Preventie van ondervoeding
bij kanker en de
behandeling daarvan
,Voorwoord
Sinds juli 2017 ben ik werkzaam op de afdeling Oncologie van het IJsselland
ziekenhuis. Het grootste gedeelte van de patiënten die er liggen zijn mensen die
klachten hebben gekregen na hun chemotherapie. Rondom deze periode van ziek
zijn lijkt het erop dat mensen veel afvallen en soms zelfs ondervoed raken. Een
slechte voedingstoestand is geassocieerd met een kortere overleving, een slechtere
kwaliteit van leven, met meer en ernstiger complicaties en bijwerkingen en met een
lagere kans op respons bij chemotherapie (Beeker, Schueren, Berlo, Beijer,
Kampman, Olde Damink, Schippers, Wilt, Zanten, 2016).
Omdat er zoveel heropnames zijn rondom patiënten met kanker en de behandeling
daarvan werd mijn interesse gewekt. Tijdens veel van deze casussen wordt er bij de
voorlichting van de behandeling wel het belang van goede voeding besproken maar
wordt hier tijdens de behandeling, bijvoorbeeld chemotherapie, niet meer op
ingegaan. Het komt dus voor dat patiënten tijdens hun behandeling ondervoed
raken.
Zo was er bijvoorbeeld een casus van een 50-jarige meneer die chemotherapie
kreeg. Deze meneer raakte tijdens zijn chemokuren uitgeput en kon daardoor niet
goed meer eten en drinken. In een korte periode is hij erg veel afgevallen, rond de
tien kilo. Dit zorgde ervoor dat deze meneer zo verzwakt raakte dat hij
heropgenomen werd bij ons op de afdeling. Deze meneer moest aansterken en
aankomen in gewicht voordat hij verder mocht gaan met de chemotherapie.
Mede door deze casus werd mijn interesse gewekt en ben ik erover na gaan denken
dat het ook anders kan. Wat als wij hadden kunnen voorkomen dat deze meneer in
een korte tijd tien kilo was afgevallen en hij dus eerder had door kunnen gaan met de
chemotherapie? Door deze vraag aan mezelf te stellen heb ik het onderwerp voor
mijn preventieplan opgesteld.
Samen met mijn werkbegeleidster heb ik gekeken naar een actueel onderwerp op de
afdeling Oncologie waar preventie bij nodig is. Wij zijn samen op dit onderwerp
uitgekomen, waarvoor mijn dank aan haar. Verder wil ik mijn werkbegeleidster
bedanken voor de steun die zij mij heeft gegeven tijdens het opstellen van het
preventieplan. Ook heeft zij mij geholpen als ik even vastliep en heeft zij mij tips
gegeven voor het zoeken naar literatuur om mijn preventieplan af te kunnen ronden.
2
, Inhoud
VOORWOORD 2
INLEIDING 4
IM-STAP 1 GEZONDHEIDSKUNDE ANALYSE 5
EPIDEMIOLOGISCHE GEGEVENS 5
PREVALENTIE 5
INCIDENTIE 5
STERFTECIJFERS 5
ZIEKTEJAREN EN VERLOREN LEVENSJAREN (DALY) 6
GEZONDHEIDSPROBLEMEN IN TERMEN VAN KWALITEIT VAN LEVEN (QALY) 6
ONGELIJKHEDEN TUSSEN GROEPEN 6
DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 6
GEDRAGSANALYSE 7
DETERMINANTEN VAN GEDRAG 7
PROBLEEMSTELLING 8
IM-STAP 2 VERANDERINGSDOELEN 9
IM-STAP 3 THEORETISCHE METHODIEKEN EN PRAKTISCHE TECHNIEKEN 10
IM-STAP 4 PROGRAMMA-ONTWERP EN PRODUCTIE 11
INTERVENTIE 1: VOORLICHTINGSGESPREK MET PATIËNT EN EVENTUELE FAMILIE VOOR
INFORMATIEOVERDRACHT 11
INTERVENTIE 2: MODEL-LEREN 11
INTERVENTIE 3: TOEPASSEN VAN DE PROTECTIE MOTIVATIE THEORIE 11
KOPPELING 11
IM-STAP 5 AANBEVELINGEN VOOR IMPLEMENTATIE 12
ADOPTIE 12
IMPLEMENTATIE 12
BEHOUD 12
IM-STAP 6 AANBEVELINGEN VOOR EVALUATIE 13
LITERATUURLIJST 14
BIJLAGE 1 PEERFEEDBACK 1 15
BIJLAGE 2 PEERFEEDBACK 2 17
BIJLAGE 3 GEGEVEN FEEDBACK 19
BIJLAGE 4 GEGEVEN FEEDBACK 21
BIJLAGE 5 FORMULIER ZOEKSTRATEGIE 23
BIJLAGE 6 TOETSINGSFORMULIER PRAKTIJK 25
BIJLAGE 7 PG-SGA SCORELIJST 26
3
bij kanker en de
behandeling daarvan
,Voorwoord
Sinds juli 2017 ben ik werkzaam op de afdeling Oncologie van het IJsselland
ziekenhuis. Het grootste gedeelte van de patiënten die er liggen zijn mensen die
klachten hebben gekregen na hun chemotherapie. Rondom deze periode van ziek
zijn lijkt het erop dat mensen veel afvallen en soms zelfs ondervoed raken. Een
slechte voedingstoestand is geassocieerd met een kortere overleving, een slechtere
kwaliteit van leven, met meer en ernstiger complicaties en bijwerkingen en met een
lagere kans op respons bij chemotherapie (Beeker, Schueren, Berlo, Beijer,
Kampman, Olde Damink, Schippers, Wilt, Zanten, 2016).
