Geschiedenis Samenvatting
Duitsland in Europa (1918-1991)
Historische context 4
4.1 Duitsland: van de Eerste naar de Tweede Wereldoorlog
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39. De crisis van het wereldkapitalisme.
40. Het voeren van twee wereldoorlogen.
41. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.
42. De Duitse bezetting van Nederland.
Voorjaar 1918 (eerste wereldoorlog 4 jaar bezig): Duitsers wilden met laatste veldslag de
geallieerden verslaan.
Maar: meer Amerikaanse wapens en soldaten in Europa september 1918 werd Von
Hindenburg en Ludendorff (generaals) duidelijk dat de oorlog niet kon worden gewonnen
- Parlement (Rijksdag) moest volgens hen wapenstilstand sluiten
Nederlaag van Duitsland kwam hard aan: in Duitsland was er sprake van censuur en
propaganda waardoor de Duitsers geen negatieve berichten over de oorlog kenden.
9 november 1918: Duitse legercommandanten lieten weten dat ze niet meer wilden vechten
Keizer Wilhelm II was niet meer welkom in Duitsland dus vroeg in Nederland asiel aan
11 november 1918: wapenstilstand in treinwagon in Compiègne. Situatie in Duitsland bleef
gespannen. Op politiek gebied was Duitsland verdeeld:
- Meerderheid regering: sociaaldemocratische partij (SPD) voor belangen van
arbeiders
- Conservatieve elite die verlangde naar keizerrijk Duitsland
- Rechts- en linksextremistische groeperingen probeerden regering ten val te brengen:
de communisten (Spartakisten) wilden een communistische samenleving opbouwen
naar voorbeeld van de Russische revolutie
Tot in de zomer van 1919: burgeroorlog tussen linkse en rechtse groeperingen in Duitsland.
Er werden toch verkiezingen gehouden met algemeen kiesrecht bleef onrustig
Parlementsleden kwamen in Weimar bijeen Duitsland werd Republiek van Weimar
Nieuwe parlement schreef nieuwe grondwet: Rijksdag had wetgevende macht, regering had
uitvoerende macht.
De rijkspresident werd door het volk gekozen: mocht regeringen benoemen en ontslaan en
mocht de noodtoestand uitroepen.
In 1919 werd in het Versailles onderhandeld over de vrede. Duitsland was niet uitgenodigd.
Het Verdrag van Versailles bestond uit straffen voor het uitbreken van de Eerste
Wereldoorlog:
1. Gebiedsafspraken: Duitsland verloor een groot stuk grond en moest koloniale
bezittingen afstaan
, 2. Militaire afspraken: leger mocht maximaal 100.000 soldaten bevatten, Duitsland
mocht geen luchtmacht en oorlogsvloot meer hebben en Rijnland werd
gedemilitariseerd
3. Financiële afspraken: Duitsland moest alle aangerichte schade in Frankrijk, Engeland
en België vergoeden
Duitsland was verplicht het verdrag te tekenen, anders zou de oorlog hervat worden.
Volgens de dolkstootlegende was de Duitse nederlaag veroorzaakt doordat het Duitse leger
door eigen politici en delen van het volk in de steek was gelaten. Volgens veel Duitsers
hadden de democratisch gekozen politici schuld aan het Verdrag van Versailles.
Het nakomen van financiële afspraken in het Verdrag van Versailles was voor Duitsland
onmogelijk in 1923 bezetten Franse troepen het Ruhrgebied (industriegebied in
Duitsland) Duitse regering accepteerde dit niet: daarom oproep staking lonen moesten
betaald blijven, daarom geld bijdrukken waarde van geld daalde snel: hyperinflatie
- Oplossing hiervoor bedacht door Amerikaanse politicus Charles Dawes: Dawesplan:
er ontstond een economische kringloop:
VS leende geld uit aan Duitsland Duitse economie groeide Duitsland weer in
staat om herstelbetalingen te doen aan Engeland en Frankrijk Engeland en
Frankrijk konden oorlogsschulden terugbetalen aan Verenigde Staten
1919: Duitsland erkende de vastgestelde westgrens in Locarno. Voor de Fransen
hoopgevend: erkenning vergrootte kans op blijvende vrede tussen Frankrijk en Duitsland
VS produceert veel voor Europa in WOI na de oorlog bleef productie hoog maar daalde de
vraag overproductie in de VS
24 oktober 1929: beurskrach op Wall Street grote economische crisis
Economische crisis werd al snel wereldcrisis: Duitsland werd hard getroffen.
Regering van Republiek van Weimar kon dit niet oplossen politieke voorkeur van Duitsers
steeds vaker extreemlinks of extreemrechts
Adolf Hitler werd leider van de NSDAP (nationaalsocialistische partij).
Het nationaalsocialisme was gebaseerd op het fascisme en racisme. Het antisemitisme
speelde hierbij een grote rol.
Kenmerken van het fascisme:
- Eenheid van de natie (collectief belang > individueel belang)
- Verheerlijking van geweld en militarisme
- Gevoel en intuïtie boven verstand
- Leidersbeginsel: natuurlijke ongelijkheid tussen mensen
November 1923 (dieptepunt inflatie) Hitler pleegt mislukte staatsgreep en schrijft in
gevangenis Mein Kampf over zijn idealen. Na vrijlating deed hij met de politieke partij NSDAP
mee aan de verkiezingen.
1930: NSDAP werd dankzij snel toenemende aanhang een massaorganisatie.
Hitler maakte gebruik van propaganda.
