Tentamen Diversiteit in democratische context – DDC
Ghorashi, H. (2010) Culturele diversiteit, Nederlandse identiteit en democratisch burgerschap. The
Hague: Sdu Uitgevers.
Hoofdstuk 1
Dominant discour in Nederland over migratie
Nederlandse debat en politiek leiden vaak aan kortetermijngeheugen -> juist belangrijk om naar het
verleden te kijken. -> collectief geheugenverlies
Culturaliseringstendens = huidige focus op culturen en cultuurverschillen
Na 9/11 grotere focus op islamisering van diversiteits- en integratievraagstukken (negatieve blik)
Om te beginnen is de statische basis van het denken in culturele en of religieuze contrasten
problematisch -> Is een gedachte dat culturen elkaar uitsluitende entiteiten zijn.
Cultuur wordt gezien als iets statisch en alomvattend, waarbij de individu de drager is en niet de
maker. Culturele inhoud wordt gezien als allesbepalend voor het handelen van de individu. ->
hierdoor alle andere mogelijkheden tot handelen niet bekeken
Essentialistische benadering (van cultuur) = bepaalde elementen veranderen niet
Voorbeeld hiervan is dat islam vaak met geweld wordt geassocieerd.
Per essentie is iets ….
Per essentie is islam gewelddadig
Kan ook positief
De essentie van de Nederlandse identiteit = tolerantie
- Situationele benadering = gaat om de situatie
De dominantie van deze essentiële benadering van cultuur, oftewel -> cultuur tendens.
1.1Bouwstenen van het beleid
Verschuivingen in het beleid rondom migranten
1970 – investeren in taal en cultuur -> je gaat terug dus behoudt je cultuur zodat herintegratie naar
thuisland makkelijker wordt
1980 – integratie met behoud van eigen cultuur -> mensen gaan niet terug en willen niet terug,
denken over integratie
1990 – meer nadruk op integratie
2000 – verplichte integratie
Assimilatie wordt niet genoemd, maar is wel het streven
Assimilatie = toppunt van integratie
Categoraal denken is een factor die altijd terug gezien wordt -> hokjes denken
1. Cultuurcomponent – “zij hebben een andere cultuur”
, 2. Sociaaleconomisch component – “zij hebben een lager inkomen”
Sociaaleconomische non-conformiteit = achterstandsbenadering
Is een van de belangrijkste componenten van het categorale beleid
Conclusie: categoraal denken met een sterke sociaal-culturele en sociaaleconomische component
spelen een cruciale rol bij het denken over migratieproblematiek.
1.2 Minorisering, verzuiling en verzorgingsstaat
Om minorisering als dominant discours te kunnen begrijpen
2 manier om minorisering in stand te houden:
1. Verzuiling
2. Opkomst van de verzorgingsstaat
Discours = gebrek aan overeenkomst, spreken van een bepaalde groep op een bepaald
niveau waarmee de betreffende groep de werkelijkheid structureert en daarmee impliciet
vastlegt wat zij voor moraliteiten en waarde houdt.
De constructie van zuilen of “eigen werelden” is in Nederland jarenlang het dominante raamwerk
geweest om te denken bij termen van verschillen.
Verzuiling: verschillende culturen en religies in hokjes plaatsen en zo afstand creëren
Verzuiling heeft een kanaliserend effect op cultuurverschillen (rechttrekken)
“Wij” en “Zij” mentaliteit
Komst van nieuwe migranten -> gelijk in dezelfde zuil gestopt.
Dichotomieën = scheiding in 2 afzonderlijke delen
Tweede ontwikkeling die minorisering mogelijk maakte was de opkomst van de verzorgingsstaat. ->
hieruit ontstond gelijkheidssdenken en de verwachting om iedereen om te vormen tot “nette
Nederlandse burgers” Waar geen ruimte tot andere culturen was.
- Steeds minder noodzaak tot het vormen van groepsverbanden voor overleving
- Overheidsafhankelijke categorieën werden gecreëerd die uit hun sociaaleconomische
achterstand diende te worden geholpen. -> ontstaan klasse
Categoraal denken:
Achterstandsdenken -> gestimuleerd vanuit de verzorgingsstaat
Culturaliseringstendens -> gevoed vanuit door de verzuilingsgeschiedenis
Zijn hardnekkige componenten voor het categoraal denken in Nederland
1.3 Wat is er dan anders?
- Het nieuwe realisme -> “moet kunnen worden gezegd wat er wordt gedacht”
Deze bespreekbaarheidideologie geeft Nederlanders een positief collectief zelfbeeld waardoor zij
zelfverzekerd en weg durven inslaan.