Omdat er zoveel heropnames zijn rondom patiënten met kanker en de behandeling
daarvan werd mijn interesse gewekt. Tijdens veel van deze casussen wordt er bij de
voorlichting van de behandeling wel het belang van goede voeding besproken maar
wordt hier tijdens de behandeling, bijvoorbeeld chemotherapie, niet meer op
ingegaan. Het komt dus voor dat patiënten tijdens hun behandeling ondervoed
raken.
Zo was er bijvoorbeeld een casus van een 50-jarige meneer die chemotherapie
kreeg. Deze meneer raakte tijdens zijn chemokuren uitgeput en kon daardoor niet
goed meer eten en drinken. In een korte periode is hij erg veel afgevallen, rond de
tien kilo. Dit zorgde ervoor dat deze meneer zo verzwakt raakte dat hij
heropgenomen werd bij ons op de afdeling. Deze meneer moest aansterken en
aankomen in gewicht voordat hij verder mocht gaan met de chemotherapie.
Mede door deze casus werd mijn interesse gewekt en ben ik erover na gaan denken
dat het ook anders kan. Wat als wij hadden kunnen voorkomen dat deze meneer in
een korte tijd tien kilo was afgevallen en hij dus eerder had door kunnen gaan met de
chemotherapie? Door deze vraag aan mezelf te stellen heb ik het onderwerp voor
mijn preventieplan opgesteld.
Samen met mijn werkbegeleidster heb ik gekeken naar een actueel onderwerp op de
afdeling Oncologie waar preventie bij nodig is. Wij zijn samen op dit onderwerp
uitgekomen, waarvoor mijn dank aan haar. Verder wil ik mijn werkbegeleidster
bedanken voor de steun die zij mij heeft gegeven tijdens het opstellen van het
preventieplan. Ook heeft zij mij geholpen als ik even vastliep en heeft zij mij tips
gegeven voor het zoeken naar literatuur om mijn preventieplan af te kunnen ronden.
2
, Inhoud
VOORWOORD 2
INLEIDING 4
IM-STAP 1 GEZONDHEIDSKUNDE ANALYSE 5
EPIDEMIOLOGISCHE GEGEVENS 5
PREVALENTIE 5
INCIDENTIE 5
STERFTECIJFERS 5
ZIEKTEJAREN EN VERLOREN LEVENSJAREN (DALY) 6
GEZONDHEIDSPROBLEMEN IN TERMEN VAN KWALITEIT VAN LEVEN (QALY) 6
ONGELIJKHEDEN TUSSEN GROEPEN 6
DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 6
GEDRAGSANALYSE 7
DETERMINANTEN VAN GEDRAG 7
PROBLEEMSTELLING 8
IM-STAP 2 VERANDERINGSDOELEN 9
IM-STAP 3 THEORETISCHE METHODIEKEN EN PRAKTISCHE TECHNIEKEN 10
IM-STAP 4 PROGRAMMA-ONTWERP EN PRODUCTIE 11
INTERVENTIE 1: VOORLICHTINGSGESPREK MET PATIËNT EN EVENTUELE FAMILIE VOOR
INFORMATIEOVERDRACHT 11
INTERVENTIE 2: MODEL-LEREN 11
INTERVENTIE 3: TOEPASSEN VAN DE PROTECTIE MOTIVATIE THEORIE 11
KOPPELING 11
IM-STAP 5 AANBEVELINGEN VOOR IMPLEMENTATIE 12
ADOPTIE 12
IMPLEMENTATIE 12
BEHOUD 12
IM-STAP 6 AANBEVELINGEN VOOR EVALUATIE 13
LITERATUURLIJST 14
BIJLAGE 1 PEERFEEDBACK 1 15
BIJLAGE 2 PEERFEEDBACK 2 17
BIJLAGE 3 GEGEVEN FEEDBACK 19
BIJLAGE 4 GEGEVEN FEEDBACK 21
BIJLAGE 5 FORMULIER ZOEKSTRATEGIE 23
BIJLAGE 6 TOETSINGSFORMULIER PRAKTIJK 25
BIJLAGE 7 PG-SGA SCORELIJST 26
3
