zijn grote
polygonale cellen. Ze zijn cyanofiel en hebben een
transparant cytoplasma. Ze hebben een kleine
ovale, vesiculaire kern (deze kern is groter dan de
kern van een oppervlakkige plaveiselcel). Je mag
nooit op de kleur van het cytoplasma afgaan. Op
deze afbeelding zie je een roze cel, met een even
grote kern als die van intermediair gelegen cellen.
Dit betekent dat het een intermediaire cel is en
geen oppervlakkig gelegen cel.
Aantekeningen les week 1
Cytologie is begonnen met het onderzoek naar baarmoederhalskanker. Het kan wel 11 jaar
duren voordat iemand kanker heeft (heel veel voorstadia). Die voorstadia kunnen wel al
vroeg worden ontdekt, daarom uitstrijkjes maken. Vroeger werd alleen het uitstrijkje bekeken,
tegenwoordig wordt er eerst gekeken of iemand HPV heeft. Als cytologisch analist stel je zelf
een diagnose. Bij het onderzoek naar darmkanker mogen cytologische analisten ook een
diagnose stellen.
Cytologie is de leer van de cellen. Er vindt cytologisch onderzoek op cellen plaats. Deze
cellen worden afgenomen door uitstrijken van slijmvliesoppervlakken of punctaten van
zwellingen en lichaamsvochten te maken. Hierin bevinden zich geïsoleerde cellen of kleine
cel groepjes. De histologie is de leer van de weefsels. In weefsels liggen cellen in een cel
verband.
Er zijn verschillende soorten van cytologisch materiaal.
1. Exfoliatieve cytodiagnostiek. Dit zijn cellen die spontaan loslaten. Hieronder valt de
baarmoederhalsmond (cervix) cervixuitstrijkje. Tevens vallen hieronder de longen, bronchus
brush, brochus spoeling (Bronchus Alveolaire Lavage en sputum). Ook valt hieronder de
blaas (urine).
2. Punctiecytodiagnostiek. Dit zijn cellen die via een holle naald worden opgezogen uit een
klier, zwelling of orgaan. Een punctie heb je bijvoorbeeld als de lymfe is opgezet. Een
benigne zwelling is een goedaardige zwelling. Een maligne zwelling is een kwaadaardige
zwelling.
Cervix (baarmoederhalsmond).
1. Baarmoeder.
2. Cervix = baarmoederhals.
3. Eileiders.
4. Eileiders.
5. Vagina.
6. Eierstok.
De baarmoeder = uterus. Epitheelbekleding van de cervix
(baarmoederhalsmond) en de vagina
, Epitheelbekleding cervix. Je hebt het ectocervix en het endocervix. Bij het ectocervix heb je
meerlagig niet-verhoornend plaveiselepitheel. Bij het endocervix heb je eenlagig
endocervicaal cylinderepitheel.
Epitheelbekleding
vagina. Bij de vagina
heb je niet-
verhoornend
plaveiselepitheel.
Buiten op de huid is
het verhoornend en
binnen in het lichaam
is het niet
verhoornend.
* Fixatie
cervixmateriaal.
Hierbij wordt gebruik
gemaakt van de
dunne laag methode
(het materiaal van
het borsteltje komt
direct in een potje
waarin
fixatievloeistof met
als basis 96%
ethanol). Deze methode kan ook gebruikt worden voor longmateriaal.
* Kleuring cervixuitstrijkje. De kleuring van een cervixuitstrijkje gebeurt met behulp van de
PAP kleuring (Papanicolaou). De PAP kleuring is de basiskleuring voor al het cytologisch
materiaal. Het kleurt vooral de details van de kern goed aan.
Soorten normale cellen in een cervixuitstrijkje.
* Plaveiselcellen (oppervlakkig als intermediair).
Oppervlakkige plaveiselcellen. De grootte is 1600
micrometer en het zijn polygonale (veelhoekige)
cellen. Ze zijn eosinofiel gekleurd en hebben een
transparant cytoplasma. Ze hebben een kleine,
centraal gelegen, rond/ovale, pyknotische kern.
Soms hebben ze kleine cytoplasma korreltjes.
Intermediaire plaveiselcellen. Het zijn grote
polygonale cellen. Ze zijn cyanofiel en hebben een
transparant cytoplasma. Ze hebben een kleine
ovale, vesiculaire kern (deze kern is groter dan de
kern van een oppervlakkige plaveiselcel). Je mag
nooit op de kleur van het cytoplasma afgaan. Op
deze afbeelding zie je een roze cel, met een even
grote kern als die van intermediair gelegen cellen.
Dit betekent dat het een intermediaire cel is en
geen oppervlakkig gelegen cel.