, Deugden:
- Tolerantie
1.4 zachte aanpak van tolerantie
Verschillende regimes van tolerantie:
- Als voornaamste doel: pacificatie
Pacificatie = Regularisatie van de klassenverhoudingen, een onderhandelde vrede
tussen aan elkaar tegengestelde sociale klassen, vredestichting; het tot vrede brengen
uit een oorlogstoestand. -> geen echte betrokkenheid
Tolerantie zonder betrokkenheid en interactie is voor nieuwe migranten niet genoeg om een
emotionele band te scheppen met de Nederlandse identiteit
Multiculturalisme – liberaal multiculturalisme gelooft in de essentie van het anders-zijn en ziet dit als
iets interessants en exotisch
Er heeft een verschuiving plaatsgevonden in:
- De toon -> van zacht naar hard
- De focus -> sociaaleconomisch naar sociaal-cultureel
- De houding -> optimisme naar pessimisme
- Constructivisten = Culturele kenmerken worden situationeel gebruikt om de grenzen in
stand te houden of versterken, benadering manier om te kijken naar identiteit. Die niet
uitgaat van de essentie van cultuur
Hoofdstuk 2 – Voorbij aan het categoraal denken
Probleem van categoraal denken is de situatie waarin categorieën tot absolute contrasten worden
gemaakt. Cultuur wordt gezien als afgebakend geheel.
Culturele kenmerken worden aangedikt wanneer ze gebruikt kunnen worden om een verschil tussen
wij en zij te maken.
Kernpunt = verhouding tussen culturele en etnische identiteit.
Etnische groepsgrenzen – etnische identiteit
Culturele patronen – culturele identiteit
Identiteit als een proces dat op het kruispunt van ervaringen uit het verleden en het heden steeds
nieuwe vormen krijgt.
Diverse vormen van verbindingen:
- Gevoel van veiligheid nodig om verbinding te maken.
De manier waarop individuen omgaan met de inhoud van hun cultuur ligt niet vast, maar wordt
beïnvloed door contextuele factoren
2.1 Een nieuwe eenheid vanuit verscheidenheid
Nieuwe vormen van nationale verbondenheid hebben vooral te maken met een groeiproces waarin
ruimte wordt geschapen, zodat alle burgers vanuit hun eigen specifieke achtergrond aansluiting
kunnen vinden bij de Nederlandse samenleving
Ghorashi, H. (2010) Culturele diversiteit, Nederlandse identiteit en democratisch burgerschap. The
Hague: Sdu Uitgevers.
Hoofdstuk 1
Dominant discour in Nederland over migratie
Nederlandse debat en politiek leiden vaak aan kortetermijngeheugen -> juist belangrijk om naar het
verleden te kijken. -> collectief geheugenverlies
Culturaliseringstendens = huidige focus op culturen en cultuurverschillen
Na 9/11 grotere focus op islamisering van diversiteits- en integratievraagstukken (negatieve blik)
Om te beginnen is de statische basis van het denken in culturele en of religieuze contrasten
problematisch -> Is een gedachte dat culturen elkaar uitsluitende entiteiten zijn.
Cultuur wordt gezien als iets statisch en alomvattend, waarbij de individu de drager is en niet de
maker. Culturele inhoud wordt gezien als allesbepalend voor het handelen van de individu. ->
hierdoor alle andere mogelijkheden tot handelen niet bekeken
Essentialistische benadering (van cultuur) = bepaalde elementen veranderen niet
Voorbeeld hiervan is dat islam vaak met geweld wordt geassocieerd.
Per essentie is iets ….
Per essentie is islam gewelddadig
Kan ook positief
De essentie van de Nederlandse identiteit = tolerantie
- Situationele benadering = gaat om de situatie
De dominantie van deze essentiële benadering van cultuur, oftewel -> cultuur tendens.
1.1Bouwstenen van het beleid
Verschuivingen in het beleid rondom migranten
1970 – investeren in taal en cultuur -> je gaat terug dus behoudt je cultuur zodat herintegratie naar
thuisland makkelijker wordt
1980 – integratie met behoud van eigen cultuur -> mensen gaan niet terug en willen niet terug,
denken over integratie
1990 – meer nadruk op integratie
2000 – verplichte integratie
Assimilatie wordt niet genoemd, maar is wel het streven
Assimilatie = toppunt van integratie
Categoraal denken is een factor die altijd terug gezien wordt -> hokjes denken
1. Cultuurcomponent – “zij hebben een andere cultuur”
, 2. Sociaaleconomisch component – “zij hebben een lager inkomen”
Sociaaleconomische non-conformiteit = achterstandsbenadering
Is een van de belangrijkste componenten van het categorale beleid
Conclusie: categoraal denken met een sterke sociaal-culturele en sociaaleconomische component
spelen een cruciale rol bij het denken over migratieproblematiek.