De groei van de NSDAP en grote verschillen tussen partijen moeilijk om
meerderheidsregering te vormen Hitler werd op 30 januari 1933 rijkskanselier
Duitsland in Europa (1918-1991)
Historische context 4
4.1 Duitsland: van de Eerste naar de Tweede Wereldoorlog
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39. De crisis van het wereldkapitalisme.
40. Het voeren van twee wereldoorlogen.
41. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.
42. De Duitse bezetting van Nederland.
Voorjaar 1918 (eerste wereldoorlog 4 jaar bezig): Duitsers wilden met laatste veldslag de
geallieerden verslaan.
Maar: meer Amerikaanse wapens en soldaten in Europa september 1918 werd Von
Hindenburg en Ludendorff (generaals) duidelijk dat de oorlog niet kon worden gewonnen
- Parlement (Rijksdag) moest volgens hen wapenstilstand sluiten
Nederlaag van Duitsland kwam hard aan: in Duitsland was er sprake van censuur en
propaganda waardoor de Duitsers geen negatieve berichten over de oorlog kenden.
9 november 1918: Duitse legercommandanten lieten weten dat ze niet meer wilden vechten
Keizer Wilhelm II was niet meer welkom in Duitsland dus vroeg in Nederland asiel aan
11 november 1918: wapenstilstand in treinwagon in Compiègne. Situatie in Duitsland bleef
gespannen. Op politiek gebied was Duitsland verdeeld:
- Meerderheid regering: sociaaldemocratische partij (SPD) voor belangen van
arbeiders
- Conservatieve elite die verlangde naar keizerrijk Duitsland
- Rechts- en linksextremistische groeperingen probeerden regering ten val te brengen:
de communisten (Spartakisten) wilden een communistische samenleving opbouwen
naar voorbeeld van de Russische revolutie
Tot in de zomer van 1919: burgeroorlog tussen linkse en rechtse groeperingen in Duitsland.
Er werden toch verkiezingen gehouden met algemeen kiesrecht bleef onrustig
Parlementsleden kwamen in Weimar bijeen Duitsland werd Republiek van Weimar
Nieuwe parlement schreef nieuwe grondwet: Rijksdag had wetgevende macht, regering had
uitvoerende macht.
De rijkspresident werd door het volk gekozen: mocht regeringen benoemen en ontslaan en
mocht de noodtoestand uitroepen.
In 1919 werd in het Versailles onderhandeld over de vrede. Duitsland was niet uitgenodigd.
Het Verdrag van Versailles bestond uit straffen voor het uitbreken van de Eerste
Wereldoorlog:
1. Gebiedsafspraken: Duitsland verloor een groot stuk grond en moest koloniale
bezittingen afstaan
, 2. Militaire afspraken: leger mocht maximaal 100.000 soldaten bevatten, Duitsland
mocht geen luchtmacht en oorlogsvloot meer hebben en Rijnland werd
gedemilitariseerd
3. Financiële afspraken: Duitsland moest alle aangerichte schade in Frankrijk, Engeland
en België vergoeden
Duitsland was verplicht het verdrag te tekenen, anders zou de oorlog hervat worden.
Volgens de dolkstootlegende was de Duitse nederlaag veroorzaakt doordat het Duitse leger
door eigen politici en delen van het volk in de steek was gelaten. Volgens veel Duitsers
hadden de democratisch gekozen politici schuld aan het Verdrag van Versailles.
Het nakomen van financiële afspraken in het Verdrag van Versailles was voor Duitsland
onmogelijk in 1923 bezetten Franse troepen het Ruhrgebied (industriegebied in
Duitsland) Duitse regering accepteerde dit niet: daarom oproep staking lonen moesten
betaald blijven, daarom geld bijdrukken waarde van geld daalde snel: hyperinflatie
- Oplossing hiervoor bedacht door Amerikaanse politicus Charles Dawes: Dawesplan:
er ontstond een economische kringloop:
VS leende geld uit aan Duitsland Duitse economie groeide Duitsland weer in
staat om herstelbetalingen te doen aan Engeland en Frankrijk Engeland en
Frankrijk konden oorlogsschulden terugbetalen aan Verenigde Staten
1919: Duitsland erkende de vastgestelde westgrens in Locarno. Voor de Fransen
hoopgevend: erkenning vergrootte kans op blijvende vrede tussen Frankrijk en Duitsland
VS produceert veel voor Europa in WOI na de oorlog bleef productie hoog maar daalde de
vraag overproductie in de VS
24 oktober 1929: beurskrach op Wall Street grote economische crisis
Economische crisis werd al snel wereldcrisis: Duitsland werd hard getroffen.
Regering van Republiek van Weimar kon dit niet oplossen politieke voorkeur van Duitsers
steeds vaker extreemlinks of extreemrechts
Adolf Hitler werd leider van de NSDAP (nationaalsocialistische partij).
Het nationaalsocialisme was gebaseerd op het fascisme en racisme. Het antisemitisme
speelde hierbij een grote rol.
Kenmerken van het fascisme:
- Eenheid van de natie (collectief belang > individueel belang)
- Verheerlijking van geweld en militarisme
- Gevoel en intuïtie boven verstand
- Leidersbeginsel: natuurlijke ongelijkheid tussen mensen
November 1923 (dieptepunt inflatie) Hitler pleegt mislukte staatsgreep en schrijft in
gevangenis Mein Kampf over zijn idealen. Na vrijlating deed hij met de politieke partij NSDAP
mee aan de verkiezingen.
1930: NSDAP werd dankzij snel toenemende aanhang een massaorganisatie.
Hitler maakte gebruik van propaganda.
De groei van de NSDAP en grote verschillen tussen partijen moeilijk om
meerderheidsregering te vormen Hitler werd op 30 januari 1933 rijkskanselier