1.2 Minorisering, verzuiling en verzorgingsstaat
Om minorisering als dominant discours te kunnen begrijpen
2 manier om minorisering in stand te houden:
1. Verzuiling
2. Opkomst van de verzorgingsstaat
Discours = gebrek aan overeenkomst, spreken van een bepaalde groep op een bepaald
niveau waarmee de betreffende groep de werkelijkheid structureert en daarmee impliciet
vastlegt wat zij voor moraliteiten en waarde houdt.
De constructie van zuilen of “eigen werelden” is in Nederland jarenlang het dominante raamwerk
geweest om te denken bij termen van verschillen.
Verzuiling: verschillende culturen en religies in hokjes plaatsen en zo afstand creëren
Verzuiling heeft een kanaliserend effect op cultuurverschillen (rechttrekken)
“Wij” en “Zij” mentaliteit
Komst van nieuwe migranten -> gelijk in dezelfde zuil gestopt.
Dichotomieën = scheiding in 2 afzonderlijke delen
Tweede ontwikkeling die minorisering mogelijk maakte was de opkomst van de verzorgingsstaat. ->
hieruit ontstond gelijkheidssdenken en de verwachting om iedereen om te vormen tot “nette
Nederlandse burgers” Waar geen ruimte tot andere culturen was.
- Steeds minder noodzaak tot het vormen van groepsverbanden voor overleving
- Overheidsafhankelijke categorieën werden gecreëerd die uit hun sociaaleconomische
achterstand diende te worden geholpen. -> ontstaan klasse
Categoraal denken:
Achterstandsdenken -> gestimuleerd vanuit de verzorgingsstaat
Culturaliseringstendens -> gevoed vanuit door de verzuilingsgeschiedenis
Zijn hardnekkige componenten voor het categoraal denken in Nederland
1.3 Wat is er dan anders?
- Het nieuwe realisme -> “moet kunnen worden gezegd wat er wordt gedacht”
Deze bespreekbaarheidideologie geeft Nederlanders een positief collectief zelfbeeld waardoor zij
zelfverzekerd en weg durven inslaan.
, Deugden:
- Tolerantie
1.4 zachte aanpak van tolerantie
Verschillende regimes van tolerantie:
- Als voornaamste doel: pacificatie
Pacificatie = Regularisatie van de klassenverhoudingen, een onderhandelde vrede
tussen aan elkaar tegengestelde sociale klassen, vredestichting; het tot vrede brengen
uit een oorlogstoestand. -> geen echte betrokkenheid
Tolerantie zonder betrokkenheid en interactie is voor nieuwe migranten niet genoeg om een
emotionele band te scheppen met de Nederlandse identiteit
Multiculturalisme – liberaal multiculturalisme gelooft in de essentie van het anders-zijn en ziet dit als
iets interessants en exotisch
Er heeft een verschuiving plaatsgevonden in:
- De toon -> van zacht naar hard
- De focus -> sociaaleconomisch naar sociaal-cultureel
- De houding -> optimisme naar pessimisme
- Constructivisten = Culturele kenmerken worden situationeel gebruikt om de grenzen in
stand te houden of versterken, benadering manier om te kijken naar identiteit. Die niet
uitgaat van de essentie van cultuur
Hoofdstuk 2 – Voorbij aan het categoraal denken
Probleem van categoraal denken is de situatie waarin categorieën tot absolute contrasten worden
gemaakt. Cultuur wordt gezien als afgebakend geheel.
Culturele kenmerken worden aangedikt wanneer ze gebruikt kunnen worden om een verschil tussen
wij en zij te maken.
Kernpunt = verhouding tussen culturele en etnische identiteit.
Etnische groepsgrenzen – etnische identiteit
Culturele patronen – culturele identiteit
Identiteit als een proces dat op het kruispunt van ervaringen uit het verleden en het heden steeds
nieuwe vormen krijgt.
Diverse vormen van verbindingen:
- Gevoel van veiligheid nodig om verbinding te maken.
De manier waarop individuen omgaan met de inhoud van hun cultuur ligt niet vast, maar wordt
beïnvloed door contextuele factoren
2.1 Een nieuwe eenheid vanuit verscheidenheid
Nieuwe vormen van nationale verbondenheid hebben vooral te maken met een groeiproces waarin
ruimte wordt geschapen, zodat alle burgers vanuit hun eigen specifieke achtergrond aansluiting
kunnen vinden bij de Nederlandse samenleving
